Dowód badania: Przykłady i charakterystyka

Dowód badania, znany również jako dowód audytorski, stanowi fundament procesu audytu. Jest to zbiór informacji zebranych w celu weryfikacji transakcji finansowych firmy, praktyk kontroli wewnętrznej oraz innych elementów niezbędnych do certyfikacji sprawozdań finansowych przez audytora lub biegłego rewidenta. Ilość i rodzaj gromadzonych dowodów zależą od specyfiki badanej firmy oraz wymaganego zakresu audytu.

Zrozumienie dowodu badania

Celem każdego audytu jest ustalenie, czy sprawozdania finansowe przedsiębiorstwa są zgodne z ogólnie przyjętymi zasadami rachunkowości (GAAP), Międzynarodowymi Standardami Sprawozdawczości Finansowej (MSSF), lub innymi standardami rachunkowości obowiązującymi w danej jurysdykcji. Spółki notowane na giełdzie są zazwyczaj zobowiązane do okresowego przedstawiania akcjonariuszom w pełni zbadanych sprawozdań finansowych. Dlatego też gromadzenie i organizacja dowodów badania ma zasadnicze znaczenie dla auditorów i księgowych w ich pracy. Mówiąc w skrócie, dowód badania ma dostarczyć auditorom informacji niezbędnych do wydania opinii, czy sprawozdania finansowe są dokładne i rzetelne.

Definicja dowodu badania ma na celu ochronę inwestorów poprzez promowanie przejrzystych, dokładnych i niezależnych raportów z audytu. Rada Nadzoru Publicznego nad Rachunkowością (PCAOB), utworzona na mocy ustawy Sarbanes-Oxley z 2002 roku, definiuje dowód badania jako wszystkie informacje, które mogą być wykorzystane przez auditorów do podjęcia decyzji o jakości i dokładności sprawozdań finansowych przedsiębiorstwa. Dowód badania potwierdza i weryfikuje ostateczne informacje przedstawione przez kierownictwo w sprawozdaniach finansowych. Może on również im przeczyć, jeśli występują błędy lub oszustwa.

Przykłady dowodów badania obejmują wyciągi z kont bankowych, sprawozdania zarządcze, listy płac, potwierdzenia sald bankowych, faktury i paragony. Niektóre przedsiębiorstwa przeprowadzają audyty ciągłe, aby zapewnić stabilność i bieżącą kontrolę.

Charakterystyka dowodu badania

Jakość dowodu badania można ocenić na podstawie następujących cech:

Wystarczalność (Sufficiency)

Wystarczalność odnosi się do tego, czy dostarczony materiał jest odpowiedniej ilości, która pozwoli auditorom na wydanie rzetelnej opinii. Jeśli auditor otrzymałby tylko jeden wyciąg bankowy firmy, nie byłoby to wystarczające do dokonania jakichkolwiek ustaleń dotyczących kondycji finansowej tego przedsiębiorstwa. Wystarczalność dowodów badania jest kwestią profesjonalnego osądu auditora.

Wiarygodność (Reliability)

Wiarygodność ma na celu ustalenie, czy materiał jest wiarygodny i czy można na nim polegać przy formułowaniu opinii. Wiarygodność zazwyczaj zależy od źródła informacji. Dowody uzyskane ze źródeł zewnętrznych są na ogół uważane za bardziej wiarygodne niż dowody pochodzące z wnętrza firmy.

Źródło (Source)

Źródło dowodu badania może być wewnętrzne (pochodzące bezpośrednio od firmy) lub zewnętrzne. Informacje pochodzące ze źródeł zewnętrznych są generalnie uważane za bardziej wiarygodne i dlatego są preferowane. Przykłady źródeł zewnętrznych obejmują potwierdzenia sald bankowych otrzymane bezpośrednio od banku, potwierdzenia sald od kontrahentów, czy opinie prawne.

Rodzaj (Nature)

Rodzaj odnosi się do formy, w jakiej informacja została uzyskana. Na przykład informacja może zostać przekazana w formie dokumentów prawnych, prezentacji, ustnie przez pracowników lub poprzez fizyczną inspekcję. Dowody pisemne są na ogół uważane za bardziej wiarygodne niż dowody ustne.

Istotność (Relevance)

W zależności od rodzaju przeprowadzanego audytu, istotna jest adekwatność otrzymanych informacji w stosunku do ogólnej analizy. Dowody badania powinny być istotne dla badanej tezy kierownictwa zawartej w sprawozdaniu finansowym. Na przykład, w audycie przychodów, istotne będą faktury sprzedaży i potwierdzenia zapłaty, a mniej istotne będą dokumenty dotyczące kosztów ogólnych.

Preferencje auditorów dotyczące dowodów badania

Ogólnie rzecz biorąc, auditorzy preferują informacje w formie pisemnej w przeciwieństwie do informacji przekazywanych ustnie. Preferują również:

• Informacje pochodzące ze źródła zewnętrznego w przeciwieństwie do informacji pochodzących z wnętrza firmy.
• Oryginalne dokumenty w przeciwieństwie do kopii tych dokumentów.
• Dogłębne zrozumienie działalności firmy przez auditora, aby móc zażądać odpowiednich dowodów badania.
• Obserwacje poczynione bezpośrednio przez auditora w przeciwieństwie do dokumentacji dostarczonej przez inne źródło.

Przykład dowodu badania

Firma ABC zleciła firmie audytorskiej Anderson Brothers przeprowadzenie audytu swoich sprawozdań finansowych za rok obrotowy 2020. Auditor rozpoczyna pracę nad audytem i zwraca się z prośbą o informacje dotyczące wykazanych przychodów i sald bankowych. Aby uzyskać dokładne i wiarygodne informacje dotyczące przychodów, auditor prosi o paragony i faktury sprzedaży oraz przeprowadzenie fizycznego spisu zapasów. W odniesieniu do sald bankowych, auditor prosi o wszystkie wyciągi bankowe firmy bezpośrednio z banku ABC. Wszystkie te informacje: paragony, faktury, obserwacje fizyczne i wyciągi bankowe są uważane za dowody badania.

Podsumowanie

Dowód badania jest kluczowym elementem procesu audytu. Jego jakość i charakterystyka bezpośrednio wpływają na wiarygodność opinii auditora o sprawozdaniach finansowych. Prawidłowo zgromadzone i ocenione dowody badania stanowią podstawę do zapewnienia inwestorom i innym interesariuszom pewności co do rzetelności i wiarygodności informacji finansowych prezentowanych przez przedsiębiorstwo.

Jeśli chcesz poznać inne artykuły podobne do Dowód badania: Przykłady i charakterystyka, możesz odwiedzić kategorię Audyt.