Czy MSR 39 nadal obowiązuje? Aktualny status standardu

W świecie rachunkowości, standardy i regulacje ulegają ciągłym zmianom i aktualizacjom, aby nadążyć za ewolucją rynków finansowych i potrzebami użytkowników sprawozdań finansowych. Jednym z kluczowych standardów, który przeszedł znaczącą transformację, jest Międzynarodowy Standard Rachunkowości 39, powszechnie znany jako MSR 39. Wielu specjalistów i przedsiębiorców zadaje sobie pytanie: czy MSR 39 nadal obowiązuje?

MSR 39: Krótka historia i zakres

MSR 39, zatytułowany "Instrumenty finansowe: ujmowanie i wycena", był przez lata fundamentem rachunkowości instrumentów finansowych według Międzynarodowych Standardów Sprawozdawczości Finansowej (MSSF). Standard ten określał zasady rozpoznawania, wyceny, prezentacji i ujawniania informacji o instrumentach finansowych w sprawozdaniach finansowych.

Zakres MSR 39 był szeroki, obejmując między innymi:

• Aktywa finansowe i zobowiązania finansowe
• Instrumenty kapitałowe
• Instrumenty pochodne (derywaty)
• Rachunkowość zabezpieczeń

Standard ten był niezwykle istotny dla przedsiębiorstw, które w swojej działalności wykorzystywały instrumenty finansowe, a jego prawidłowe stosowanie miało kluczowe znaczenie dla rzetelności i przejrzystości sprawozdań finansowych.

Czy MSR 39 nadal obowiązuje? Odpowiedź jest kluczowa

Odpowiedź na pytanie o aktualność MSR 39 jest jednoznaczna: MSR 39 nie obowiązuje. Został on zastąpiony przez Międzynarodowy Standard Sprawozdawczości Finansowej 9 (MSSF 9) "Instrumenty finansowe". MSSF 9 wszedł w życie dla okresów rocznych rozpoczynających się 1 stycznia 2018 roku lub później. W praktyce oznacza to, że sprawozdania finansowe za rok 2018 i lata kolejne są sporządzane zgodnie z MSSF 9, a nie MSR 39.

Decyzja o zastąpieniu MSR 39 była podyktowana potrzebą uproszczenia i ulepszenia zasad rachunkowości instrumentów finansowych. MSR 39, mimo swojej kompleksowości, był postrzegany jako standard skomplikowany i miejscami niejasny. Krytyka dotyczyła między innymi:

• Złożoności zasad klasyfikacji i wyceny instrumentów finansowych.
• Reguł rachunkowości zabezpieczeń, które były trudne w stosowaniu i ograniczały możliwości zabezpieczania ryzyka.
• Modelu utraty wartości aktywów finansowych, który był oparty na podejściu "poniesionej straty", co w praktyce oznaczało opóźnione rozpoznawanie strat kredytowych.

MSSF 9 miał na celu rozwiązanie tych problemów i wprowadzenie bardziej przejrzystych, prostszych i bardziej użytecznych zasad rachunkowości instrumentów finansowych.

MSSF 9: Nowy standard, nowe zasady

MSSF 9 wprowadził szereg istotnych zmian w porównaniu do MSR 39. Kluczowe obszary, w których nastąpiły modyfikacje, to:

Klasyfikacja i wycena aktywów finansowych

MSSF 9 wprowadza uproszczony model klasyfikacji aktywów finansowych, oparty na dwóch kryteriach:

1. Model biznesowy jednostki dotyczący zarządzania aktywami finansowymi.
2. Charakterystyka umownych przepływów pieniężnych z aktywów finansowych (test SPPI - Solely Payments of Principal and Interest).

W MSSF 9 aktywa finansowe klasyfikuje się w jednej z trzech kategorii wyceny:

• Amortyzowany koszt: Dla aktywów utrzymywanych w modelu biznesowym "hold to collect" i spełniających test SPPI.
• Wartość godziwa przez inne całkowite dochody (FVOCI): Dla aktywów utrzymywanych w modelu biznesowym "hold to collect and sell" i spełniających test SPPI.
• Wartość godziwa przez wynik finansowy (FVPL): Dla wszystkich pozostałych aktywów, w tym aktywów przeznaczonych do obrotu i instrumentów pochodnych.

Ta uproszczona klasyfikacja w MSSF 9 jest znacznie mniej złożona niż liczne kategorie wyceny w MSR 39.

Utrata wartości aktywów finansowych

Jedną z najbardziej znaczących zmian wprowadzonych przez MSSF 9 jest nowe podejście do utraty wartości aktywów finansowych. MSR 39 opierał się na modelu "poniesionej straty", co oznaczało, że utratę wartości rozpoznawano dopiero po wystąpieniu zdarzenia powodującego stratę. MSSF 9 wprowadza model oczekiwanej straty kredytowej (ECL - Expected Credit Loss), który wymaga rozpoznawania rezerw na oczekiwane straty kredytowe już w momencie początkowego ujęcia aktywa finansowego.

Model ECL w MSSF 9 jest bardziej prospektywny i uwzględnia przyszłe oczekiwania dotyczące strat kredytowych, co ma na celu wcześniejsze i bardziej adekwatne odzwierciedlenie ryzyka kredytowego w sprawozdaniach finansowych.

Rachunkowość zabezpieczeń

MSSF 9 wprowadza również istotne zmiany w rachunkowości zabezpieczeń, dążąc do większego powiązania rachunkowości zabezpieczeń z zarządzaniem ryzykiem w przedsiębiorstwie. Nowe zasady rachunkowości zabezpieczeń są mniej oparte na zasadach i bardziej na celach, co daje przedsiębiorstwom większą elastyczność w stosowaniu rachunkowości zabezpieczeń.

MSSF 9 rozszerza zakres instrumentów kwalifikujących się jako instrumenty zabezpieczające i wprowadza nowe rodzaje pozycji zabezpieczanych, takie jak grupy pozycji.

Tablica porównawcza: MSR 39 vs. MSSF 9

Wpływ zmiany standardu na przedsiębiorstwa

Przejście z MSR 39 na MSSF 9 miało istotny wpływ na przedsiębiorstwa, szczególnie te, które w dużym stopniu wykorzystują instrumenty finansowe. Wdrożenie MSSF 9 wymagało od przedsiębiorstw:

• Dokonania przeglądu modeli biznesowych i sposobu zarządzania aktywami finansowymi.
• Opracowania i wdrożenia nowych modeli utraty wartości opartych na oczekiwanej stracie kredytowej.
• Dostosowania systemów informatycznych i procesów rachunkowych do nowych wymogów.
• Przeprowadzenia szkoleń dla personelu z zakresu nowych zasad MSSF 9.

Zmiana standardu wiązała się z pewnymi kosztami wdrożenia, ale w dłuższej perspektywie MSSF 9 ma przyczynić się do poprawy jakości i porównywalności sprawozdań finansowych w zakresie instrumentów finansowych.

Podsumowanie

Podsumowując, MSR 39 nie jest już obowiązującym standardem. Został on zastąpiony przez MSSF 9, który wprowadził istotne zmiany w rachunkowości instrumentów finansowych. MSSF 9 ma na celu uproszczenie, ulepszenie i uczynienie bardziej przejrzystymi zasad rachunkowości instrumentów finansowych, reagując na krytykę MSR 39 i dążąc do lepszego odzwierciedlenia ryzyka i wartości instrumentów finansowych w sprawozdaniach finansowych. Przedsiębiorstwa powinny stosować MSSF 9 do okresów rocznych rozpoczynających się 1 stycznia 2018 roku lub później.

Często zadawane pytania (FAQ)

Kiedy MSR 39 przestał obowiązywać?

MSR 39 został zastąpiony przez MSSF 9, który wszedł w życie 1 stycznia 2018 roku.

Co zastąpiło MSR 39?

MSR 39 został zastąpiony przez Międzynarodowy Standard Sprawozdawczości Finansowej 9 (MSSF 9) "Instrumenty finansowe".

Jakie są główne różnice między MSR 39 a MSSF 9?

Główne różnice dotyczą klasyfikacji i wyceny aktywów finansowych, modelu utraty wartości (poniesiona strata vs. oczekiwana strata kredytowa) oraz zasad rachunkowości zabezpieczeń.

Gdzie mogę znaleźć więcej informacji o MSSF 9?

Pełny tekst MSSF 9 jest dostępny na stronach internetowych Rady Międzynarodowych Standardów Rachunkowości (RMSR) oraz w publikacjach poświęconych MSSF. Warto również poszukiwać artykułów i opracowań ekspertów z zakresu rachunkowości.