22/01/2022
W dynamicznym świecie finansów, precyzyjna i aktualna wycena aktywów ma kluczowe znaczenie. Jedną z metod, która zyskała na znaczeniu, jest księgowość Mark to Market (MTM), znana również jako wycena rynkowa. Ale czym dokładnie jest MTM? Czy jest legalna? I jak wpływa na sposób, w jaki przedsiębiorstwa i inwestorzy postrzegają swoją kondycję finansową? W tym artykule odpowiemy na te pytania, zgłębiając tajniki księgowości MTM.
- Czym jest księgowość Mark to Market (MTM)?
- Jak działa księgowość Mark to Market?
- Zalety i wady księgowości Mark to Market
- Mark to Market w inwestycjach
- Przykład Mark to Market
- Mark to Market w historii najnowszej
- Czy można wyceniać aktywa Mark to Market?
- Jakie aktywa są wyceniane Mark to Market?
- Straty Mark to Market
- Różnica między MTM a P&L
- Systemy ETRM (Energy Trading Risk Management) a śledzenie MTM
- FAQ - Najczęściej zadawane pytania
- Podsumowanie
Czym jest księgowość Mark to Market (MTM)?
Mark to Market, w najprostszym ujęciu, to metoda księgowania, która służy do określenia bieżącej, rzeczywistej wartości aktywów przedsiębiorstwa, w oparciu o ich wartość rynkową. W przeciwieństwie do tradycyjnych metod księgowania, które opierają się na kosztach historycznych, MTM odzwierciedla wartość aktywów w oparciu o aktualne warunki rynkowe. Metoda ta ma na celu dostarczenie dokładnego obrazu kondycji finansowej firmy, pokazując, ile warte są jej aktywa, gdyby miały zostać sprzedane w danym momencie.
Księgowość MTM jest szczególnie istotna w sektorze finansowym i inwestycyjnym, gdzie wartość aktywów może ulegać szybkim zmianom. Pozwala ona na bieżąco monitorować zmiany wartości portfeli inwestycyjnych, instrumentów finansowych i innych aktywów, które są wrażliwe na wahania rynkowe. Dzięki temu, przedsiębiorstwa mogą lepiej ocenić swoje ryzyko finansowe, a inwestorzy podejmować bardziej świadome decyzje.
Jak działa księgowość Mark to Market?
Mechanizm księgowości Mark to Market opiera się na regularnym dostosowywaniu wartości aktywów w bilansie firmy do ich aktualnych cen rynkowych. Proces ten polega na wycenie aktywów na podstawie ich wartości godziwej, czyli ceny, po której mogłyby zostać sprzedane na otwartym rynku w danym momencie. W praktyce, oznacza to, że wartość aktywów jest aktualizowana tak często, jak to konieczne, aby odzwierciedlać zmiany w warunkach rynkowych.
W przypadku akcji, obligacji i innych instrumentów finansowych notowanych na giełdzie, wycena rynkowa jest stosunkowo prosta – opiera się na ich bieżących cenach giełdowych. Jednak w przypadku aktywów nienotowanych na giełdzie lub trudniej wycenialnych, takich jak instrumenty pochodne czy aktywa niestanowiące przedmiotu obrotu, wycena MTM może być bardziej skomplikowana i wymagać zastosowania modeli wyceny lub odniesienia do porównywalnych aktywów rynkowych.
Warto zaznaczyć, że księgowość MTM dotyczy zarówno aktywów, jak i pasywów. W przypadku pasywów, wycena rynkowa odzwierciedla koszt ich spłaty lub wykupu na dzień wyceny.
Zalety i wady księgowości Mark to Market
Jak każda metoda księgowania, Mark to Market ma swoje zalety i wady. Zrozumienie ich jest kluczowe dla oceny przydatności MTM w konkretnych sytuacjach.
| Zalety MTM | Wady MTM |
|---|---|
|
|
Mark to Market w inwestycjach
W świecie inwestycji, Mark to Market odgrywa kluczową rolę, zwłaszcza w handlu instrumentami pochodnymi, takimi jak kontrakty futures. W tym kontekście, MTM służy do bieżącej wyceny wartości papierów wartościowych, portfeli inwestycyjnych lub rachunków handlowych. Jest to szczególnie istotne w przypadku inwestorów handlujących na rachunkach margin, czyli z wykorzystaniem dźwigni finansowej.
W handlu kontraktami futures, MTM jest stosowany codziennie, na koniec sesji giełdowej. Wartość kontraktów jest aktualizowana w oparciu o cenę rozliczeniową na koniec dnia. Te korekty odzwierciedlają dzienne zyski lub straty i wpływają na saldo gotówkowe na rachunku futures. To z kolei ma bezpośredni wpływ na zdolność inwestora do spełnienia wymogów margin call, czyli minimalnego poziomu depozytu zabezpieczającego, który musi być utrzymywany na rachunku, aby uniknąć przymusowego zamknięcia pozycji.
Margin call to wezwanie do uzupełnienia depozytu zabezpieczającego. Jeśli wartość rachunku margin spadnie poniżej wymaganego poziomu, broker wzywa inwestora do wpłacenia dodatkowych środków lub zamknięcia części pozycji. Zrozumienie mechanizmu MTM jest kluczowe dla inwestorów korzystających z margin, ponieważ pozwala im na bieżąco monitorować poziom depozytu zabezpieczającego i unikać nieoczekiwanych wezwań do uzupełnienia margin.
Przykład Mark to Market
Aby lepiej zrozumieć, jak działa Mark to Market w praktyce, rozważmy prosty przykład handlu kontraktami futures na soję.
Załóżmy, że rolnik zajmuje krótką pozycję na 10 kontraktach futures na soję, aby zabezpieczyć się przed spadkiem cen. Każdy kontrakt reprezentuje 5000 buszli soi i jest wyceniony na 5 dolarów za buszel. Saldo rachunku rolnika wynosi 250 000 dolarów. Saldo to będzie się zmieniać codziennie w wyniku wyceny Mark to Market.
| Dzień | Cena kontraktu futures | Zmiana wartości | Zysk/Strata | Skumulowany Zysk/Strata | Saldo rachunku |
|---|---|---|---|---|---|
| 1 | 5,00 $ | - | - | - | 250 000 $ |
| 2 | 5,05 $ | +0,05 $ | -2 500 $ | -2 500 $ | 247 500 $ |
| 3 | 5,03 $ | -0,02 $ | +1 000 $ | -1 500 $ | 248 500 $ |
| 4 | 4,97 $ | -0,06 $ | +3 000 $ | +1 500 $ | 251 500 $ |
| 5 | 4,90 $ | -0,07 $ | +3 500 $ | +5 000 $ | 255 000 $ |
Ponieważ rolnik zajął krótką pozycję, spadek wartości kontraktu futures skutkuje zyskiem na jego rachunku. Ten dzienny schemat wyceny Mark to Market będzie kontynuowany do wygaśnięcia kontraktu futures.
Mark to Market w historii najnowszej
Księgowość Mark to Market stała się przedmiotem kontrowersji i dyskusji, zwłaszcza w kontekście kryzysów finansowych. Podczas kryzysu finansowego w latach 2008-2009, praktyki księgowości MTM były krytykowane jako jeden z czynników, które przyczyniły się do pogłębienia kryzysu. Spadek wartości papierów wartościowych opartych na hipotekach (MBS) zmusił banki do odpisania ogromnych strat w wyniku wyceny MTM, co dodatkowo osłabiło ich bilanse i przyczyniło się do paniki na rynkach.
W odpowiedzi na kryzys, amerykańska Rada Standardów Rachunkowości Finansowej (FASB) złagodziła w 2009 roku zasady dotyczące stosowania Mark to Market. Pozwoliło to bankom na utrzymanie wartości papierów wartościowych opartych na hipotekach w bilansach, nawet jeśli ich wartość rynkowa znacząco spadła. To posunięcie miało na celu złagodzenie presji na banki i uniknięcie dalszej spirali spadkowej.
Podobnie, w okresie Wielkiego Kryzysu w latach 30. XX wieku, praktyki Mark to Market również przyczyniły się do pogłębienia kryzysu. Gdy giełda załamała się w 1929 roku, banki zostały zmuszone do obniżenia wartości aktywów w oparciu o zasady MTM, co doprowadziło do efektu domina i paniki na rynkach.
Czy można wyceniać aktywa Mark to Market?
Tak, Mark to Market jest legalną i powszechnie stosowaną metodą księgowania. Standardy MTM są nadzorowane przez FASB w Stanach Zjednoczonych i są częścią ogólnie przyjętych zasad rachunkowości (GAAP). Również w Europie i na świecie, wycena rynkowa jest uznawana i stosowana zgodnie z międzynarodowymi standardami rachunkowości (MSR).
Zastosowanie Mark to Market jest obowiązkowe dla niektórych instrumentów finansowych i sektorów gospodarki, w szczególności dla banków, instytucji finansowych i firm inwestycyjnych. Jednak zasady MTM mogą być również stosowane dobrowolnie przez przedsiębiorstwa z innych sektorów, które chcą uzyskać bardziej aktualny obraz swojej sytuacji finansowej.
Jakie aktywa są wyceniane Mark to Market?
Zasadniczo, Mark to Market stosuje się do aktywów, które są szybko zbywalne i mają płynny rynek, czyli tzw. papiery wartościowe zbywalne. Do aktywów, które mogą być wyceniane metodą MTM, należą m.in.:
- Akcje
- Obligacje
- Kontrakty futures
- Opcje
- Fundusze inwestycyjne
- Instrumenty pochodne
W przypadku aktywów rzeczowych i wartości niematerialnych, firmy zazwyczaj nie stosują metody Mark to Market. Na przykład, w przypadku maszyn i urządzeń, stosuje się księgowość kosztów historycznych, która uwzględnia pierwotną cenę zakupu aktywa i jego późniejszą amortyzację. Wycena wartości niematerialnych, takich jak patenty, znaki towarowe czy reputacja firmy, wymaga zastosowania innych metod wyceny.
Straty Mark to Market
Straty Mark to Market powstają, gdy wartość aktywa spada z dnia na dzień. Straty te są niezrealizowane, ponieważ odzwierciedlają jedynie zmianę wyceny aktywa, a nie rzeczywiste straty kapitałowe związane ze sprzedażą aktywa poniżej ceny zakupu. Strata powstaje w momencie, gdy wartość aktywa lub papieru wartościowego jest dostosowywana do jego nowej wartości rynkowej.
Straty Mark to Market mogą być szczególnie dotkliwe w okresach kryzysów finansowych, kiedy trudno jest dokładnie określić wartość godziwą aktywów. Panika na rynkach może prowadzić do gwałtownego spadku cen i wycen MTM, co z kolei może generować lawinę strat i przyczyniać się do efektu domina.
Różnica między MTM a P&L
Choć terminy Mark to Market (MTM) i P&L (Profit and Loss - Zysk i Strata) są często używane w kontekście finansów, odnoszą się one do różnych aspektów. MTM jest metodą wyceny aktywów, podczas gdy P&L jest sprawozdaniem finansowym, które podsumowuje zyski i straty przedsiębiorstwa w danym okresie.
MTM wpływa na bilans przedsiębiorstwa poprzez aktualizację wartości aktywów i pasywów. Zmiany wartości MTM mogą być odzwierciedlone w rachunku zysków i strat jako niezrealizowane zyski lub straty. Jednak P&L obejmuje również inne elementy, takie jak przychody ze sprzedaży, koszty operacyjne, koszty finansowe i podatek dochodowy. P&L dostarcza kompleksowego obrazu rentowności przedsiębiorstwa, podczas gdy MTM koncentruje się na bieżącej wycenie aktywów.
Systemy ETRM (Energy Trading Risk Management) a śledzenie MTM
W branży energetycznej, gdzie handel energią wiąże się z dużą zmiennością cen i ryzykiem rynkowym, systemy ETRM (Energy Trading Risk Management) odgrywają kluczową rolę w zarządzaniu ryzykiem i monitorowaniu wartości portfeli handlowych. Systemy ETRM pomagają przedsiębiorstwom energetycznym w śledzeniu Mark to Market ich pozycji handlowych, dostarczając aktualnych informacji o wartości portfela i potencjalnym ryzyku.
Systemy ETRM integrują dane handlowe i rynkowe, umożliwiając automatyczne obliczanie wycen MTM i generowanie raportów. Dzięki temu, menedżerowie ryzyka mogą na bieżąco monitorować ekspozycję na ryzyko rynkowe, podejmować świadome decyzje handlowe i zarządzać ryzykiem w sposób efektywny i zautomatyzowany.
FAQ - Najczęściej zadawane pytania
- Czy księgowość Mark to Market jest legalna?
- Tak, księgowość Mark to Market jest legalną praktyką księgową, nadzorowaną przez FASB i zgodną z ogólnie przyjętymi zasadami rachunkowości (GAAP) oraz międzynarodowymi standardami rachunkowości (MSR).
- Czy księgowość Mark to Market jest nadal stosowana?
- Tak, księgowość Mark to Market jest nadal powszechnie stosowana zarówno przez przedsiębiorstwa, jak i osoby fizyczne, w inwestycjach i finansach osobistych. W niektórych sektorach gospodarki pozostaje jedną z podstawowych metod księgowania.
- Czym są straty Mark to Market?
- Straty Mark to Market to straty, które powstają w wyniku operacji księgowej, a nie straty generowane przez sprzedaż aktywa. Strata powstaje, w ramach księgowości Mark to Market, gdy wartość aktywa spada, a nie gdy jest sprzedawane za cenę niższą niż cena zakupu.
Podsumowanie
Księgowość Mark to Market jest potężnym narzędziem, które dostarcza aktualnych informacji o wartości aktywów i pasywów przedsiębiorstw i inwestorów. Choć wiąże się z pewnymi wadami, takimi jak zmienność wycen i potencjalna procykliczność, jej zalety, takie jak dokładność wycen i przejrzystość finansowa, czynią ją nieodzowną w dynamicznym świecie finansów. Zrozumienie zasad Mark to Market jest kluczowe dla każdego, kto chce skutecznie zarządzać ryzykiem finansowym i podejmować świadome decyzje inwestycyjne.
Jeśli chcesz poznać inne artykuły podobne do Księgowość MTM: Czy jest legalna i jak działa?, możesz odwiedzić kategorię Księgowość.