Mały ZUS i Składki Preferencyjne: Wyjaśnienie Pojęć

Prowadzenie własnej działalności gospodarczej wiąże się z wieloma obowiązkami, w tym z koniecznością opłacania składek na Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS). Dla nowych przedsiębiorców system przewiduje jednak szereg ułatwień, mających na celu wsparcie rozwoju mikro i małych firm. Jednym z kluczowych pojęć, z którym spotykają się osoby rozpoczynające działalność, jest preferencyjny ZUS, często określany również jako Mały ZUS. W tym artykule przyjrzymy się bliżej temu zagadnieniu, wyjaśniając, czym są składki preferencyjne, czy Mały ZUS i składki preferencyjne to to samo, oraz jakie inne ulgi ZUS przysługują nowym firmom.

Co to jest preferencyjny ZUS?

Określenie „preferencyjny” samo w sobie sugeruje coś korzystniejszego, ofertę na lepszych warunkach. W kontekście ZUS, preferencyjne składki ZUS to obniżone składki na ubezpieczenia społeczne, skierowane do określonej grupy przedsiębiorców – zazwyczaj tych, którzy dopiero rozpoczynają swoją działalność gospodarczą. Celem wprowadzenia składek preferencyjnych jest ułatwienie startu nowym firmom, zmniejszenie początkowych obciążeń finansowych i zachęcenie do rozwoju przedsiębiorczości.

Rodzaje ulg ZUS dla nowych firm

System ubezpieczeń społecznych w Polsce oferuje nowym przedsiębiorcom kilka form ulg na start. Warto je znać i zrozumieć, aby wybrać opcję najkorzystniejszą dla swojej sytuacji. Do dostępnych ulg zaliczamy:

• Działalność nieewidencjonowana (brak składek ZUS)
• Ulga na start
• Preferencyjne składki – Mały ZUS
• Mały ZUS Plus

Przyjrzyjmy się bliżej każdej z tych opcji:

Działalność nieewidencjonowana – czy to dla Ciebie?

Działalność nieewidencjonowana to forma aktywności, która – pozornie – wydaje się najbardziej atrakcyjna, ponieważ zwalnia z obowiązku opłacania składek ZUS (w tym składek zdrowotnych). Należy jednak pamiętać, że to rozwiązanie ma swoje ograniczenia i konsekwencje. Przede wszystkim, przedsiębiorca prowadzący działalność nieewidencjonowaną nie jest objęty ubezpieczeniami społecznymi. Brak składek oznacza brak prawa do świadczeń, takich jak zasiłek chorobowy, macierzyński czy emerytura. Co więcej, okres prowadzenia działalności nieewidencjonowanej nie wlicza się do stażu pracy, co ma znaczenie przy obliczaniu przyszłej emerytury lub renty.

Kluczowym warunkiem prowadzenia działalności nieewidencjonowanej jest limit przychodów. Przychody z tej działalności nie mogą przekroczyć 50% minimalnego wynagrodzenia w danym roku. W przypadku przekroczenia tego progu w którymkolwiek miesiącu, przedsiębiorca traci możliwość prowadzenia działalności nieewidencjonowanej i musi zarejestrować firmę w CEIDG oraz opłacać standardowe składki ZUS. Ważne jest, że nie ma możliwości „wyrejestrowania firmy”, jeśli przychody ponownie spadną poniżej limitu. W takiej sytuacji jedynym rozwiązaniem jest zawieszenie lub zamknięcie działalności i ponowne rozpoczęcie jej w formie działalności nieewidencjonowanej, o ile spełnione są warunki.

Ulga na start – pierwsze pół roku bez składek społecznych

Ulga na start to preferencja skierowana do przedsiębiorców, którzy zakładają firmę po raz pierwszy lub ponownie po długiej przerwie. Umożliwia ona zwolnienie z opłacania składek na ubezpieczenia społeczne przez pierwsze 6 miesięcy prowadzenia działalności. W tym okresie przedsiębiorca zobowiązany jest jedynie do opłacania składki zdrowotnej. Ulga na start to znacząca oszczędność na początku działalności, jednak podobnie jak w przypadku działalności nieewidencjonowanej, wiąże się z brakiem świadczeń z ubezpieczeń społecznych. Oznacza to, że w razie choroby przedsiębiorca nie otrzyma zasiłku chorobowego, a okres korzystania z ulgi na start nie będzie wliczał się do stażu pracy.

Warto podkreślić, że ulga na start jest nieobowiązkowa. Przedsiębiorca, zakładając firmę, może zrezygnować z ulgi i od razu wybrać opcję preferencyjnych składek (Mały ZUS), co zapewni mu dostęp do świadczeń ZUS od samego początku. Aby skorzystać z ulgi na start, należy spełnić dwa warunki:

• Działalność gospodarcza jest pierwszą działalnością przedsiębiorcy lub jest podejmowana ponownie po przerwie wynoszącej co najmniej 60 miesięcy od zamknięcia lub zawieszenia poprzedniej działalności.
• W ramach nowo otwartej działalności przedsiębiorca nie świadczy usług na rzecz byłego pracodawcy, u którego pracował na etacie w bieżącym lub poprzednim roku kalendarzowym, a zakres usług jest tożsamy z zakresem obowiązków pracowniczych.

Preferencyjne składki, czyli Mały ZUS – odpowiedź na pytanie: czy to to samo?

Po upływie 6 miesięcy ulgi na start, przedsiębiorca staje przed wyborem kolejnej formy opłacania składek ZUS. W tym momencie najczęściej wybieraną opcją są preferencyjne składki ZUS, powszechnie znane jako Mały ZUS. I tak, Mały ZUS i składki preferencyjne to w praktyce synonimy, oznaczające ten sam system obniżonych składek dla przedsiębiorców. Nazwa „Mały ZUS” przyjęła się potocznie, natomiast formalnie mówimy o preferencyjnych składkach na ubezpieczenia społeczne.

Podobnie jak w przypadku ulgi na start, aby móc opłacać Mały ZUS, należy spełnić określone warunki. Są one analogiczne do warunków ulgi na start:

• Przedsiębiorca nie może wykonywać w ramach nowej działalności pracy na rzecz byłego pracodawcy, u którego pracował na etacie w bieżącym lub poprzednim roku kalendarzowym, a zakres usług jest tożsamy z zakresem obowiązków pracowniczych.
• Otwarta działalność musi być pierwszą działalnością przedsiębiorcy lub być podejmowana ponownie po przerwie wynoszącej co najmniej 60 miesięcy.

Okres opłacania preferencyjnych składek (Małego ZUS) wynosi 24 miesiące. Co ważne, okres ulgi na start nie wlicza się do tych 24 miesięcy. Oznacza to, że łącznie z ulgą na start, przedsiębiorca może korzystać z obniżonych składek przez aż 30 miesięcy (6 miesięcy ulgi na start + 24 miesiące Małego ZUS). Istotą Małego ZUS jest zadeklarowana kwota – składki preferencyjne opłaca się od kwoty zadeklarowanej przez przedsiębiorcę, nie niższej niż 30% minimalnego wynagrodzenia obowiązującego w danym roku. Przedsiębiorca ma jednak możliwość zadeklarowania wyższej kwoty podstawy wymiaru składek, co może przełożyć się na wyższe świadczenia w przyszłości, np. zasiłek chorobowy czy macierzyński.

Ile wynosi Mały ZUS?

Wysokość Małego ZUS-u jest zmienna i zależy od minimalnego wynagrodzenia. W roku 2021 minimalna kwota Małego ZUS-u wynosiła około 647,59 zł, a maksymalna – nie mogła przekroczyć wysokości składki ryczałtowej (około 1457,49 zł). Aktualne kwoty składek Małego ZUS należy zawsze sprawdzać w oficjalnych komunikatach ZUS, ponieważ ulegają one zmianom.

Mały ZUS Plus – jeszcze niższe składki?

Mały ZUS Plus to kolejna forma ulgi, wprowadzona w 2020 roku. Jest to rozwiązanie skierowane do mniejszej grupy przedsiębiorców, stanowiące kontynuację idei Małego ZUS-u, ale z jeszcze korzystniejszymi warunkami.

Kto może skorzystać z Małego ZUS Plus?

Kluczowym warunkiem skorzystania z Małego ZUS Plus jest limit przychodów. Ulga ta jest dostępna dla przedsiębiorców, których przychody w poprzednim roku kalendarzowym nie przekroczyły 120 000 zł. Jeśli przedsiębiorca spełnia to kryterium, może skorzystać z Małego ZUS Plus. Wymaga to jednak dopełnienia formalności – wyrejestrowania się z dotychczasowych ubezpieczeń (ZUS ZWUA z kodem tytułu ubezpieczenia zaczynającym się od 05 70 lub 05 72) i ponownego zgłoszenia do ubezpieczeń społecznych (ZUS ZUA z kodem tytułu rozpoczynającym się od 05 90 lub 05 92) lub ZUS ZZA (jeśli przedsiębiorca podlega tylko ubezpieczeniu zdrowotnemu).

Istotne jest, że z Małego ZUS Plus mogą skorzystać również przedsiębiorcy, którzy prowadzą działalność dłużej niż 24 miesiące, ale ich przychody w poprzednim roku kalendarzowym zmalały poniżej 120 000 zł. W takim przypadku również należy dokonać wyrejestrowania i ponownego zgłoszenia do ubezpieczenia.

Kto nie może skorzystać z Małego ZUS Plus?

Z Małego ZUS Plus wyłączeni są przedsiębiorcy, którzy:

• Nie spełniają kryterium dochodowego (przekroczyli limit przychodów 120 000 zł w poprzednim roku).
• Prowadzą działalność gospodarczą krócej niż 24 miesiące (z wyjątkiem sytuacji, gdy przechodzą z Małego ZUS na Mały ZUS Plus po spełnieniu kryterium dochodowego).
• Spełniają warunki do opłacania preferencyjnych składek ZUS (Małego ZUS) – nie mogą dobrowolnie przejść na Mały ZUS Plus w trakcie trwania 24-miesięcznego okresu Małego ZUS-u. Mały ZUS Plus jest kontynuacją ulgi, dostępną po zakończeniu okresu Małego ZUS-u, jeśli spełnione są warunki.

Przejście z ulgi na start na Mały ZUS – formalności krok po kroku

Po zakończeniu 6-miesięcznego okresu ulgi na start, przedsiębiorca, który chce kontynuować opłacanie obniżonych składek, musi przejść na Mały ZUS. Proces ten wiąże się z kilkoma formalnościami:

1. Wyrejestrowanie z ubezpieczeń – należy złożyć formularz ZUS ZWUA. W formularzu tym należy wskazać kod przyczyny wyrejestrowania 600.
2. Zgłoszenie do ubezpieczeń społecznych – należy złożyć formularz ZUS ZUA z nowym kodem tytułu ubezpieczenia 05 70 (preferencyjne składki). Na tym etapie przedsiębiorca podejmuje decyzję o ewentualnym opłacaniu dobrowolnej składki chorobowej.
3. Złożenie deklaracji rozliczeniowej ZUS DRA – deklarację należy złożyć w terminie do 20. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym nastąpiło przejście na Mały ZUS.

W formularzu ZUS ZWUA należy wpisać datę wyrejestrowania, czyli dzień zakończenia ulgi na start. W formularzu ZUS ZUA należy podać datę rozpoczęcia obowiązywania nowych zasad – Małego ZUS-u. Obie daty powinny być tożsame, aby zachować ciągłość ubezpieczenia. Ulga na start trwa pełne 6 miesięcy, dlatego datą przejścia na Mały ZUS powinien być pierwszy dzień miesiąca następującego po zakończeniu 6-miesięcznego okresu ulgi.

Przejście na Mały ZUS po terminie – konsekwencje

Dokumenty ZUS ZWUA i ZUS ZUA należy złożyć w ZUS w ciągu 7 dni od daty przejścia na Mały ZUS. Oznacza to, że termin na dopełnienie formalności upływa 8. dnia miesiąca. Niedotrzymanie tego terminu może być traktowane jako wykroczenie, zagrożone karą grzywny, zgodnie z ustawą o systemie ubezpieczeń społecznych. Mimo to, spóźnienie nie uniemożliwia przejścia na Mały ZUS – formalności można dopełnić z opóźnieniem, jednak warto pamiętać o potencjalnych konsekwencjach finansowych.

Podsumowanie: Mały ZUS i składki preferencyjne – kluczowe informacje

• Składki preferencyjne ZUS, potocznie nazywane Małym ZUS-em, to obniżone składki na ubezpieczenia społeczne dla nowych przedsiębiorców. Mały ZUS i składki preferencyjne to to samo pojęcie.
• Nowi przedsiębiorcy mogą skorzystać z różnych ulg ZUS: działalności nieewidencjonowanej, ulgi na start, Małego ZUS-u i Małego ZUS Plus.
• Ulga na start zwalnia z opłacania składek społecznych przez pierwsze 6 miesięcy działalności (oprócz składki zdrowotnej).
• Po uldze na start, przedsiębiorca może przejść na Mały ZUS (składki preferencyjne) na okres 24 miesięcy.
• Mały ZUS Plus to kolejna ulga, dostępna dla przedsiębiorców o niskich przychodach (poniżej 120 000 zł rocznie).
• Przejście z ulgi na start na Mały ZUS wymaga złożenia dokumentów ZUS ZWUA i ZUS ZUA w terminie 7 dni od zakończenia ulgi na start.
• Niedotrzymanie terminu przejścia na Mały ZUS może być karane grzywną.

FAQ – Najczęściej zadawane pytania

Czy Mały ZUS i składki preferencyjne to to samo?

Tak, Mały ZUS i składki preferencyjne to w praktyce synonimy, oznaczające ten sam system obniżonych składek na ubezpieczenia społeczne dla przedsiębiorców.

Jak długo trwa Mały ZUS?

Mały ZUS (składki preferencyjne) trwa 24 miesiące. Łącznie z ulgą na start, okres obniżonych składek może wynosić do 30 miesięcy.

Jak przejść na Mały ZUS po uldze na start?

Aby przejść na Mały ZUS po uldze na start, należy wyrejestrować się z ubezpieczeń (ZUS ZWUA) i zgłosić się do ubezpieczeń społecznych z kodem preferencyjnym (ZUS ZUA – kod 05 70). Należy również złożyć deklarację rozliczeniową ZUS DRA.

Czy muszę opłacać składkę chorobową w Małym ZUS-ie?

Opłacanie składki chorobowej w Małym ZUS-ie jest dobrowolne. Decyzję o opłacaniu składki chorobowej podejmuje przedsiębiorca.

Co się stanie, jeśli spóźnię się z przejściem na Mały ZUS?

Spóźnienie z przejściem na Mały ZUS może być potraktowane jako wykroczenie i skutkować karą grzywny. Jednak formalności można dopełnić z opóźnieniem.

Jeśli chcesz poznać inne artykuły podobne do Mały ZUS i Składki Preferencyjne: Wyjaśnienie Pojęć, możesz odwiedzić kategorię Księgowość.