Telepraca a praca zdalna: Kluczowe różnice

W dzisiejszych czasach elastyczność w miejscu pracy staje się coraz bardziej popularna. Pojęcia takie jak telepraca i praca zdalna często są używane zamiennie, jednak w polskim prawie istniały między nimi istotne różnice. Choć przepisy dotyczące telepracy zostały znowelizowane, warto zrozumieć historyczne rozróżnienie, aby lepiej orientować się w aktualnych regulacjach dotyczących pracy poza biurem.

Telepraca – starsze pojęcie z Kodeksu Pracy

Telepraca to termin, który pojawił się w polskim Kodeksie Pracy znacznie wcześniej niż praca zdalna. Jej korzenie sięgają lat 70. XX wieku i koncepcji, która narodziła się w Stanach Zjednoczonych w odpowiedzi na problemy związane z dojazdami do pracy. Początkowo telepraca kojarzyła się głównie z przedstawicielami handlowymi, którzy komunikowali się z centralą firmy telefonicznie. Sama nazwa „telepraca” pochodzi od greckiego słowa „tele”, oznaczającego „na odległość”.

W polskim Kodeksie Pracy, konkretnie w artykule 67, telepraca została zdefiniowana jako regularne wykonywanie obowiązków służbowych poza siedzibą firmy, z wykorzystaniem środków komunikacji elektronicznej i przekazywanie wyników pracy w określonej formie. Kluczowe w definicji telepracy było słowo „regularne” – sugerujące stały, a nie okazjonalny charakter pracy zdalnej.

Obowiązki pracodawcy wobec telepracownika

Kodeks Pracy nakładał na pracodawcę szereg obowiązków w stosunku do telepracowników. Pracodawca był zobowiązany do:

• Dostarczenia telepracownikowi sprzętu niezbędnego do wykonywania pracy.
• Ubezpieczenia tego sprzętu.
• Pokrywania kosztów związanych z instalacją, serwisem, eksploatacją i konserwacją sprzętu.
• Zapewnienia telepracownikowi pomocy technicznej i szkoleń w zakresie obsługi sprzętu.

Te regulacje miały na celu ochronę praw telepracowników i zapewnienie im odpowiednich warunków pracy.

Praca zdalna – odpowiedź na pandemię

Pojęcie pracy zdalnej w polskim systemie prawnym pojawiło się w Ustawie z dnia 2 marca 2020 roku o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych. Ustawa ta wprowadziła możliwość skierowania pracownika na home office w celu wykonywania obowiązków służbowych w okresie pandemii i przez 3 miesiące po jej zakończeniu.

W przeciwieństwie do telepracy, praca zdalna w początkowym okresie pandemii mogła być narzucona pracownikowi przez pracodawcę. W przypadku telepracy wymagana była zgoda obu stron – pracownika i pracodawcy. Pracodawca mógł również przychylić się do wniosku pracownika o telepracę.

Kluczowe różnice między telepracą a pracą zdalną (historyczne)

Podsumowując, główne różnice między telepracą a pracą zdalną, zgodnie z przepisami obowiązującymi przed nowelizacją Kodeksu Pracy, to:

Co dalej z telepracą i pracą zdalną? Nowelizacja Kodeksu Pracy

W związku z funkcjonowaniem dwóch pojęć dotyczących pracy poza biurem, ustawodawca zdecydował się na uporządkowanie przepisów. Nowelizacja Kodeksu Pracy, która weszła w życie w kwietniu 2023 roku, uchyliła przepisy dotyczące telepracy z dniem 7 kwietnia 2023 roku. Pracodawcy, którzy dotychczas zatrudniali telepracowników, mieli czas do 7 października 2023 roku na zakończenie telepracy.

Aktualnie, Kodeks Pracy reguluje już tylko pracę zdalną, wprowadzając nowe przepisy dotyczące m.in. uzgadniania zasad pracy zdalnej, ekwiwalentu za wykorzystywanie prywatnego sprzętu, czy kontroli trzeźwości pracownika zdalnego. Nowe przepisy mają na celu ujednolicenie zasad i zapewnienie większej elastyczności przy jednoczesnej ochronie praw pracowników.

FAQ – Najczęściej zadawane pytania

Czy telepraca i praca zdalna to teraz to samo?

Tak, po nowelizacji Kodeksu Pracy pojęcie telepracy zostało usunięte. Obecnie obowiązuje już tylko pojęcie pracy zdalnej, regulowane nowymi przepisami.

Czy pracodawca musi zapewnić sprzęt do pracy zdalnej?

Zgodnie z nowymi przepisami Kodeksu Pracy, zasady dotyczące zapewnienia sprzętu do pracy zdalnej powinny być ustalone w porozumieniu z pracownikiem lub regulaminie pracy zdalnej. Pracodawca może, ale nie musi, dostarczyć sprzęt. Możliwe jest również ustalenie ekwiwalentu za wykorzystywanie prywatnego sprzętu pracownika.

Czy mogę odmówić pracy zdalnej?

W pewnych sytuacjach, np. gdy pracujesz na stanowisku, które nie pozwala na wykonywanie obowiązków zdalnie, możesz odmówić pracy zdalnej. Jednak odmowa pracy zdalnej, która została uzgodniona z pracownikiem, może mieć konsekwencje.

Podsumowanie

Rozróżnienie między telepracą a pracą zdalną, choć historycznie istotne w polskim prawie, obecnie traci na znaczeniu. Nowelizacja Kodeksu Pracy wprowadziła jednolite regulacje dotyczące pracy zdalnej, eliminując pojęcie telepracy. Warto jednak pamiętać o historycznych różnicach, aby lepiej zrozumieć ewolucję przepisów dotyczących elastycznych form zatrudnienia. Dla pracowników i pracodawców najważniejsze jest teraz zapoznanie się z nowymi przepisami dotyczącymi pracy zdalnej i dostosowanie do nich praktyk w miejscu pracy. Elastyczność i dobre warunki pracy pozostają kluczowe, niezależnie od tego, czy praca wykonywana jest w biurze, czy zdalnie.