28/06/2022
Słowo "troll" budzi dreszczyk emocji i przywołuje na myśl postacie z mrocznych baśni. Ale kim właściwie są trolle? W tym artykule zagłębimy się w świat mitologii nordyckiej, aby odkryć tajemnice tych fascynujących stworzeń, ich pochodzenie, wygląd i rolę w folklorze skandynawskim. Poznamy również inne pokrewne im istoty, takie jak Nøkken i Huldra.
Pochodzenie słowa "troll"
Słowo "troll" wywodzi się z języków skandynawskich. W języku norweskim i duńskim "troll" to troll, a w staronordyjskim trǫll, oznaczające giganta, demona. Prawdopodobnie jest spokrewnione ze średnio-wysoko-niemieckim słowem trolle, oznaczającym głupka lub niezdarę. Etymologia słowa "troll" jest fascynująca i wskazuje na starożytne korzenie tych mitologicznych istot.
Słowo "troll" ma również formę czasownikową. W średnioangielskim trollen oznaczało "toczyć, kołysać (głową)". Pochodzenie tego czasownika jest niepewne, ale prawdopodobnie jest to dźwiękonaśladowczy wyraz o różnorodnych znaczeniach, trudnych do jednoznacznego powiązania historycznego. Najwcześniejsze znaczenie to "toczyć" w różnych kontekstach. Z tego być może wywodzi się znaczenie "śpiewać w formie kanonu lub catcha". Znaczenie "wędrować" jest potencjalnie poświadczone w tekście Piersa Plowmana B ("And thus hath he [Jesus] trolled forth: this two & thretty wynter"), chociaż interpretacja jest niepewna i porównywalne przypadki znane są dopiero wieki później.
Opis trolla w mitologii nordyckiej
Troll w mitologii nordyckiej to termin opisujący różnorodne nadprzyrodzone istoty. Zarówno ich wygląd, jak i cechy charakterystyczne mogą się różnić, ale często są przedstawiane jako stworzenia niebezpieczne i głupie. Zazwyczaj zamieszkują dzikie i niedostępne dla ludzi tereny, takie jak górskie jaskinie, gęste lasy i oceany.
Legendy o trollach są liczne i bardzo stare. Te, które znamy dzisiaj, pojawiają się w baśniach i folklorze – w szczególności w norweskich baśniach ludowych Asbjørnsena i Moe'a z 1844 roku, gdzie trolle często są głównymi postaciami.
Wygląd i charakterystyka trolli
Trolle były często opisywane jako silne, złe i niebezpieczne giganty. Były brzydkie, z dużymi nosami i oczami "wielkości talerzy", często miały kilka głów lub tylko jedno oko. Bogowie i ludzie byli ich wrogami, a denerwował ich "zapach chrześcijańskiej krwi". Większość żyła w górach lub w odległym, zimnym kraju, ale istniały również trolle żyjące w oceanie lub lesie.
W parku rodzinnym Hunderfossen, którego tematem są trolle i legendy, znajduje się Hunderfossen troll, który wznosi się na 14 metrów nad ziemią i jest jednym z najczęściej fotografowanych trolli na świecie.
Trolle w literaturze i sztuce
Trolle pojawiły się w literaturze, sztuce i muzyce nordyckiej w okresie romantyzmu w XIX wieku, a także później. Najbardziej znane są chyba te z ilustracji baśni Theodora Kittelsena i dramatu poetyckiego Peer Gynt Henrika Ibsena z 1867 roku.
Zainspirowany Peer Gyntem, Kittelsen rysował swoje trolle z krowim ogonem. W poemacie główny bohater spotyka trolle i mityczne istoty w hali Dovregubbena wewnątrz góry. Różne stworzenia różnią się wyglądem, na przykład mają świńskie głowy itp., ale wszystkie trolle mają ogony i to coś Peer również otrzyma, jeśli "nie opuści góry, ale będzie unikał światła dziennego". Tradycyjnie ogon był kojarzony z Huldra, która należała do innego "gatunku", a sztuka Ibsena jest uważana za pierwsze dzieło, w którym trolle mają ogony.
Ponadto król trolli Ibsena, Dovregubben, nie jest tak głupi, jak zazwyczaj trolle. Prosi Peera, aby ten wymyślił, jaka jest różnica między trollem a człowiekiem. Trolle mają powiedzenie "Bądź wierny sobie, a świat niech idzie do diabła", a Peer Gynt przyjmuje to jako swoje motto.
Pokrewne stworzenia: Nøkken i Huldra
Oprócz klasycznych trolli, w folklorze nordyckim występują inne interesujące stworzenia, często mylone lub kojarzone z trollami, takie jak Nøkken i Huldra.
Nøkken (Wodnik)
W starych legendach Nøkken, znany również jako Neck, to duch wodny przedstawiany jako przerażające, złe stworzenie, spokrewnione zarówno z demonami, jak i ludem podziemi. Mieszka nad brzegiem wody i wabi ludzi i zwierzęta do wody – szczególnie po zachodzie słońca, i jest szczególnie niebezpieczny dla niemowląt, które nie zostały ochrzczone, i kobiet w ciąży.
Jednak może być również smutnym stworzeniem żyjącym w samotności i narzekającym, że nie może dostąpić zbawienia i pójść do nieba. W starych opowieściach Nøkken jest kojarzony z wabieniem ludzi do wody, aby ich utopić, lub jako duch morski zwiastujący utonięcia, samobójstwa, zgony i złą pogodę swoimi brzydkimi krzykami lub żałosnymi jękami.
Wiele legend głosi, że Nøkken wymaga ofiary każdego roku, zanim zostanie zaspokojony. W niektórych opowieściach chwyta tonących i nie puszcza, a w innych ludzie toną i trafiają do pięknych zielonych hal na dnie morskim. Te straszne opowieści o Nøkkenie służyły dwóm celom. Chroniły dzieci i młodzież przed niebezpiecznymi jeziorami, dzikimi zwierzętami i nieznajomymi, a także były sposobem na wyjaśnienie i poradzenie sobie z tragicznymi wypadkami utonięć, nieznanym i siłami natury.
Nøkken jest często niewidzialny, ale może przyjmować kształt kawałka drewna, tratwy lub czegoś innego unoszącego się w wodzie. Może również wyjść na ląd i przybrać kształt konia lub człowieka, aby schwytać swoje ofiary. Często pojawia się jako atrakcyjny młody mężczyzna, może skrzypek, z długimi włosami, który uwodzi młode kobiety i wabi je na śmierć. W wielu opowieściach Nøkken występuje w postaci oszałamiającego bladoszarego konia. Używa czarującego śpiewu i muzyki, aby oczarować swoje ofiary. Czasami jest skrzypkiem, a czasami gra na harfie.
Huldra
W norweskim folklorze Huldra to nadprzyrodzona, uwodzicielska istota żeńska. Forma liczby mnogiej, huldrer, jest również używana w odniesieniu do ludu podziemi. W najnowszej historii jest przedstawiana jako młoda dziewczyna z gęstymi złotymi włosami i krowim ogonem. Ten obraz został stworzony przez norweskich artystów ilustrujących nadprzyrodzone stworzenia w XIX wieku. W opisach z wcześniejszych czasów jej wygląd jest różny.
Najczęściej zadawane pytania o trolle
| Pytanie | Odpowiedź |
|---|---|
| Skąd pochodzi słowo "troll"? | Słowo "troll" pochodzi z języków skandynawskich i wywodzi się od staronordyjskiego słowa trǫll, oznaczającego giganta lub demona. |
| Jak wyglądają trolle w mitologii nordyckiej? | Wygląd trolli jest różnorodny, ale często są opisywane jako brzydkie, silne i niebezpieczne giganty z dużymi nosami i oczami. Czasami mają wiele głów lub tylko jedno oko. |
| Czy trolle zawsze są złe? | Większość opisów trolli przedstawia je jako złe i niebezpieczne stworzenia, wrogie ludziom i bogom. Jednak niektóre opowieści mogą przedstawiać je w bardziej złożony sposób. |
| Kim są Nøkken i Huldra? | Nøkken to duch wodny, a Huldra to uwodzicielska istota żeńska z folkloru nordyckiego. Oba stworzenia są powiązane z trollami i innymi nadprzyrodzonymi istotami. |
Podsumowanie
Troll, Nøkken i Huldra to fascynujące postacie z mitologii nordyckiej i folkloru skandynawskiego. Ich różnorodne opisy i legendy świadczą o bogatej wyobraźni i wierzeniach dawnych Skandynawów. Te mityczne stworzenia, zamieszkujące dzikie i niebezpieczne obszary, do dziś pobudzają wyobraźnię i stanowią ważny element kultury skandynawskiej.
Jeśli chcesz poznać inne artykuły podobne do Tajemnice Trolli: Mitologia Nordycka, możesz odwiedzić kategorię Rachunkowość.