Składka zdrowotna a dochód – co musisz wiedzieć?

Prowadzenie działalności gospodarczej wiąże się z wieloma obowiązkami, w tym z koniecznością opłacania składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne. Jednym z częstych pytań przedsiębiorców jest to, czy składka zdrowotna pomniejsza przychód lub dochód, wpływając tym samym na wysokość podatku dochodowego. W tym artykule szczegółowo omówimy tę kwestię, wyjaśniając zasady obliczania składki zdrowotnej oraz jej wpływ na rozliczenia podatkowe w 2025 roku.

Dochód na cele wyliczenia składki zdrowotnej – kluczowe zasady

Wysokość składki zdrowotnej jest ściśle powiązana z formą opodatkowania, jaką wybierze przedsiębiorca. W przypadku opodatkowania na zasadach ogólnych (skala podatkowa) oraz podatkiem liniowym, ustalenie podstawy składki zdrowotnej wymaga uwzględnienia specyficznych zasad. Dochód na cele składki zdrowotnej jest bowiem wyliczany nieco inaczej niż dochód do celów podatku PIT.

Jak obliczyć dochód do składki zdrowotnej?

Dla przedsiębiorców na skali podatkowej i podatku liniowym, podstawą wyliczenia składki zdrowotnej jest dochód z działalności gospodarczej osiągnięty w miesiącu poprzedzającym miesiąc, za który składka jest należna. Sposób obliczania dochodu różni się w zależności od tego, czy jest to pierwszy miesiąc roku, czy kolejne.

Pierwszy miesiąc w roku składkowym:

• Oblicz różnicę między przychodami a kosztami uzyskania przychodów.
• Pomniejsz wynik o kwotę składek na ubezpieczenia społeczne (emerytalne, rentowe, chorobowe, wypadkowe) zapłaconych w tym miesiącu, jeśli nie zostały zaliczone do kosztów uzyskania przychodów.

Kolejne miesiące w roku składkowym:

• Oblicz różnicę między sumą przychodów osiągniętych od początku roku a sumą kosztów ich uzyskania poniesionych od początku roku.
• Pomniejsz wynik o sumę dochodów ustalonych za poprzednie miesiące.
• Odejmij różnicę między sumą składek na ubezpieczenia społeczne zapłaconych od początku roku a sumą składek odliczonych w poprzednich miesiącach (o ile składki nie zostały ujęte w kosztach).

Wysokość składki zdrowotnej jest procentowo zależna od formy opodatkowania:

• Skala podatkowa: 9% podstawy wymiaru składki.
• Podatek liniowy: 4,9% podstawy wymiaru składki.

Minimalna podstawa składki zdrowotnej

Przepisy określają minimalną podstawę wymiaru składki zdrowotnej. Zarówno przy skali podatkowej, jak i podatku liniowym, minimalna podstawa wynosi 9% minimalnego wynagrodzenia do stycznia 2025 roku, a od lutego 2025 roku – 75% minimalnego wynagrodzenia. W 2024 roku minimalna składka zdrowotna wynosiła:

Rok składkowy, istotny dla rozliczeń składki zdrowotnej, trwa od 1 lutego do 31 stycznia roku kolejnego.

Przykład obliczenia składki zdrowotnej

Załóżmy, że Pani Anna prowadzi działalność opodatkowaną podatkiem liniowym. Jej dochód za styczeń 2025 roku (dochód stanowiący podstawę składki zdrowotnej za luty) wyniósł 5000 zł. Obliczona składka zdrowotna (4,9% z 5000 zł) wynosi 245 zł. Jednak minimalna składka zdrowotna w lutym to 314,96 zł. W takim przypadku Pani Anna zapłaci minimalną składkę zdrowotną, czyli 314,96 zł.

Odliczenie składek społecznych i zdrowotnych od dochodu

Dochód na cele składki zdrowotnej może być pomniejszony o składki społeczne, o ile nie zostały one zaliczone do kosztów uzyskania przychodów. Oznacza to, że jeśli składki społeczne są odliczane dopiero przy obliczaniu zaliczki na PIT, to w ten sam sposób należy je uwzględnić przy obliczaniu dochodu do składki zdrowotnej.

Sytuacja wygląda inaczej w przypadku składki zdrowotnej. Przedsiębiorcy na skali podatkowej nie mogą odliczyć składki zdrowotnej od dochodu. Natomiast przy podatku liniowym istnieje możliwość odliczenia składki zdrowotnej od dochodu (ustalonego na cele podatkowe) lub zaliczenia jej do kosztów w ciągu roku. W 2025 roku obowiązuje limit odliczenia składki zdrowotnej w podatku liniowym, wynoszący 12 900 zł.

Warto podkreślić, że składki zdrowotne zaliczone do kosztów uzyskania przychodów w podatku liniowym mogą pomniejszać podstawę naliczenia składki zdrowotnej. Nie jest to jednak możliwe, jeśli składki są odliczane dopiero przy wyliczaniu podatku dochodowego.

Spis z natury a składka zdrowotna

Wartość spisu z natury (remanentu) może mieć wpływ na dochód stanowiący podstawę składki zdrowotnej, jeśli przedsiębiorca prowadzi księgę przychodów i rozchodów (KPiR).

• Zwiększenie dochodu: Jeśli wartość remanentu końcowego jest wyższa niż początkowego.
• Zmniejszenie dochodu: Jeśli wartość remanentu końcowego jest niższa niż początkowego.

Od 2023 roku, przy wyliczaniu składki zdrowotnej, uwzględnia się wynik remanentu niezależnie od tego, czy jest on dodatni, czy ujemny. Zasada ta obowiązuje również w 2025 roku.

Zawieszenie działalności a składka zdrowotna

Przy ustalaniu dochodu do składki zdrowotnej nie uwzględnia się przychodów i kosztów z okresu zawieszenia działalności. Jest to odmienne podejście niż przy wyliczaniu zaliczek na PIT. Należy pamiętać, że koszty cykliczne ponoszone w czasie zawieszenia działalności nie obniżą podstawy składki zdrowotnej.

Sprzedaż środków trwałych a składka zdrowotna

Od stycznia 2025 roku przedsiębiorcy mogą podjąć decyzję, aby nie opłacać składki zdrowotnej od przychodów ze sprzedaży środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych. Oznacza to, że przychód i koszt związany ze sprzedażą środka trwałego nie będą uwzględniane w obliczeniach składki zdrowotnej.

Strata z działalności a składka zdrowotna

Strata z działalności gospodarczej nie obniża podstawy składki zdrowotnej. ZUS stoi na stanowisku, że pojęcie straty nie występuje w kontekście podstawy naliczania składki zdrowotnej. Dlatego nawet przy braku dochodu, obowiązuje minimalna składka zdrowotna. Wyjątkiem jest sytuacja, gdy przedsiębiorca prowadzi kilka firm z tą samą formą opodatkowania. Wtedy strata w jednej firmie może obniżyć podstawę składki zdrowotnej, jeśli w innej firmie występuje dochód.

Ulga na złe długi a składka zdrowotna

Ulga na złe długi nie wpływa na obliczenie podstawy wymiaru składki zdrowotnej. Przychód z faktury, za którą przedsiębiorca nie otrzymał zapłaty, nadal będzie stanowił podstawę naliczenia składki zdrowotnej.

Działalność gospodarcza i inne źródła dochodu

Dochód z działalności gospodarczej, stanowiący podstawę składki zdrowotnej, obejmuje wyłącznie przychody z firmy. Dochody z innych źródeł, takich jak umowa o pracę czy umowa zlecenie, nie są wliczane do podstawy składki zdrowotnej z działalności. Składki zdrowotne z tych tytułów są obliczane i odprowadzane oddzielnie.

Podobnie, dochody z najmu prywatnego, co do zasady, nie podlegają składce zdrowotnej, chyba że najem dotyczy nieruchomości związanej z działalnością gospodarczą i jest kwalifikowany jako przychód z tej działalności.

Roczne rozliczenie składki zdrowotnej

Przedsiębiorcy są zobowiązani do rocznego rozliczenia składki zdrowotnej po zakończeniu roku. Rozliczenie roczne polega na ustaleniu rocznego dochodu na cele składki zdrowotnej. Schemat wyliczenia rocznego dochodu jest następujący: przychód z działalności – koszty uzyskania przychodu – składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów – różnice remanentowe.

Roczna podstawa składki zdrowotnej powinna uwzględniać tylko miesiące aktywnej działalności. Nie można pomniejszyć rocznego dochodu o darowizny, straty z lat ubiegłych, ulgi podatkowe ani koszty poniesione w czasie zawieszenia działalności.

Czy składka zdrowotna zmniejsza podstawę opodatkowania podatkiem dochodowym (PIT)?

Składki na ubezpieczenia społeczne pomniejszają podatek dochodowy na dwa sposoby: poprzez zaliczenie ich do kosztów uzyskania przychodów lub odliczenie od dochodu. Obie metody dają ten sam efekt finansowy.

Sytuacja ze składką zdrowotną jest bardziej złożona. W przypadku skali podatkowej, składka zdrowotna nie pomniejsza podatku dochodowego. Wyjątkiem jest karta podatkowa, gdzie można odliczyć 19% zapłaconych składek zdrowotnych.

Jednak w przypadku ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych, możliwe jest odliczenie 50% zapłaconych składek zdrowotnych od przychodu. Natomiast przy podatku liniowym, składka zdrowotna może być odliczona od dochodu (w rocznym limicie, który w 2024 roku wynosił 11 600 zł, a w 2025 roku 12 900 zł) lub zaliczona do kosztów.

Podsumowanie

Obliczanie składki zdrowotnej i zrozumienie jej wpływu na dochód i podatek dochodowy może być skomplikowane. Ważne jest, aby pamiętać o specyficznych zasadach wyliczania dochodu do składki zdrowotnej, minimalnej składce oraz możliwościach odliczenia w zależności od formy opodatkowania. Warto korzystać z narzędzi wspomagających, takich jak programy księgowe, które automatyzują te procesy i minimalizują ryzyko błędów.

FAQ – Najczęściej zadawane pytania

Jeśli chcesz poznać inne artykuły podobne do Składka zdrowotna a dochód – co musisz wiedzieć?, możesz odwiedzić kategorię Rachunkowość.