28/08/2023
Od wybuchu wojny w Ukrainie Polska stała się domem dla milionów Ukraińców. Wiele z tych osób znalazło w naszym kraju zatrudnienie, stając przed pytaniem o obowiązki podatkowe. Czy Ukraińcy pracujący w Polsce muszą płacić podatki? Odpowiedź na to pytanie zależy od kilku czynników, przede wszystkim od statusu rezydencji podatkowej.
Co to jest rezydencja podatkowa w Polsce?
Kluczowym pojęciem w kontekście opodatkowania jest rezydencja podatkowa. To ona decyduje o zakresie obowiązków podatkowych danej osoby w danym kraju. Zgodnie z polskimi przepisami, rezydentem podatkowym w Polsce może zostać osoba, która spełnia jeden z dwóch warunków:
- Posiada w Polsce centrum interesów osobistych lub gospodarczych (tzw. ośrodek interesów życiowych).
- Przebywa w Polsce dłużej niż 183 dni w roku podatkowym.
Ośrodek interesów życiowych to miejsce, z którym dana osoba jest najsilniej związana. Pod uwagę bierze się zarówno więzi osobiste, jak i ekonomiczne. Do więzi osobistych zalicza się m.in. miejsce zamieszkania rodziny, aktywność społeczną, przynależność do organizacji. Z kolei więzi ekonomiczne to przede wszystkim miejsce prowadzenia działalności zarobkowej, posiadanie majątku, kont bankowych, kredytów.
Jeżeli obywatel Ukrainy spełnia jeden z powyższych warunków, staje się polskim rezydentem podatkowym. Co to oznacza w praktyce? Rezydent podatkowy w Polsce podlega nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu. Oznacza to, że jest zobowiązany do rozliczania w Polsce wszystkich swoich dochodów, niezależnie od miejsca ich uzyskania – zarówno tych osiągniętych w Polsce, jak i za granicą.
Ukraińcy a rezydencja podatkowa w Polsce w kontekście wojny
Sytuacja obywateli Ukrainy, którzy przybyli do Polski w związku z wojną, jest szczególna. Wielu z nich znalazło się w Polsce w sposób przymusowy, nie planując długotrwałego pobytu. Jednak polskie przepisy podatkowe nie uwzględniają przyczyny pobytu w Polsce. Oznacza to, że nawet przymusowy pobyt, związany z wojną, może skutkować uzyskaniem statusu rezydenta podatkowego, jeśli spełnione zostaną wspomniane wcześniej warunki.
Problem rezydencji podatkowej staje się szczególnie istotny dla Ukraińców, którzy przebywają w Polsce dłużej niż 183 dni. Dla osób, które przyjechały do Polski w pierwszych dniach wojny (po 24 lutego), ten termin minął w sierpniu. Zgodnie z literalnym brzmieniem przepisów, osoby te mogły stać się polskimi rezydentami podatkowymi, nawet jeśli ich pobyt w Polsce jest tymczasowy i wymuszony sytuacją wojenną w ich ojczyźnie.
Warto jednak wspomnieć o interpretacjach przepisów, które uwzględniają szczególną sytuację uchodźców. Niektóre głosy, powołując się na Komentarz do Modelowej Konwencji OECD, sugerują, że przymusowy pobyt w Polsce, wynikający z wojny, nie powinien być wliczany do 183-dniowego limitu. Argumentuje się, że celem pobytu uchodźców nie jest zmiana rezydencji podatkowej, a jedynie znalezienie schronienia przed wojną. Niektóre kraje, jak Irlandia czy Litwa, przyjęły takie podejście, deklarując, że dni pobytu Ukraińców w związku z wojną nie będą wliczane do limitu 183 dni.
Polska Izba Gospodarcza zwróciła się do polskiego rządu o jasne uregulowanie kwestii rezydencji podatkowej Ukraińców, apelując o uwzględnienie przymusowego charakteru ich pobytu i wyłączenie tego okresu z obliczania 183 dni. Na chwilę obecną jednak przepisy pozostają niejednoznaczne, co rodzi wiele pytań i wątpliwości.
PIT-11 dla Ukraińców: Obowiązki pracodawcy i pracownika
Niezależnie od kwestii rezydencji podatkowej, warto wiedzieć, jakie obowiązki wiążą się z zatrudnieniem Ukraińca w Polsce w kontekście podatku dochodowego. Podstawowym dokumentem jest PIT-11 – informacja o dochodach i pobranych zaliczkach na podatek dochodowy.
PIT-11 jest wystawiany przez pracodawcę i przekazywany zarówno pracownikowi, jak i urzędowi skarbowemu. Obowiązek wystawienia PIT-11 dotyczy pracowników zatrudnionych na umowę o pracę, niezależnie od ich rezydencji podatkowej. Także Ukraińcy będący polskimi rezydentami podatkowymi, zatrudnieni na umowę zlecenie, otrzymają PIT-11.
Co ważne, otrzymanie PIT-11 nie zawsze oznacza obowiązek rozliczenia podatku w Polsce. Obowiązek ten powstaje, gdy pracownik jest polskim rezydentem podatkowym i uzyskuje dochody podlegające opodatkowaniu w Polsce.
W przypadku nierezydentów, zatrudnionych na umowę zlecenie, pracodawca zamiast PIT-11 wystawia dokument IFT-1R. Od dochodów nierezydentów pobierany jest zryczałtowany podatek dochodowy, a oni sami nie mają obowiązku składania rocznego zeznania podatkowego w Polsce. Rozliczają się oni w swoim kraju rezydencji.
Podsumowując, w kontekście PIT-11 dla Ukraińców warto pamiętać o następujących zasadach:
| Status | Umowa o pracę | Umowa zlecenie | Dokument od pracodawcy | Obowiązek rozliczenia w Polsce (rezydentura) |
|---|---|---|---|---|
| Rezydent podatkowy Polski | PIT-11 | PIT-11 | PIT-11 | Tak |
| Nierezydent podatkowy Polski | PIT-11 | IFT-1R | PIT-11 lub IFT-1R | Zależy od rodzaju umowy i dochodów |
Ulgi podatkowe dla Ukraińców w Polsce
Obywatele Ukrainy, którzy są polskimi rezydentami podatkowymi i rozliczają podatek dochodowy w Polsce, mogą – podobnie jak polscy obywatele – korzystać z ulg podatkowych. Do najpopularniejszych ulg należą:
- Ulga prorodzinna (na dzieci)
- Ulga internetowa
- Ulga rehabilitacyjna
- Ulga termomodernizacyjna
Aby skorzystać z ulg, należy wypełnić odpowiednie załączniki do zeznania podatkowego (np. PIT-0, PIT/O) i spełnić warunki określone w przepisach.
FAQ – Najczęściej zadawane pytania
Kiedy obywatel Ukrainy staje się rezydentem podatkowym w Polsce?
Obywatel Ukrainy staje się rezydentem podatkowym w Polsce, jeśli posiada w Polsce centrum interesów osobistych lub gospodarczych (ośrodek interesów życiowych) lub przebywa w Polsce dłużej niż 183 dni w roku podatkowym.
Czy muszę płacić podatki w Polsce, jeśli pracuję zdalnie dla ukraińskiej firmy?
Jeśli jesteś polskim rezydentem podatkowym, co do zasady musisz rozliczać w Polsce wszystkie swoje dochody, w tym dochody z pracy zdalnej dla ukraińskiej firmy. Jednak kwestia opodatkowania dochodów z pracy zdalnej jest złożona i warto skonsultować się z doradcą podatkowym, aby upewnić się co do swoich obowiązków.
Czym różni się PIT-11 od IFT-1R?
PIT-11 to informacja o dochodach dla osób, które mogą być rezydentami podatkowymi Polski, wystawiana głównie dla umów o pracę i zleceń rezydentów. IFT-1R to informacja o dochodach dla nierezydentów podatkowych Polski, wystawiana głównie dla umów zleceń nierezydentów. IFT-1R nie wiąże się zazwyczaj z obowiązkiem rocznego rozliczenia podatku w Polsce po stronie pracownika.
Do jakiego urzędu skarbowego należy złożyć PIT?
Zeznanie podatkowe PIT składa się do urzędu skarbowego właściwego ze względu na miejsce zamieszkania podatnika w Polsce.
Podsumowanie
Kwestia opodatkowania Ukraińców w Polsce jest złożona i zależy od wielu czynników, przede wszystkim od statusu rezydencji podatkowej. Warto pamiętać, że polskie przepisy podatkowe nie uwzględniają przymusowego charakteru pobytu w Polsce w związku z wojną, co w pewnych sytuacjach może skutkować powstaniem obowiązków podatkowych. W razie wątpliwości, zawsze warto skonsultować swoją sytuację z doradcą podatkowym, aby uniknąć nieporozumień z fiskusem i prawidłowo wypełnić swoje obowiązki podatkowe w Polsce.
Jeśli chcesz poznać inne artykuły podobne do Podatki dla Ukraińców w Polsce, możesz odwiedzić kategorię Rachunkowość.