Przeciwpożarowy wyłącznik prądu (PWP) – obowiązki i certyfikacja

W obliczu rosnących wymagań dotyczących bezpieczeństwa pożarowego, przeciwpożarowy wyłącznik prądu (PWP) staje się kluczowym elementem instalacji elektrycznych w wielu budynkach. Jego zadaniem jest ochrona strażaków i użytkowników obiektu podczas pożaru poprzez odcięcie dopływu energii elektrycznej. W tym artykule kompleksowo omówimy aspekty związane z PWP, w tym obowiązek certyfikacji, przepisy prawne, wymagania techniczne oraz praktyczne zastosowanie.

Czym jest przeciwpożarowy wyłącznik prądu (PWP)?

Przeciwpożarowy wyłącznik prądu (PWP) to urządzenie elektryczne, którego podstawową funkcją jest odcięcie zasilania elektrycznego w budynku w sytuacji pożaru. Ma to na celu zminimalizowanie ryzyka porażenia prądem elektrycznym osób biorących udział w akcji gaśniczej, w szczególności strażaków. Jednocześnie, istotne jest, aby PWP nie odcinał zasilania obwodów niezbędnych do działania instalacji i urządzeń przeciwpożarowych, takich jak systemy sygnalizacji pożarowej, oświetlenie awaryjne czy pompy pożarowe.

Zgodnie z definicją zawartą w przepisach, PWP składa się z trzech podstawowych komponentów:

• Urządzenie uruchamiające (UU PWP) – zazwyczaj przycisk umieszczony w łatwo dostępnym miejscu, np. przy wejściu do budynku, służący do ręcznego wyłączenia prądu.
• Urządzenie sygnalizujące (US PWP) – sygnalizator, najczęściej optyczny, potwierdzający zadziałanie wyłącznika i odcięcie zasilania.
• Urządzenie wykonawcze (UW PWP) – rozdzielnica elektryczna, w której fizycznie następuje rozłączenie obwodów elektrycznych.

Kiedy stosowanie przeciwpożarowego wyłącznika prądu jest obowiązkowe?

Obowiązek stosowania przeciwpożarowego wyłącznika prądu wynika z §183 ust. 2 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Zgodnie z tym przepisem, PWP należy instalować w:

• Strefach pożarowych o kubaturze przekraczającej 1000 m³. Dotyczy to szerokiej gamy obiektów, takich jak hale magazynowe, produkcyjne, centra handlowe, budynki biurowe i użyteczności publicznej.
• Strefach pożarowych zawierających strefy zagrożone wybuchem, niezależnie od kubatury. W tym przypadku, wymóg stosowania PWP ma na celu dodatkowe zwiększenie bezpieczeństwa w obiektach, gdzie występuje ryzyko eksplozji.

Warto podkreślić, że obowiązek ten dotyczy zarówno nowo wznoszonych obiektów, jak i budynków modernizowanych, o ile modernizacja obejmuje instalacje elektryczne i PWP nie został jeszcze dostarczony na plac budowy (co musi być potwierdzone w Dzienniku Budowy).

Certyfikacja przeciwpożarowego wyłącznika prądu – wymóg prawny

W Polsce, przeciwpożarowy wyłącznik prądu podlega obowiązkowi certyfikacji. Oznacza to, że aby PWP mógł być legalnie stosowany w budownictwie, musi przejść proces oceny zgodności i uzyskać odpowiednie dokumenty potwierdzające jego właściwości użytkowe.

Podstawą prawną dla obowiązku certyfikacji PWP są:

• Rozporządzenie Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 17 listopada 2016 roku w sprawie sposobu deklarowania właściwości użytkowych wyrobów budowlanych oraz sposobu znakowania ich znakiem budowlanym (Dz.U. z 2016 r., poz. 1966 z późn. zm.). To rozporządzenie wprowadziło obowiązek certyfikacji PWP, a okres przejściowy na dostosowanie rynku trwał do 1 stycznia 2021 r.
• Rozporządzenie Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 4 grudnia 2020 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie sposobu deklarowania właściwości użytkowych wyrobów budowlanych oraz sposobu znakowania ich znakiem budowlanym (Dz.U. z 2020 r., poz. 2297). To rozporządzenie ostatecznie potwierdziło obowiązek certyfikacji PWP, nie przedłużając okresu przejściowego.

Jakie dokumenty certyfikujące są wymagane dla PWP?

Zgodnie z przepisami, dla certyfikowanego PWP wymagane są następujące dokumenty:

• Krajowa Ocena Techniczna (KOT) – dokument określający właściwości użytkowe wyrobu budowlanego, wydawany przez upoważnioną jednostkę oceny technicznej.
• Krajowy Certyfikat Stałości Właściwości Użytkowych (KCWWU) – certyfikat potwierdzający stałość właściwości użytkowych wyrobu budowlanego, wydawany przez jednostkę certyfikującą.
• Krajowa Deklaracja Właściwości Użytkowych (KDWU) – deklaracja wystawiana przez producenta, w której deklaruje on właściwości użytkowe wyrobu budowlanego na podstawie KOT i KCWWU.

Wszystkie te dokumenty są wydawane przez Jednostki Certyfikujące uprawnione do działania w obszarze wyrobów budowlanych. Istotne jest, że dla PWP nie jest wymagane Świadectwo Dopuszczenia do stosowania w ochronie przeciwpożarowej wydawane przez CNBOP, ponieważ PWP nie figuruje na wykazie wyrobów objętych tym świadectwem.

Czy PWP wymaga znaku CE?

W przypadku przeciwpożarowych wyłączników prądu, znakowanie CE nie jest możliwe, ponieważ dla tych urządzeń nie istnieje zharmonizowana norma europejska (norma zharmonizowana EU). Certyfikacja PWP w Polsce opiera się na krajowych przepisach i dokumentach.

Komponenty PWP a certyfikacja

Jak wspomniano wcześniej, przeciwpożarowy wyłącznik prądu składa się z trzech komponentów. Ważne jest, że certyfikacja dotyczy wszystkich tych komponentów łącznie, jako zestawu PWP. Oznacza to, że certyfikat musi obejmować:

• Urządzenie uruchamiające (UU PWP)
• Urządzenie sygnalizujące (US PWP)
• Urządzenie wykonawcze (UW PWP)

Dopiero zestaw tych trzech elementów, posiadający odpowiednie certyfikaty, może być uznany za certyfikowany przeciwpożarowy wyłącznik prądu i legalnie stosowany w budynkach.

Od kiedy obowiązuje certyfikacja PWP?

Obowiązek stosowania certyfikowanych przeciwpożarowych wyłączników prądu obowiązuje w Polsce od 1 stycznia 2021 roku. Jak wspomniano wcześniej, okres przejściowy na dostosowanie rynku do nowych wymagań trwał od 2016 roku. Istotne jest, że data uzyskania pozwolenia na budowę nie ma wpływu na obowiązek certyfikacji PWP. Jeśli dokumentacja projektowa przewidywała zastosowanie PWP, to od 1 stycznia 2021 r. wymagane jest, aby był to wyrób certyfikowany.

Czy certyfikowany PWP jest wymagany w obiektach w trakcie budowy lub modernizacji?

Tak, certyfikowany przeciwpożarowy wyłącznik prądu musi być stosowany również w obiektach będących w trakcie budowy lub modernizacji, o ile PWP nie został jeszcze dostarczony na budowę przed 1 stycznia 2021 r. i fakt ten nie został odnotowany w „Dzienniku budowy”.

Montaż i instalacja PWP

Miejsce montażu przeciwpożarowego wyłącznika prądu jest ściśle określone w przepisach. PWP powinien być umieszczony:

• W pobliżu głównego wejścia do budynku.
• W pobliżu złącza elektrycznego budynku.

Dodatkowo, PWP musi być odpowiednio oznakowany, z widocznym napisem „przeciwpożarowy wyłącznik prądu” oraz symbolem gromu na czerwonym tle.

Czy PWP można zabudować we wspólnej rozdzielni z innymi urządzeniami?

Zasadniczo, przeciwpożarowy wyłącznik prądu powinien być instalowany w oddzielnej obudowie. Na obudowie PWP producent umieszcza znak „B” (znak budowlany) oraz numer certyfikatu. Wyjątkiem jest sytuacja, gdy w jednej obudowie, w standardzie elektrycznym, można zabudować sekcję PWP z zasilaczem tego samego producenta oraz centralą sterującą. Takie rozwiązanie może poprawić ergonomię rozdzielni przeciwpożarowej.

Współpraca PWP z systemami przeciwpożarowymi i scenariusz pożarowy

Certyfikowany przeciwpożarowy wyłącznik prądu jest przystosowany do współpracy z innymi systemami bezpieczeństwa, takimi jak:

• System Sygnalizacji Pożaru (SSP)
• Integrator Systemów Bezpieczeństwa
• Centrala Sterująca urządzeniami przeciwpożarowymi
• System Zarządzania Budynkiem (BMS)

PWP powinien być uwzględniony w scenariuszu pożarowym. Scenariusz pożarowy powinien definiować m.in.:

• Sposób zadziałania PWP (ręczny, automatyczny).
• Opóźnienie zadziałania PWP (np. w celu umożliwienia bezpiecznego zamknięcia serwerów).
• Funkcje kontrolne PWP (kontrola stanu załączony/wyłączony, kontrola uszkodzenia).

PWP a instalacje fotowoltaiczne

W przypadku budynków z instalacją fotowoltaiczną (PV), stosowanie przeciwpożarowego wyłącznika prądu jest również zalecane, a w niektórych przypadkach obowiązkowe. Jeśli instalacja PV jest zamontowana na budynku o kubaturze powyżej 1000 m³, PWP jest wymagany. W przypadku mniejszych budynków, decyzja o zastosowaniu PWP należy do projektanta.

Konserwacja i przeglądy PWP

Jak każde urządzenie przeciwpożarowe, przeciwpożarowy wyłącznik prądu wymaga okresowej konserwacji i przeglądów. Czynności konserwacyjne powinny być wykonywane zgodnie z:

• Polskimi Normami.
• Dokumentacją Techniczno-Ruchową (DTR) opracowaną przez producenta PWP.
• Instrukcją obsługi opracowaną przez producenta PWP.

Okresowe przeglądy PWP powinny być przeprowadzane nie rzadziej niż raz w roku, chyba że producent zaleca inaczej w DTR lub Instrukcji obsługi. Konserwację i przeglądy PWP mogą wykonywać tylko osoby posiadające odpowiednie kwalifikacje i przeszkolenie, zgodnie z wytycznymi producenta. Nie każdy elektryk z uprawnieniami jest upoważniony do konserwacji PWP – często wymagane jest specjalistyczne szkolenie i dostęp do oryginalnych części zamiennych.

Podsumowanie

Przeciwpożarowy wyłącznik prądu (PWP) to istotny element bezpieczeństwa pożarowego w budynkach. Jego zadaniem jest ochrona życia i zdrowia strażaków oraz użytkowników obiektów poprzez odcięcie dopływu energii elektrycznej podczas pożaru. W Polsce, PWP podlega obowiązkowej certyfikacji, co gwarantuje jego jakość i niezawodność. Stosowanie certyfikowanych PWP jest wymogiem prawnym w określonych typach budynków, a prawidłowa instalacja, konserwacja i uwzględnienie PWP w scenariuszu pożarowym są kluczowe dla zapewnienia bezpieczeństwa pożarowego obiektu. Pamiętajmy, że inwestycja w certyfikowany PWP to inwestycja w bezpieczeństwo.

Najczęściej zadawane pytania (FAQ)

Jeśli chcesz poznać inne artykuły podobne do Przeciwpożarowy wyłącznik prądu (PWP) – obowiązki i certyfikacja, możesz odwiedzić kategorię Rachunkowość.