19/09/2023
Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, jako organ przedstawicielski Narodu, działa w sposób transparentny i otwarty. Jednym z kluczowych aspektów tej jawności jest dostęp publiczności do posiedzeń. Zrozumienie zasad regulujących tę dostępność oraz charakterystyki pierwszego posiedzenia Sejmu jest istotne dla każdego obywatela zainteresowanego funkcjonowaniem polskiego parlamentaryzmu. Niniejszy artykuł ma na celu przybliżenie tych zagadnień, opierając się na obowiązujących regulacjach i przepisach.

Jawność posiedzeń Sejmu – zasady ogólne
Zgodnie z Regulaminem Sejmu, posiedzenia Sejmu są zasadniczo jawne. Ta fundamentalna zasada ma na celu zapewnienie publicznej kontroli nad działalnością ustawodawczą i umożliwienie obywatelom obserwowania procesu decyzyjnego w państwie. Jawność posiedzeń jest realizowana przede wszystkim poprzez udostępnienie galerii sali posiedzeń Sejmu dla publiczności.
Dostęp publiczności do galerii sali posiedzeń
Każdy zainteresowany obywatel ma możliwość obserwowania obrad Sejmu z galerii sali posiedzeń. Wstęp na galerię jest regulowany przepisami porządkowymi Kancelarii Sejmu, które określają szczegółowe zasady bezpieczeństwa i zachowania porządku. Aby skorzystać z tego prawa, osoby indywidualne i zorganizowane grupy muszą spełnić określone formalności.
Wstęp indywidualny
Osoby indywidualne, które chcą obserwować obrady Sejmu, muszą uzyskać jednorazową kartę wstępu. Karty te wydawane są przez Straż Marszałkowską w Dziale Przepustek, znajdującym się w budynku H kompleksu sejmowego. Aby otrzymać kartę, konieczne jest:
- Posiadanie dokumentu tożsamości ze zdjęciem.
- Zgłoszenie pisemnej chęci obserwacji obrad co najmniej 24 godziny przed planowanym wejściem. Zgłoszenie należy złożyć w Dziale Przepustek.
Wejście na galerię dla publiczności odbywa się wejściem przy budynku S.
Wstęp grup zorganizowanych
Dla grup zorganizowanych procedura wstępu na galerię jest nieco bardziej rozbudowana. Wymagane jest przygotowanie imiennej listy uczestników, zawierającej:
- Dane organizatora grupy (imię i nazwisko, numer telefonu).
- Imiona i nazwiska wszystkich osób wchodzących.
- W przypadku osób pełnoletnich – numer PESEL oraz rodzaj i numer dokumentu tożsamości ze zdjęciem.
Zgłoszenia grup zorganizowanych należy składać co najmniej 48 godzin przed planowanym wejściem. Na każde 20 osób w grupie powinien przypadać jeden opiekun, który otrzymuje jednorazową kartę wstępu. Wszyscy członkowie grupy muszą posiadać dokumenty tożsamości ze zdjęciem.
Wejście dla grup zorganizowanych na galerię odbywa się wejściem SI w budynku S.
Ograniczenia w jawności posiedzeń
Chociaż jawność posiedzeń Sejmu jest zasadą, istnieją sytuacje, w których dostęp publiczności może zostać ograniczony. Do takich sytuacji należą:
- Uchwalenie tajności obrad: Sejm może zdecydować o utajnieniu obrad w określonych sprawach, co naturalnie wyklucza obecność publiczności.
- Wymogi związane z wizytami międzynarodowymi: W przypadku wizyt oficjalnych i wydarzeń o szczególnym charakterze, dostęp do galerii może być ograniczony ze względów bezpieczeństwa lub protokołu.
Warto zaznaczyć, że o ewentualnych ograniczeniach w dostępie publiczność jest informowana.

Obowiązki osób przebywających na galerii
Osoby obserwujące obrady Sejmu z galerii zobowiązane są do zachowania ciszy i powagi. W szczególności zabronione jest wyrażanie poparcia lub dezaprobaty dla toczących się obrad poprzez oklaski, komentarze czy inne formy manifestacji. Należy również bezwzględnie stosować się do uwag i poleceń funkcjonariuszy Straży Marszałkowskiej, którzy dbają o porządek i bezpieczeństwo na galerii.
Pierwsze posiedzenie Sejmu – inauguracja kadencji
Pierwsze posiedzenie nowo wybranego Sejmu ma charakter inauguracyjny i jest wyjątkowe pod wieloma względami. Rozpoczyna ono nową kadencję parlamentu i wyznacza ramy jego funkcjonowania na kolejne lata. Przebieg pierwszego posiedzenia jest ściśle określony w Regulaminie Sejmu.
Otwarcie posiedzenia i Marszałek-Senior
Pierwsze posiedzenie Sejmu otwiera Marszałek-Senior, powoływany przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej spośród najstarszych wiekiem posłów. Marszałek-Senior pełni swoją funkcję tymczasowo, do momentu wyboru Marszałka Sejmu. To on przewodniczy obradom na początku posiedzenia i ustala porządek miejsc na sali obrad dla posłów.
Ślubowanie poselskie
Kluczowym momentem pierwszego posiedzenia jest ślubowanie poselskie. Zgodnie z Konstytucją, posłowie składają ślubowanie według ustalonej roty. Marszałek-Senior przeprowadza procedurę ślubowania, w czym pomagają mu sekretarze tymczasowi, powoływani spośród najmłodszych wiekiem posłów. Każdy poseł, po odczytaniu roty, wypowiada słowo „ślubuję”, z opcjonalnym dodaniem zdania „Tak mi dopomóż Bóg”. Posłowie nieobecni na pierwszym posiedzeniu składają ślubowanie na kolejnym, w którym uczestniczą.
Wybór Marszałka Sejmu i Wicemarszałków
Po ślubowaniu poselskim następuje wybór Marszałka Sejmu. Kandydatów na to stanowisko może zgłaszać grupa co najmniej 15 posłów, przy czym każdy poseł może poprzeć tylko jedną kandydaturę. Sejm wybiera Marszałka Sejmu bezwzględną większością głosów, w obecności co najmniej połowy ustawowej liczby posłów. Jeśli w pierwszej turze żaden kandydat nie uzyska wymaganej większości, przeprowadza się kolejne tury głosowania, eliminując kandydatów z najmniejszą liczbą głosów.
Po wyborze Marszałka Sejmu, Sejm ustala uchwałą liczbę Wicemarszałków Sejmu. Następnie Marszałek Sejmu zarządza wybory Wicemarszałków, stosując analogiczne zasady jak przy wyborze Marszałka.

Wybór Sekretarzy Sejmu
Kolejnym etapem pierwszego posiedzenia jest wybór Sekretarzy Sejmu. Prezydium Sejmu zgłasza kandydatów, a Sejm wybiera 20 Sekretarzy. Wybór odbywa się zazwyczaj łącznie, chyba że Sejm postanowi inaczej. Sekretarze Sejmu wspierają Marszałka Sejmu w prowadzeniu obrad i pracach organizacyjnych.
Dymisja Rady Ministrów
Istotnym elementem pierwszego posiedzenia Sejmu jest dymisja Rady Ministrów. Prezes Rady Ministrów składa dymisję urzędującego rządu, co jest symbolicznym aktem oddania władzy nowo wybranemu parlamentowi. Dymisja ta otwiera drogę do powołania nowego rządu.
Kontrola przed wejściem do Sejmu
Tekst źródłowy nie zawiera szczegółowych informacji na temat kontroli bezpieczeństwa przed wejściem do Sejmu. Jednakże, wspomnienie o Straży Marszałkowskiej i Dziale Przepustek sugeruje, że kontrola bezpieczeństwa jest obecna. Można przypuszczać, że osoby wchodzące na teren Sejmu, w tym na galerię dla publiczności, podlegają standardowym procedurom bezpieczeństwa, takim jak kontrola dokumentów tożsamości i ewentualna kontrola osobista, mająca na celu zapewnienie bezpieczeństwa obrad i osób przebywających w Sejmie.
Kto ustala posiedzenia Sejmu?
Z przedstawionych przepisów wynika, że ustalanie posiedzeń Sejmu jest procesem złożonym, w który zaangażowane są różne organy Sejmu, przede wszystkim Marszałek Sejmu i Prezydium Sejmu. Marszałek Sejmu, zgodnie z Regulaminem, zwołuje posiedzenia Sejmu (Art. 10 pkt 3) i ustala porządek dzienny posiedzenia Prezydium Sejmu (Art. 13 pkt 1). Prezydium Sejmu z kolei ustala plan prac Sejmu, po zasięgnięciu opinii Konwentu Seniorów (Art. 12 pkt 1), oraz ustala tzw. tygodnie posiedzeń z wyprzedzeniem co najmniej 3-miesięcznym (Art. 12 pkt 2). Konwent Seniorów opiniuje projekty porządku dziennego poszczególnych posiedzeń Sejmu i ich terminy (Art. 16 pkt 1). Zatem, można stwierdzić, że Marszałek Sejmu, Prezydium Sejmu i Konwent Seniorów współdziałają w ustalaniu terminów i porządku posiedzeń Sejmu, przy czym kluczową rolę odgrywa Marszałek Sejmu.
Podsumowanie
Jawność posiedzeń Sejmu jest fundamentem demokratycznego państwa prawa, umożliwiającym obywatelom kontrolę nad działaniami ich przedstawicieli. Regulamin Sejmu precyzyjnie określa zasady dostępu publiczności do obrad, zarówno dla osób indywidualnych, jak i grup zorganizowanych. Pierwsze posiedzenie Sejmu, z jego uroczystym charakterem i kluczowymi wyborami organów Sejmu, stanowi symboliczne rozpoczęcie nowej kadencji parlamentu i jest ważnym wydarzeniem w życiu politycznym państwa. Zrozumienie tych procedur i zasad jest kluczowe dla świadomego uczestnictwa w życiu publicznym i monitorowania działalności Sejmu.
Najczęściej zadawane pytania (FAQ)
Odpowiedź: Zasadniczo tak, posiedzenia Sejmu są jawne. Dostęp publiczności na galerię sali posiedzeń jest podstawową formą realizacji tej jawności. Istnieją jednak wyjątki, takie jak uchwalenie tajności obrad lub ograniczenia związane z wizytami międzynarodowymi.
Odpowiedź: Należy udać się do Działu Przepustek w budynku H Straży Marszałkowskiej z dokumentem tożsamości ze zdjęciem i złożyć pisemne zgłoszenie chęci obserwacji obrad co najmniej 24 godziny przed planowanym wejściem. Otrzymasz jednorazową kartę wstępu.
Odpowiedź: Organizator grupy musi przygotować imienną listę uczestników (dane osobowe, PESEL dla pełnoletnich, dokument tożsamości) i złożyć zgłoszenie co najmniej 48 godzin przed planowanym wejściem. Na każde 20 osób powinien być opiekun.
Odpowiedź: Pierwsze posiedzenie otwiera Marszałek-Senior, posłowie składają ślubowanie, wybierany jest Marszałek Sejmu i Wicemarszałkowie, Sekretarze Sejmu oraz następuje dymisja Rady Ministrów.
Odpowiedź: Pierwsze posiedzenie Sejmu otwiera i przewodniczy mu na początku Marszałek-Senior, powoływany przez Prezydenta spośród najstarszych wiekiem posłów.
Odpowiedź: Terminy posiedzeń Sejmu są ustalane przez Prezydium Sejmu, po zasięgnięciu opinii Konwentu Seniorów, a zwoływane są przez Marszałka Sejmu.
Jeśli chcesz poznać inne artykuły podobne do Jawność posiedzeń Sejmu i pierwsze posiedzenie, możesz odwiedzić kategorię Rachunkowość.
