08/09/2023
Rok podatkowy w Stanach Zjednoczonych, kluczowy element budżetu państwa, różni się od roku kalendarzowego. Zamiast kończyć się w grudniu, rok podatkowy USA trwa od października do września. Ostatni rok podatkowy zakończył się 30 września 2024 roku. Dane dotyczące spłaty odsetek za ten okres są już dostępne, przynajmniej za pierwsze jedenaście miesięcy, do końca sierpnia. Te dane rzucają światło na konsekwencje gwałtownych podwyżek stóp procentowych, które miały miejsce w ostatnich latach.
Wzrost kosztów odsetkowych – alarmujący trend
Silne i szybkie podwyżki stóp procentowych, wprowadzone przez Rezerwę Federalną od marca 2022 do lipca 2023, znacząco wpłynęły na koszty odsetkowe w Stanach Zjednoczonych. Stopy procentowe podniesiono z początkowego przedziału 0,25-0,50% do przedziału 5,25-5,5%. Ten agresywny ruch ma teraz wyraźny wpływ na wydatki państwa.
W porównaniu z poprzednim rokiem, koszty odsetkowe wzrosły o 35%. Już w roku podatkowym 2023 (od października 2022 do września 2023) odnotowano wzrost o 30% w porównaniu z rokiem 2022. W ciągu zaledwie dwóch lat wydatki na spłatę odsetek w USA poszybowały w górę z 496 miliardów do 870 miliardów dolarów amerykańskich. To dramatyczny wzrost o 75%, co stanowi poważne obciążenie dla budżetu państwa.
Rekordowe spłaty odsetek
Jak wspomniano, w przedstawionych danych brakuje jeszcze informacji za wrzesień, ostatni miesiąc roku podatkowego. Sekretarz Skarbu USA, Janet Yellen, pilnie potrzebuje dalszych obniżek stóp procentowych przez Rezerwę Federalną. Obniżka stóp procentowych o 0,50 punktu procentowego, jeśli wpłynie na całą krzywą odsetek, mogłaby zmniejszyć obciążenie odsetkami w USA z 3 miliardów do 2,75 miliarda dolarów dziennie. Choć nadal jest to ogromna kwota, każda redukcja ma znaczenie w kontekście rosnącego zadłużenia.
Manipulacje rentownościami obligacji? Działania Departamentu Skarbu
Nie tylko dane z rynku pracy w USA budzą kontrowersje. W ostatnich kwartałach pojawiły się oskarżenia o manipulacje Departamentu Skarbu rentownościami na rynku obligacji. Celem tych działań miało być sztuczne stłumienie długoterminowych stóp procentowych. Długoterminowe stopy procentowe są kluczowe, ponieważ od nich zależy poziom oprocentowania wielu innych obligacji w sektorze przedsiębiorstw oraz oprocentowanie kredytów hipotecznych. Kontrolowanie ich poziomu ma więc szerokie implikacje dla gospodarki.
Departament Skarbu, pod kierownictwem obecnej Sekretarz Skarbu Janet Yellen, miał osiągnąć ten cel za pomocą dwóch głównych środków.
Emisja krótkoterminowych bonów skarbowych
Po pierwsze, w celu sfinansowania deficytu budżetowego, Departament Skarbu USA emituje znacznie więcej krótkoterminowych bonów skarbowych. Te bony skarbowe charakteryzują się terminem emisji do jednego roku. Wykres przedstawiony w oryginalnym artykule ilustruje udział amerykańskich bonów skarbowych w całym długu publicznym Stanów Zjednoczonych od 2006 do 2024 roku. Analiza wykresu pokazuje, że udział krótkoterminowych bonów skarbowych wyraźnie wzrastał przed ostrymi recesjami, takimi jak kryzys finansowy z lat 2007/2008 i początek pandemii koronawirusa. Również w ostatnich kwartałach widać wyraźny wzrost udziału krótkoterminowego zadłużenia, mimo że gospodarka USA nadal wykazuje dodatnie wskaźniki wzrostu.
Udział krótkoterminowego zadłużenia USA wzrósł z 16% wiosną 2023 roku do około 22% wiosną 2024 roku. W liczbach bezwzględnych, całkowita kwota bonów skarbowych w obiegu wzrosła o 2 biliony USD (50% wzrost procentowy) z 4 bilionów USD w marcu 2023 roku do ponad 6 bilionów w marcu 2024 roku. Od tego momentu obserwuje się trend boczny na tym poziomie. Przesunięcie w kierunku krótkoterminowego zadłużenia miało wpływ na rentowności obligacji.
Wpływ na rentowności obligacji
Wskutek tego przesunięcia, krótkoterminowe rentowności mocno wzrosły, podczas gdy długoterminowe najpierw wyhamowały swój silny trend wzrostowy, a następnie nawet zawróciły. Wykres w artykule przedstawia zmianę rentowności sześciomiesięcznych i dziesięcioletnich obligacji skarbowych Stanów Zjednoczonych od 2005 roku. Widać na nim, że w ostatnich miesiącach Departament Skarbu USA stłumił rentowność 10-letnich amerykańskich obligacji. W przeciwieństwie do lat 2007/2008 i 2020, rentowność krótkoterminowych amerykańskich bonów skarbowych przekroczyła poziom rentowności dziesięcioletnich amerykańskich obligacji, co jest nietypową sytuacją.
Obniżki stóp procentowych i słabnąca gospodarka
Po pandemii koronawirusa i ostrych środkach mających na celu jej zwalczenie, amerykańska gospodarka wyraźnie osłabła. W drugiej połowie 2024 roku Rezerwa Federalna już trzykrotnie obniżyła stopy procentowe. Taki rozwój sytuacji może być interpretowany jako sygnał, że amerykańska gospodarka wyhamowuje, a obniżki stóp procentowych mają na celu pobudzenie wzrostu gospodarczego.
Znaczenie długoterminowych stóp procentowych
Dla gospodarki długoterminowe stopy procentowe są znacznie ważniejsze niż krótkoterminowe. Decyzje inwestycyjne firm, szczególnie te dotyczące długoterminowych projektów, są silnie uzależnione od poziomu długoterminowych stóp procentowych. Na przykład, firma rozważająca zakup drogiej maszyny, która będzie produkować przez wiele lat, musi ocenić opłacalność inwestycji w kontekście długoterminowych stóp procentowych. Długoterminowa stopa procentowa informuje, czy dana inwestycja jest opłacalna w porównaniu z oczekiwanymi przychodami.
Stłumione stopy procentowe – konsekwencje
Niskie długoterminowe stopy procentowe mają zachęcać do inwestycji, a co za tym idzie, do wzrostu zadłużenia przedsiębiorstw. Powodują również spadek oprocentowania kredytów hipotecznych, co może ożywić rynek nieruchomości. Jednakże, utrzymywanie niskich stóp procentowych ma również negatywne skutki. Łagodniejsze warunki finansowe mogą podsycać inflację, co jest sprzeczne z celem Rezerwy Federalnej, która walczy z inflacją poprzez podwyżki stóp procentowych. Działania Departamentu Skarbu, dążące do obniżenia długoterminowych stóp procentowych, wydają się więc być sprzeczne ze staraniami Rezerwy Federalnej o zwalczenie inflacji.
Ryzyko inflacji i prognozy Janet Yellen
Amerykański rząd liczy na to, że będzie w stanie sfinansować krótkoterminowe bony skarbowe, których termin spłaty się zbliża, poprzez długoterminowe zadłużenie o niższym oprocentowaniu. Zakłada się, że inflacja pozostanie na obecnym, niższym poziomie, a nawet dalej spadnie, pomimo proinflacyjnego charakteru działań Departamentu Skarbu. Jednak, przeszłość pokazuje, że prognozy Sekretarz Skarbu Yellen dotyczące inflacji często okazywały się nietrafne. W styczniu 2022 roku, przy inflacji na poziomie 7,7%, przewidywała spadek inflacji do 2% do końca roku. W rzeczywistości, stopa inflacji na koniec grudnia wyniosła 6,4%, co pokazuje, że prognozy dotyczące inflacji są bardzo trudne, a ryzyko błędnych ocen jest wysokie.
Skup długoterminowych obligacji – kolejny manewr Departamentu Skarbu
Departament Skarbu USA stosuje również inny środek, mający na celu obniżenie stóp procentowych, przynajmniej tymczasowo. W ramach programu skupu, Departament Skarbu nabywa starsze papiery dłużne, finansując ten skup poprzez emisję nowych instrumentów dłużnych. Te akcje skupu umożliwiają dużym inwestorom, takim jak banki, sprzedaż długoterminowych obligacji z wcześniejszych emisji. Jednak, sprzedawcy muszą liczyć się ze stratami, ponieważ szybkie podwyżki stóp procentowych od marca 2022 roku obniżyły wartość tych długoterminowych obligacji. Obligacje odkupione przez Departament Skarbu USA wróciły do obiegu z dyskontem na poziomie prawie 34 procent.
Podsumowanie i perspektywy
Zakończony rok podatkowy w USA ujawnia rosnące koszty odsetkowe, będące konsekwencją podwyżek stóp procentowych. Działania Departamentu Skarbu, mające na celu kontrolę długoterminowych stóp procentowych poprzez emisję krótkoterminowego długu i skup obligacji, budzą kontrowersje i pytania o ich długoterminowe skutki dla gospodarki i inflacji. Przyszłość pokaże, czy te manewry przyniosą oczekiwane rezultaty, czy też przyczynią się do dalszych problemów finansowych.
Najczęściej zadawane pytania (FAQ)
- Kiedy kończy się rok podatkowy w USA?
Rok podatkowy w USA kończy się 30 września. - Dlaczego koszty odsetkowe w USA rosną?
Główną przyczyną wzrostu kosztów odsetkowych są agresywne podwyżki stóp procentowych przez Rezerwę Federalną w celu walki z inflacją. - Jakie działania podejmuje Departament Skarbu USA w celu kontroli stóp procentowych?
Departament Skarbu USA zwiększa emisję krótkoterminowych bonów skarbowych i skupuje długoterminowe obligacje, aby wpływać na krzywą rentowności i obniżyć długoterminowe stopy procentowe. - Jakie są potencjalne ryzyka manipulacji stopami procentowymi?
Sztuczne stłumienie długoterminowych stóp procentowych może prowadzić do ponownego wzrostu inflacji i zniekształcenia rynku obligacji. - Czy prognozy inflacyjne Janet Yellen są wiarygodne?
Historia pokazuje, że prognozy inflacyjne Janet Yellen nie zawsze się sprawdzają, co podkreśla trudność w przewidywaniu inflacji.
Jeśli chcesz poznać inne artykuły podobne do Rok podatkowy USA i rosnące koszty odsetek, możesz odwiedzić kategorię Finanse.