Kurs księgowania prowizji bankowych w walucie obcej

Prowadzenie działalności gospodarczej na arenie międzynarodowej wiąże się z koniecznością dokonywania transakcji w walutach obcych. W naturalny sposób pojawiają się wówczas rachunki bankowe w walutach obcych, a wraz z nimi – opłaty i prowizje bankowe. Dla wielu księgowych, nawet tych z dużym doświadczeniem, prawidłowe ujęcie tych kosztów w księgach rachunkowych może stanowić wyzwanie. W niniejszym artykule szczegółowo omówimy, jak prawidłowo księgować prowizje bankowe w walutach obcych, aby uniknąć błędów i zapewnić zgodność z przepisami prawa bilansowego.

Kiedy mamy do czynienia z opłatami i prowizjami w walucie obcej?

Przedsiębiorstwa działające na rynku międzynarodowym, niezależnie od formy prawnej – czy to jednoosobowa działalność gospodarcza, czy spółka prawa handlowego – często realizują transakcje w walutach obcych. W tym celu otwierają i utrzymują rachunki walutowe. Banki, w zamian za prowadzenie takich rachunków, pobierają różnego rodzaju opłaty. Możemy spotkać się zarówno z opłatami za samo prowadzenie rachunku, jak i z prowizjami naliczanymi od dokonywanych płatności. W przypadku tych ostatnich, często istnieje możliwość wyboru, kto poniesie koszt prowizji – sprzedawca czy nabywca.

Problematyczną kwestią, szczególnie przy księgowaniu, stają się kursy walut, które należy zastosować do przeliczenia tych opłat na walutę krajową – polski złoty (PLN). W dalszej części artykułu szczegółowo omówimy, jakie kursy walut są właściwe w różnych sytuacjach.

Opłaty za prowadzenie rachunków walutowych

Zacznijmy od opłat za prowadzenie rachunków walutowych. Opłaty te są zazwyczaj związane z działalnością operacyjną firmy. Zgodnie z zasadami rachunkowości, przedsiębiorstwa prowadzące pełne księgi rachunkowe powinny ujmować te koszty na kontach zespołu “4”, w pozycji „usługi obce”. Warto rozważyć utworzenie dodatkowej analityki, aby móc szczegółowo śledzić i agregować tego typu wydatki.

Opłaty za prowadzenie rachunku walutowego potrącane przez bank są zazwyczaj wyrażone w walucie obcej. Aby prawidłowo zaewidencjonować je w księgach rachunkowych, konieczne jest ich przeliczenie na PLN. Kluczowe jest pytanie: jaki kurs walut należy zastosować do tego przeliczenia? Odpowiedź znajdziemy w art. 30 ust. 2 ustawy o rachunkowości.

Zgodnie z tym przepisem, operacje gospodarcze wyrażone w walutach obcych ujmuje się w księgach rachunkowych na dzień ich przeprowadzenia, stosując odpowiedni kurs:

1. Kurs faktycznie zastosowany w tym dniu, wynikający z charakteru operacji – dotyczy to sprzedaży lub kupna walut oraz zapłaty należności lub zobowiązań.
2. Średni kurs ogłoszony dla danej waluty przez NBP z dnia poprzedzającego dzień operacji – stosuje się w przypadku zapłaty należności lub zobowiązań, jeżeli nie jest zasadne zastosowanie kursu faktycznie zastosowanego (pkt 1), a także w przypadku pozostałych operacji.

W przypadku prowizji bankowych, takich jak opłata za prowadzenie rachunku, nie mamy do czynienia z wymianą waluty, a jedynie z jej rozchodem z rachunku. W związku z tym, właściwym kursem do przeliczenia tej operacji na PLN będzie średni kurs NBP z dnia poprzedzającego dzień pobrania prowizji.

Stosowanie średniego kursu NBP wiąże się z dodatkowym obowiązkiem. Na koniec każdego okresu rozliczeniowego (zazwyczaj miesiąca), należy dokonać wyceny waluty zgromadzonej na rachunkach bankowych. W wyniku tej wyceny mogą powstać różnice kursowe, które odpowiednio zwiększą lub zmniejszą wartość środków własnych. Do wyceny środków walutowych na koniec okresu stosuje się metodę wyceny przyjętą w polityce rachunkowości firmy – najczęściej jest to metoda FIFO (pierwsze weszło, pierwsze wyszło) lub LIFO (ostatnie weszło, pierwsze wyszło).

Kurs historyczny – czy warto go stosować?

Ustawa o rachunkowości dopuszcza również stosowanie kursów historycznych do wyceny prowizji bankowych. Kurs historyczny to kurs, po którym waluta została wyceniona w momencie jej wpływu na rachunek bankowy. Stosowanie kursów historycznych jest alternatywną metodą do kursów średnich NBP.

Metoda kursów historycznych może być bardziej czasochłonna, szczególnie jeśli system księgowy nie posiada funkcji magazynu walut. W takim przypadku, konieczne jest ręczne śledzenie i kontrolowanie kursów walut dla każdej transakcji. Jednak, plusem tej metody jest to, że eliminuje konieczność dodatkowej wyceny środków walutowych na koniec okresu i powstawania różnic kursowych z wyceny.

Wybór metody wyceny prowizji bankowych – kurs średni NBP czy kurs historyczny – powinien być spójny z polityką rachunkowości firmy i konsekwentnie stosowany w kolejnych okresach.

Przykład 1: Opłata za prowadzenie rachunku walutowego

Spółka Alfa sp. z o.o. posiada rachunek bankowy prowadzony w euro (EUR). Bank pobiera na koniec każdego miesiąca opłatę za prowadzenie rachunku w wysokości 50 EUR. Załóżmy, że opłata została pobrana 31 marca 2024 roku. Spółka Alfa sp. z o.o. w swojej polityce rachunkowości do przeliczeń walut obcych na PLN stosuje kursy średnie NBP. Jak wyliczyć wartość opłaty w PLN i jak ją ująć w księgach rachunkowych?

Operacja miała miejsce 31 marca 2024 roku. Zgodnie z zasadami, należy zastosować średni kurs NBP z dnia poprzedzającego dzień operacji, czyli z 30 marca 2024 roku. Jednak 30 marca 2024 roku był dniem wolnym od pracy, a NBP nie publikuje kursów w dni wolne. W takiej sytuacji, cofamy się do pierwszego dnia roboczego poprzedzającego dzień operacji, w którym NBP ogłosił kurs. W tym przypadku będzie to 29 marca 2024 roku.

Średni kurs EUR ogłoszony przez NBP 29 marca 2024 roku wynosił 4,3009 zł. Wyliczamy wartość opłaty w PLN:

50 EUR x 4,3009 zł/EUR = 215,045 zł

Po zaokrągleniu do dwóch miejsc po przecinku, wartość opłaty wynosi 215,05 zł.

Dekretacja operacji w księgach rachunkowych:

Co w sytuacji, gdy płatność wpływa pomniejszona o koszty przelewu?

Często zdarza się, że płatność za fakturę w walucie obcej wpływa na rachunek bankowy pomniejszona o koszty przelewu. Jest to typowa sytuacja w transakcjach dokonywanych za pośrednictwem zagranicznych banków.

W przypadku transakcji zagranicznych, strony transakcji zazwyczaj ustalają, kto poniesie koszt prowizji za przelew. Dostępne są różne opcje: prowizję może ponieść nabywca, sprzedawca, lub może zostać ona podzielona proporcjonalnie między obie strony. Decyzja w tej kwestii zależy od ustaleń kontraktowych pomiędzy kontrahentami.

Jeśli strony uzgodnią, że prowizję ponosi sprzedawca lub obie strony proporcjonalnie, na rachunek sprzedawcy wpłynie kwota należności za fakturę już po potrąceniu prowizji bankowej. Jednak, zasady przeliczania prowizji na PLN pozostają niezmienione – nadal stosujemy średni kurs NBP z dnia poprzedzającego dzień operacji.

Przykład 2: Płatność za fakturę pomniejszona o prowizję

Spółka Alfa sp. z o.o. otrzymała 25 marca 2024 roku na rachunek bankowy w EUR płatność za fakturę w kwocie 1010 EUR. Zgodnie z umową, prowizję za przelew pokrywa sprzedający (Alfa sp. z o.o.). Bank potrącił prowizję w wysokości 10 EUR, w związku z czym na rachunek bankowy wpłynęło fizycznie 1000 EUR. Po jakim kursie należy przeliczyć tę transakcję i jak ją zadekretować w księgach?

W takim przypadku należy uznać, że faktura została opłacona w całości na kwotę 1010 EUR. Skoro strony umówiły się, że prowizję ponosi sprzedający, to sprzedający (Alfa sp. z o.o.) ma prawo ująć tę prowizję w kosztach.

Zaczynamy od ustalenia właściwego kursu. Kurs średni NBP z dnia poprzedzającego dzień operacji (25 marca 2024 roku) – czyli z 24 marca 2024 roku – nie jest dostępny, ponieważ 24 marca 2024 roku była niedziela. Cofamy się więc do pierwszego dnia roboczego poprzedzającego dzień operacji, czyli do 22 marca 2024 roku. Średni kurs EUR ogłoszony przez NBP 22 marca 2024 roku wynosił 4,3186 zł.

Przeliczamy poszczególne kwoty:

• Należność za fakturę: 1010 EUR x 4,3186 zł/EUR = 4 361,79 zł
• Prowizja bankowa: 10 EUR x 4,3186 zł/EUR = 43,19 zł
• Kwota wpływu na rachunek bankowy: 1000 EUR x 4,3186 zł/EUR = 4 318,60 zł

Dekretacja operacji w księgach rachunkowych:

Podsumowanie

Księgowanie operacji walutowych na rachunkach bankowych, w tym prowizji bankowych, nie musi być skomplikowane. Kluczowe jest zwrócenie uwagi na właściwe kursy walut stosowane do przeliczenia na PLN oraz na ustalenie, kto ponosi koszty przelewu w transakcjach międzynarodowych.

Pamiętajmy, że na koniec każdego okresu rozliczeniowego należy dokonać wyceny środków walutowych posiadanych na rachunkach bankowych, zgodnie z metodą wyceny przyjętą w polityce rachunkowości firmy (FIFO lub LIFO). W wyniku wyceny powstaną różnice kursowe, które będą miały wpływ na wynik finansowy przedsiębiorstwa. Dodatnie różnice kursowe zwiększą przychody, a ujemne – koszty. Należy jednak pamiętać, że wycena bilansowa różni się od zasad ustalania różnic kursowych dla celów podatkowych – to już jednak temat na odrębny artykuł.

Jeśli chcesz poznać inne artykuły podobne do Kurs księgowania prowizji bankowych w walucie obcej, możesz odwiedzić kategorię Księgowość.