13/05/2022
Zakończenie współpracy z biurem rachunkowym to naturalny etap w cyklu życia każdej firmy. Niezależnie od przyczyn rozstania, kluczowe jest zrozumienie, jakie obowiązki ciążą na biurze rachunkowym po rozwiązaniu umowy. Prawidłowe i profesjonalne zakończenie współpracy jest istotne zarówno dla klienta, jak i dla samego biura, budując jego reputację i zapewniając pozytywne relacje w branży.

Zawiadomienie o rozwiązaniu umowy
Rozwiązanie umowy o usługi księgowe jest zazwyczaj inicjowane przez klienta, jednak może również nastąpić z inicjatywy biura rachunkowego. Warunki wypowiedzenia, w tym okres wypowiedzenia, powinny być jasno określone w umowie pomiędzy stronami. Dobrze skonstruowana umowa chroni obie strony przed nagłym i nieprzygotowanym zakończeniem współpracy.
Jeżeli umowa nie reguluje kwestii wypowiedzenia, zastosowanie znajduje Kodeks cywilny (art. 746 § 1 kc). Zgodnie z nim, klient ma prawo wypowiedzieć umowę w każdym czasie, jednak zobowiązany jest do zwrotu biuru poniesionych wydatków na poczet należytego wykonania zlecenia. W przypadku umowy odpłatnej, klient musi zapłacić proporcjonalną część wynagrodzenia za dotychczas wykonane usługi. Co istotne, jeśli wypowiedzenie nastąpiło bez ważnego powodu, klient może być zobowiązany do naprawienia szkody poniesionej przez biuro.
Z punktu widzenia biura rachunkowego, okres wypowiedzenia jest kluczowy dla uporządkowania spraw klienta i przygotowania dokumentacji do przekazania. Standardowy okres wypowiedzenia w umowach o usługi księgowe wynosi zazwyczaj od jednego do trzech miesięcy, co pozwala na dokończenie rozliczeń za dany okres rozliczeniowy (miesiąc, kwartał).
Biuro rachunkowe również ma prawo do wypowiedzenia umowy, zgodnie z art. 746 § 2 kc. Jednakże, jeśli umowa jest odpłatna, a wypowiedzenie nastąpiło bez ważnego powodu, biuro ponosi odpowiedzialność za ewentualną szkodę klienta. Dlatego istotne jest, aby umowa precyzowała sytuacje, w których biuro ma prawo do natychmiastowego rozwiązania umowy, na przykład w przypadku zaległości płatniczych klienta.
Zakres odpowiedzialności biura po rozwiązaniu umowy
Zakończenie współpracy z klientem wiąże się z koniecznością zamknięcia wszystkich bieżących spraw. Głównymi obszarami, które wymagają uregulowania, są:
- Rozliczenia księgowo-podatkowe: Biuro rachunkowe jest odpowiedzialne za prawidłowe rozliczenie klienta za ostatni okres, za który świadczyło usługi. Obejmuje to sporządzenie i wysłanie deklaracji podatkowych, plików JPK_V7, oraz innych wymaganych dokumentów.
- Kadry, płace i ubezpieczenia: W przypadku obsługi kadrowo-płacowej, biuro musi przygotować listy płac, deklaracje ZUS (DRA, RCA) za ostatni miesiąc współpracy oraz przekazać klientowi niezbędną dokumentację pracowniczą.
Aby uniknąć niejasności, warto sporządzić porozumienie dołączone do wypowiedzenia umowy. Powinno ono jasno określać:
- Ostatni obsługiwany okres rozliczeniowy: Wskazanie konkretnego miesiąca lub kwartału, za który biuro dokonuje rozliczeń.
- Zakres prac biura: Precyzyjne określenie, jakie obowiązki rozliczeniowe nadal spoczywają na biurze, a jakie przejmuje klient.
- Odpowiedzialność za rozliczenia po ostatnim okresie: Ustalenie, kto będzie odpowiedzialny za sporządzenie zeznań rocznych, PIT-11 za pracowników po zakończonym roku podatkowym.
- Termin przekazania dokumentów: Ustalenie daty i sposobu przekazania dokumentacji klientowi.
Przykład 1: Firma "Alfa" wypowiedziała umowę biuru rachunkowemu w marcu 2024 r. z miesięcznym okresem wypowiedzenia. Ostatnim rozliczanym miesiącem jest kwiecień 2024 r. Biuro jest zobowiązane do sporządzenia JPK_V7, list płac i ZUS DRA/RCA za kwiecień 2024 r. oraz przekazania informacji o zaliczce na podatek dochodowy za kwiecień.
Przykład 2: Firma "Beta" wypowiedziała umowę w maju 2024 r. z miesięcznym okresem wypowiedzenia, a umowa stanowi, że po wypowiedzeniu biuro nie wykonuje dodatkowych czynności. Ostatnim rozliczanym miesiącem jest maj 2024 r.
Komunikacja z nowym biurem rachunkowym
Po zakończeniu współpracy, klient może skorzystać z usług innego biura rachunkowego. Może się zdarzyć, że nowe biuro będzie miało pytania dotyczące wcześniejszych rozliczeń. Biuro rachunkowe nie ma obowiązku kontaktowania się z nowym biurem, szczególnie jeśli powodem rozwiązania umowy była nierzetelność klienta. Jednak, w duchu profesjonalizmu i dla dobra klienta, współpraca i przekazanie podstawowych informacji może być korzystne, o ile nie narusza to poufności danych.
Zakończenie współpracy z powodu likwidacji działalności
Likwidacja działalności gospodarczej jest częstym powodem zakończenia współpracy z biurem rachunkowym. W takim przypadku, oprócz standardowych rozliczeń, biuro rachunkowe musi wykonać dodatkowe czynności związane z zamknięciem działalności, takie jak sporządzenie sprawozdań likwidacyjnych i wyrejestrowanie firmy z odpowiednich rejestrów.
Warto w porozumieniu o rozwiązaniu umowy uwzględnić wykaz niestandardowych czynności i informacji, które klient powinien przekazać biuru w związku z likwidacją. Może to obejmować m.in. informacje o majątku likwidacyjnym, remanent likwidacyjny, czy też plany dotyczące VAT od remanentu. W porozumieniu warto również ustalić, czy biuro będzie odpowiedzialne za te dodatkowe czynności i ewentualne dodatkowe wynagrodzenie za nie.

Dokumentacja do przekazania klientowi
Po rozwiązaniu umowy, biuro rachunkowe ma obowiązek zwrócić klientowi całą dokumentację firmową, którą posiadało w związku ze świadczonymi usługami. Dokumenty mogą być przekazane w formie papierowej lub elektronicznej.
Formy przekazania dokumentacji:
| Forma przekazania | Zalety | Wady |
|---|---|---|
| Papierowa | Tradycyjna i powszechnie akceptowana forma, łatwa w fizycznym archiwizowaniu. | Czasochłonne przygotowanie (drukowanie, segregacja), koszty materiałów (papier, segregatory), ryzyko uszkodzenia lub zagubienia dokumentów. |
| Elektroniczna (PDF) | Szybkie i łatwe przekazanie, oszczędność miejsca, niższe koszty (brak kosztów druku), łatwe wyszukiwanie i archiwizacja. | Wymaga dostępu do komputera i oprogramowania do odczytu plików PDF, potencjalne problemy z kompatybilnością formatów w przyszłości. |
| Dostęp do konta w systemie księgowym | Najwygodniejsza forma dla klienta, dostęp do całej historii danych, możliwość kontynuacji księgowości w tym samym systemie, brak konieczności generowania i przekazywania dokumentów. | Wymaga uzgodnienia warunków dostępu z dostawcą oprogramowania, konieczność przeszkolenia klienta w obsłudze systemu (jeśli nie korzystał wcześniej). |
Przy przekazywaniu dokumentacji papierowej, warto sporządzić protokół przekazania dokumentów, który zostanie podpisany przez klienta przy odbiorze. Protokół powinien zawierać wykaz przekazywanych dokumentów oraz datę przekazania. W przypadku przekazania dokumentów elektronicznych, protokół powinien określać formę przekazania (np. nośnik danych, e-mail) oraz termin na zgłoszenie ewentualnych uwag lub braków. Wysłanie dokumentów e-mailem warto potwierdzić potwierdzeniem odbioru wiadomości.
W umowie o usługi księgowe warto zawrzeć zapis o możliwości przekazania klientowi dostępu do systemu księgowego po rozwiązaniu umowy. Jest to wygodne rozwiązanie dla obu stron, pod warunkiem, że klient nie zalega z płatnościami wobec biura. W systemach takich jak wFirma dla biur rachunkowych, przekazanie konta klientowi jest proste i nie generuje dodatkowych kosztów.
Różnica między wypowiedzeniem a odstąpieniem od umowy
Często mylone są pojęcia wypowiedzenia umowy i odstąpienia od umowy. Choć oba prowadzą do zakończenia stosunku umownego, różnią się istotnie w skutkach prawnych.
Odstąpienie od umowy (odstąpienie)
Odstąpienie od umowy, regulowane art. 395 Kodeksu cywilnego, jest prawem do jednostronnego wycofania się z umowy w określonym terminie. Możliwość odstąpienia musi być zastrzeżona w umowie lub wynikać z przepisów prawa. Skutkiem odstąpienia jest fikcja prawna, że umowa nigdy nie została zawarta. Strony zobowiązane są do zwrotu wzajemnych świadczeń w stanie niezmienionym. Odstąpienie działa z mocą wsteczną, czyli od momentu zawarcia umowy.
Przykład odstąpienia: Zakup radia z możliwością odstąpienia od umowy w ciągu 7 dni. Odstąpienie powoduje, że umowa sprzedaży jest traktowana jakby nigdy nie istniała, a strony zwracają sobie radio i zapłaconą kwotę.
Wypowiedzenie umowy (wypowiedzenie)
Wypowiedzenie umowy jest jednostronnym oświadczeniem woli o zakończeniu umowy ze skutkiem na przyszłość. Wypowiedzenie jest możliwe, jeśli prawo do niego wynika z umowy lub przepisów prawa. Wypowiedzenie zazwyczaj wiąże się z okresem wypowiedzenia, czyli czasem, który musi upłynąć od momentu złożenia wypowiedzenia do momentu rozwiązania umowy. Wypowiedzenie nie powoduje fikcji prawnej, umowa była ważna i obowiązywała do momentu rozwiązania.
Przykład wypowiedzenia: Umowa zlecenia z 2-miesięcznym okresem wypowiedzenia. Wypowiedzenie powoduje, że umowa trwa jeszcze przez 2 miesiące, a następnie ulega rozwiązaniu.
Kluczowe różnice między odstąpieniem a wypowiedzeniem:
| Cecha | Odstąpienie od umowy | Wypowiedzenie umowy |
|---|---|---|
| Skutek prawny | Fikcja prawna – umowa nigdy nie była zawarta | Rozwiązanie umowy ze skutkiem na przyszłość – umowa była ważna i obowiązywała do rozwiązania |
| Zwrot świadczeń | Obowiązek zwrotu wzajemnych świadczeń w stanie niezmienionym | Brak obowiązku zwrotu świadczeń (rozliczenie za okres trwania umowy) |
| Okres wypowiedzenia | Brak okresu wypowiedzenia – skutek natychmiastowy | Zazwyczaj występuje okres wypowiedzenia |
| Podstawa prawna | Zastrzeżenie w umowie lub przepisy prawa | Umowa lub przepisy prawa |
Podsumowanie
Profesjonalne zakończenie współpracy z biurem rachunkowym, z uwzględnieniem wszystkich obowiązków i procedur, jest kluczowe dla utrzymania pozytywnych relacji i reputacji w branży. Zrozumienie odpowiedzialności biura po rozwiązaniu umowy, prawidłowe przekazanie dokumentacji i jasne określenie warunków rozstania to fundamenty rzetelnej i etycznej praktyki księgowej. Pamiętajmy, że dbałość o klienta, nawet w momencie zakończenia współpracy, buduje zaufanie i pozytywny wizerunek biura rachunkowego na rynku.
Jeśli chcesz poznać inne artykuły podobne do Odpowiedzialność biura rachunkowego po rozwiązaniu umowy, możesz odwiedzić kategorię Księgowość.
