04/03/2025
Audyt jest kluczowym narzędziem dla każdej organizacji, mającym na celu ocenę i ulepszenie jej operacji. Pomaga identyfikować obszary ryzyka, nieefektywności i niezgodności, a tym samym przyczynia się do poprawy bezpieczeństwa, efektywności i ogólnej kondycji firmy. Jednak, pomimo swojej wagi, audyty czasami nie przynoszą oczekiwanych rezultatów. Dlaczego tak się dzieje? Jakie są najczęstsze przyczyny niepowodzeń audytu i co można zrobić, aby im zapobiec? W tym artykule przyjrzymy się głównym powodom, dla których audyty mogą nie spełniać swoich założeń i przedstawimy praktyczne rozwiązania, które pomogą Ci przeprowadzić skuteczny i wartościowy audyt.

Przyczyny niepowodzeń audytu
1. Brak zasobów
Jedną z głównych przyczyn niepowodzeń audytu jest niedostateczna alokacja zasobów. Często audyt postrzegany jest jako dodatek, coś, co „byłoby miło mieć”, a nie jako integralna część zarządzania. W rezultacie, gdy zasoby są ograniczone, firmy skupiają się na bieżących zadaniach operacyjnych, pomijając znaczenie audytu. To błąd, ponieważ audyt może ujawnić obszary, w których marnotrawione są pieniądze, zidentyfikować działania, które nie przynoszą wartości dodanej, lub błędy, które są powielane z powodu braku kontroli. Niedostateczne zasoby mogą przyjmować różne formy: ograniczony czas, budżet lub brak odpowiedniej wiedzy eksperckiej.
Na przykład, jeśli audyt przeprowadzany jest w pośpiechu, audytor może nie mieć wystarczająco dużo czasu na dokładne przeanalizowanie wszystkich istotnych informacji lub obserwację systemu w działaniu. Podobnie, ograniczony budżet może uniemożliwić zaangażowanie dodatkowych audytorów lub wykorzystanie zaawansowanych technologii, co negatywnie wpłynie na jakość i dokładność audytu. Wreszcie, brak specjalistycznej wiedzy u audytora może skutkować pominięciem kluczowych problemów lub brakiem wartościowych rekomendacji.
Jak zatem przezwyciężyć ten problem? Kluczem jest rygorystyczne planowanie. Skoncentruj audyty na obszarach, gdzie potencjalne korzyści są największe. Mogą to być zadania o wyższym ryzyku, częściej wykonywane lub lokalizacje z wyższą niż przeciętna liczbą incydentów. Włączenie audytów do planu pracy ułatwi negocjację potrzebnych zasobów. Upewnij się również, że dysponujesz odpowiednimi narzędziami audytowymi. Praca z segregatorami pełnymi papierowych notatek może być wyzwaniem. Rozwiązaniem może być mobilne oprogramowanie, które umożliwia dodawanie zdjęć, dokumentów i nagrań dźwiękowych do każdego ustalenia audytowego, co znacznie skraca czas potrzebny na raportowanie wyników.
2. Brak kompetencji
Kolejnym powodem niepowodzeń audytu jest brak kompetencji audytorów. Wewnętrzne audyty są czasami zlecane młodszym pracownikom, ponieważ jest to tańsze i postrzegane jako sposób na naukę. Chociaż asystowanie doświadczonemu audytorowi jest cennym doświadczeniem, osoba nowa w organizacji może nie wiedzieć, czego szukać lub co widzi. Czy drabina jest używana prawidłowo? Czy środki ochrony osobistej są odpowiednie do danego zadania?
Niektóre programy do zarządzania inspekcjami bezpieczeństwa oferują obrazy pomocnicze do pytań audytowych, co ułatwia audytorowi porównanie tego, co widzi, z tym, co powinien zobaczyć. Niezbędne jest również odpowiednie szkolenie, aby pracownicy rozumieli cel audytu. Pewien niedoszkolony audytor, zapytany, jak to możliwe, że jego zakład jest co miesiąc tak perfekcyjny, odpowiedział: „Myślałem, że celem jest odhaczenie wszystkiego na liście. Nie zdawałem sobie sprawy, że powinniśmy znajdować problemy”.
Kompetencje audytora obejmują wiedzę, umiejętności i doświadczenie niezbędne do skutecznego przeprowadzenia audytu. Brak kompetencji może prowadzić do niekompletnych lub niedokładnych ustaleń, pominięcia możliwości poprawy lub fałszywego poczucia bezpieczeństwa. Na przykład, audytor nieznający odpowiednich standardów bezpieczeństwa może przeoczyć istotne zagrożenia lub błędnie ocenić zgodność z wymaganiami. Podobnie, brak wiedzy technicznej o złożonych maszynach lub urządzeniach może uniemożliwić identyfikację potencjalnych problemów i sformułowanie wartościowych rekomendacji.
Aby temu zapobiec, należy zapewnić, że audytorzy posiadają niezbędne kompetencje i doświadczenie. Można to osiągnąć poprzez odpowiednie szkolenia, zatrudnianie doświadczonych audytorów lub korzystanie z pomocy zewnętrznych ekspertów.
3. Audyt pracy wyobrażonej, a nie pracy wykonywanej
Często audyty koncentrują się na tym, co zostało zapisane w dokumentach, a nie na rzeczywistych działaniach. Audyt „schludnych” formularzy pełnych „ptaszków” daje uspokajające poczucie, że wszystko jest w porządku. Ale kiedy te „ptaszki” zostały dodane? Czy rzeczywiście odzwierciedlają przeprowadzone kontrole? Kiedyś jedyną wskazówką, że listy kontrolne porządku lub kontroli zagrożeń zostały wypełnione godzinę przed moim przybyciem, był fakt, że wszystkie były wypełnione tym samym długopisem; w rzeczywistości ludzie rzadko używają tego samego długopisu za każdym razem.

Obecnie elektroniczne listy kontrolne uniemożliwiają retrospektywne zaznaczanie wielu tygodni – każda kontrola jest opatrzona znacznikiem czasu i często przypisana do lokalizacji i osoby. Ale nawet to nie wystarcza – podczas audytu, skąd wiesz, że kontrola została faktycznie przeprowadzona? Jednym z podejść jest poproszenie ludzi o pokazanie, jak dokonują kontroli. Jeśli występuje systematyczna awaria, może to wynikać z tego, że ludzie nie wiedzą, co robić.
W jednej organizacji odkryłem, że menedżerowie w różnych lokalizacjach nie potrafili pokazać mi, jak wykonać wszystkich kontroli, które podpisywali. To, co zaczęło się jako audyt, przerodziło się w sesję coachingową. Kluczowe jest obserwowanie rzeczywistej pracy i weryfikowanie, czy to, co zostało zapisane, ma odzwierciedlenie w praktyce.
4. Audyty dla „zapewnienia”
Często panuje przekonanie, że audyty powinny dostarczać „zapewnienia”, że wszystko jest w porządku, co wywiera presję na audytorów, aby przedstawiali pozytywne wyniki. Potrzebny jest audytor, który zakłóci to samozadowolenie i poszuka możliwości poprawy. Pracowałem z organizacjami, w których menedżerowie byli „oceniani” na podstawie wyników sześciomiesięcznego audytu. W rezultacie nie zgłaszali żadnych problemów, nie przyznawali się, gdzie nie mogą spełnić wymogów bezpieczeństwa z powodu braku zasobów i ukrywali problemy przed audytorem, który patrzył tylko na dokumenty. Wyższe kierownictwo myślało, że wszystko jest w porządku – dopóki coś nie poszło bardzo źle.
Bądź sceptyczny, jeśli wyniki audytu są zawsze pozytywne. Audytorzy nie wykonują swojej pracy, jeśli nie identyfikują obszarów do poprawy. Audyty są bardziej bezstronne, gdy istnieje możliwość zebrania innych form dowodów – takich jak zdjęcia sprzętu i miejsc pracy, kopie dokumentacji serwisowej lub odczyty z urządzeń monitorujących (takich jak temperatura lub pH). Celem audytu powinno być identyfikowanie obszarów do poprawy, a nie tylko potwierdzanie stanu obecnego.
5. Brak niezależności
Jeśli audytor jest osobą, która stworzyła system, trudno będzie mu znaleźć w nim wady. Audytorzy zewnętrzni mogą być bardziej niezależni, ale mogą nie rozumieć kontekstu organizacyjnego, a także mogą być stronniczy, chcąc zadowolić klienta. Niezależność audytora jest kluczowa dla obiektywnej oceny. Brak niezależności może wynikać z różnych przyczyn, takich jak osobiste lub finansowe interesy audytora, wpływ audytowanej organizacji lub jej kierownictwa.
Na przykład, jeśli audytor ma osobisty lub finansowy interes w wyniku audytu, może nie być w stanie zachować obiektywizmu. Podobnie, wpływ organizacji lub jej kierownictwa może skłonić audytora do pominięcia istotnych kwestii bezpieczeństwa lub nierzetelnego raportowania. Brak niezależności podważa wiarygodność audytu i powoduje brak zaufania do całego procesu. Aby zapewnić niezależność, audytorzy powinni przestrzegać zasad etycznych i zawodowych.
Wiele firm uważa, że skutecznym podejściem jest wykorzystanie menedżerów z innego działu lub, w przypadku organizacji wielozakładowych, z innej lokalizacji. Rozumieją kontekst i dążą do sukcesu firmy, ale mogą zachować obiektywizm, ponieważ ich praca nie jest zagrożona.
Typowe wyzwania procesu audytu
Oprócz przyczyn niepowodzeń, proces audytu napotyka również szereg wyzwań, które mogą utrudnić jego efektywne przeprowadzenie.

1. Ograniczone zasoby kadrowe i ograniczenia budżetowe
Podobnie jak brak zasobów jest przyczyną niepowodzeń, ich ograniczenie stanowi poważne wyzwanie. Wiele firm boryka się z niedostatkiem personelu i budżetu przeznaczonego na audyty. Tylko 20% firm posiada dedykowany dział zgodności, a większość powierza zadania związane z zgodnością działowi IT. Oznacza to, że specjaliści IT muszą zarządzać programami zgodności oprócz swoich podstawowych obowiązków. Dwie trzecie organizacji spędza co najmniej 3 miesiące rocznie na przygotowanie do każdego audytu, co generuje znaczne koszty czasu i pieniędzy.
W obliczu tych ograniczeń, firmy często szukają najtańszych i najszybszych audytów, aby „odhaczyć” temat i przejść dalej. Jednak, wybór odpowiedniego partnera audytowego może pomóc w usprawnieniu procesu bez poświęcania jakości. Rozwiązaniem jest współpraca z doświadczonym partnerem audytowym, który może działać jako zaufany doradca na każdym etapie procesu zgodności. Ekspercka firma audytowa, dysponująca odpowiednim doświadczeniem i technologią, może pomóc zoptymalizować proces audytu i uwolnić cenny czas i zasoby Twojego zespołu.
2. Złożoność przeprowadzania wielu audytów
Wiele firm musi przestrzegać różnych ram prawnych i regulacyjnych, co wiąże się z koniecznością przeprowadzania kilku audytów rocznie. Badania pokazują, że aż 92% organizacji przeprowadza więcej niż jeden audyt rocznie. Przy złożoności tych ram, przygotowanie do audytów jest czasochłonne i może prowadzić do powielania wysiłków. Organizacje z silosową strukturą mogą nieświadomie wielokrotnie zbierać te same dowody na potrzeby różnych audytów.
Z powodu tych złożoności, firmom trudno jest alokować odpowiednie zasoby do nawigacji po różnych ramach i terminowego przeprowadzania wszystkich wymaganych ocen. Rozwiązaniem jest konsolidacja wysiłków audytowych. Współpraca z firmą audytową posiadającą ekspertyzę w różnych ramach prawnych i regulacyjnych może pomóc w usprawnieniu i skonsolidowaniu wysiłków audytowych. Doświadczony zespół audytowy zidentyfikuje nakładające się obszary i opracuje strategiczny plan audytu, który obejmie wszystkie wymagane obszary. Umożliwi to bardziej spójne i standaryzowane podejście oraz zapewni kompleksowy obraz stanu zgodności organizacji. Dodatkowo, wykorzystanie technologii zarządzania audytami pozwala na łatwe przypisywanie jednego dowodu do wielu żądań audytowych, co jeszcze bardziej usprawnia proces.
3. Żmudne i ręczne zbieranie dowodów
Ręczne i powtarzalne zadania związane ze zbieraniem dowodów mogą negatywnie wpływać na efektywność i jakość procesu audytu. W rozproszonym programie audytu, obejmującym wielu dostawców, różne zespoły w organizacji mogą spędzać dziesiątki godzin na poszukiwaniu tych samych dowodów. W środowisku, gdzie zespoły muszą robić więcej za mniej, każda godzina się liczy. Ręczne zbieranie dowodów pochłania znaczną ilość czasu i zasobów, które można by lepiej wykorzystać gdzie indziej.
Rozwiązaniem jest wykorzystanie platform GRC (Governance, Risk Management, and Compliance). Firmy mogą zaoszczędzić czas i zasoby oraz usprawnić zbieranie dowodów, współpracując z doświadczonym audytorem i wykorzystując wiodące technologie GRC. Integracje z platformami GRC ułatwiają zbieranie dowodów i wspierają efektywny proces audytu dzięki zaawansowanej automatyzacji. Kompleksowe oprogramowanie GRC może również pomóc w: monitorowaniu programu bezpieczeństwa w czasie rzeczywistym, uzyskaniu wglądu w ryzyka w całej firmie oraz demonstrowaniu zgodności klientom za pośrednictwem centrów zaufania i automatyzacji kwestionariuszy.
Podsumowanie
Audyt jest niezbędnym narzędziem dla każdej organizacji, ale jego skuteczność zależy od unikania typowych przyczyn niepowodzeń i wyzwań. Kluczowe czynniki sukcesu to odpowiednie zasoby, kompetentni audytorzy, skupienie na rzeczywistej pracy, obiektywne podejście i niezależność audytora. Rozwiązaniem wyzwań procesu audytu jest strategiczne planowanie, współpraca z ekspertami i wykorzystanie nowoczesnych technologii GRC. Pamiętaj, że proaktywne podejście do audytu jako kluczowej funkcji biznesowej, a nie reakcyjna odpowiedź na żądania klientów, prowadzi do bardziej efektywnego i wartościowego procesu, który realnie wspiera rozwój i bezpieczeństwo Twojej firmy.
Jeśli chcesz poznać inne artykuły podobne do Niepowodzenia audytu: Przyczyny i rozwiązania, możesz odwiedzić kategorię Audyt.
