Zakupy bez VAT a JPK_VAT: Co trzeba wiedzieć?

Od października 2020 roku polscy przedsiębiorcy mierzą się z nowym formatem Jednolitego Pliku Kontrolnego dla podatku VAT, czyli JPK_VAT. Nowy plik, często określany jako JPK_V7, połączył dotychczasową deklarację VAT z ewidencją VAT, stając się kompleksowym narzędziem raportowania. Wraz z tą zmianą pojawiło się wiele pytań dotyczących zakresu danych, jakie należy wykazywać w nowym formacie. Jednym z nich jest kwestia zakupów bez VAT. Czy tego rodzaju transakcje również powinny znaleźć się w JPK_VAT? Odpowiedź na to pytanie nie jest jednoznaczna i zależy od specyfiki działalności oraz rodzaju zakupów.

Zakupy bez VAT – ogólna zasada a JPK_VAT

Zasadniczo, zakupy, które nie zawierają podatku VAT, lub te, od których podatek VAT nie podlega odliczeniu, nie powinny być wykazywane w standardowej ewidencji VAT, a co za tym idzie, również w nowym pliku JPK_VAT. Podstawą takiego podejścia jest fakt, że ewidencja VAT ma służyć prawidłowemu rozliczeniu podatku VAT oraz sporządzeniu informacji podsumowujących. Zgodnie z przepisami ustawy o VAT, w ewidencji należy uwzględniać dane, które są niezbędne do obliczenia podatku należnego i naliczonego, w tym korekty, stawki podatku, dane kontrahentów oraz dowody sprzedaży i zakupów.

Jak wynika z objaśnień do deklaracji VAT i ewidencji, w zakresie danych niezbędnych do obliczenia podatku naliczonego, należy wykazywać wyłącznie wartość towarów i usług oraz kwotę podatku naliczonego w takiej wysokości, w jakiej podatnikowi przysługuje prawo do odliczenia. Skoro zakupy bez VAT z definicji nie generują podatku naliczonego do odliczenia, to nie ma potrzeby wykazywania ich w JPK_VAT.

Przykład: Usługa ubezpieczeniowa

Załóżmy, że czynny podatnik VAT zakupił usługę ubezpieczeniową zwolnioną z VAT. Taka transakcja nie wpływa na rozliczenie VAT, ani na sporządzenie informacji podsumowującej. W związku z tym, zakupu tej usługi nie należy wykazywać w ewidencji VAT ani w pliku JPK_VAT.

Wyjątek: Procedura marży

Istnieje jednak istotny wyjątek od powyższej zasady. Dotyczy on podatników korzystających z procedury opodatkowania marży. W tym przypadku, przepisy nakładają obowiązek wykazywania w ewidencji VAT, a co za tym idzie, również w JPK_VAT, zakupów towarów bez VAT, które następnie są sprzedawane w ramach procedury marży. W nowym JPK_VAT, zakupy te wykazuje się w specjalnym polu ZakupVAT_Marza.

Obowiązek ten wynika z charakterystyki procedury marży, gdzie podstawą opodatkowania jest marża, czyli różnica między kwotą sprzedaży a kwotą nabycia towarów. Aby prawidłowo obliczyć marżę, konieczne jest ewidencjonowanie kwot zakupu towarów, nawet jeśli były one nabyte bez VAT.

Przykład: Handel samochodami używanymi

Podatnik prowadzący komis samochodowy zakupił od osoby prywatnej samochód używany, transakcja była bez VAT. Następnie, samochód ten został sprzedany z zastosowaniem procedury marży. W tym przypadku, mimo że zakup samochodu był bez VAT, kwota nabycia musi zostać wykazana w ewidencji VAT oraz w polu ZakupVAT_Marza w pliku JPK_VAT za okres rozliczeniowy, w którym powstał obowiązek podatkowy z tytułu sprzedaży samochodu.

Podatnicy zwolnieni z VAT a JPK_VAT

Warto również wspomnieć o podatnikach zwolnionych z VAT ze względu na osiągany obrót (do 200.000 zł rocznie). Co do zasady, podatnicy ci nie mają obowiązku składania plików JPK_V7, dopóki nie przekroczą limitu obrotu. Prowadzą oni ewidencję sprzedaży VAT w uproszczonej formie. Dopiero po przekroczeniu limitu 200.000 zł, stają się czynnymi podatnikami VAT i muszą rozpocząć prowadzenie pełnej ewidencji VAT oraz składanie JPK_V7. Należy jednak pamiętać, że jeśli podatnik zwolniony z VAT dobrowolnie zrezygnuje ze zwolnienia, obowiązek składania JPK_V7 powstaje od okresu, w którym zwolnienie przestaje obowiązywać.

Czynni podatnicy VAT i transakcje zwolnione przedmiotowo

Czynni podatnicy VAT, którzy oprócz działalności opodatkowanej prowadzą również transakcje zwolnione przedmiotowo z VAT (np. usługi medyczne, finansowe), są zobowiązani do wykazywania w JPK_VAT zarówno transakcji opodatkowanych, jak i zwolnionych. Jednak dotyczy to wyłącznie sprzedaży. W ewidencji sprzedaży VAT i w JPK_VAT należy osobno wyszczególniać transakcje opodatkowane według różnych stawek oraz transakcje zwolnione z VAT.

Natomiast po stronie zakupów, w ewidencji zakupów VAT, wykazuje się tylko te transakcje, które są związane z działalnością opodatkowaną i generują prawo do odliczenia VAT. Zakupy związane z działalnością zwolnioną przedmiotowo, od których podatek VAT nie podlega odliczeniu, nie są wykazywane w JPK_VAT (poza wspomnianym wcześniej wyjątkiem procedury marży).

Nowy JPK_VAT zastąpił deklaracje VAT

Warto przypomnieć, że nowy JPK_VAT zastąpił dotychczasowe deklaracje VAT-7 i VAT-7K. Od 1 października 2020 roku, czynni podatnicy VAT składają jeden plik JPK_V7, który zawiera zarówno dane z ewidencji VAT, jak i dane deklaracyjne. Likwidacja deklaracji VAT ma na celu uproszczenie i uszczelnienie systemu podatkowego, a także automatyzację kontroli rozliczeń VAT.

Jednak likwidacja deklaracji VAT nie dotyczy wszystkich deklaracji VAT. Niektóre deklaracje, takie jak VAT-12 (usługi taksówek osobowych), VAT-8 i VAT-9M (transakcje zagraniczne u nievatowców), VAT-10 (wewnątrzwspólnotowe nabycie nowych środków transportu) oraz VAT-14 (wewnątrzwspólnotowe nabycie paliw silnikowych), nadal składane są odrębnie.

Korekty za poprzednie okresy

W przypadku konieczności dokonania korekt za okresy sprzed października 2020 roku, należy stosować „stare zasady”. Oznacza to, że korekty deklaracji VAT i pliku JPK_VAT za te okresy składane są odrębnie, zgodnie ze strukturami obowiązującymi przed wprowadzeniem JPK_V7.

Zalety nowego JPK_VAT

Wprowadzenie nowego JPK_VAT, mimo początkowych trudności adaptacyjnych, ma przynieść szereg korzyści. Przede wszystkim połączenie dwóch obowiązków sprawozdawczych w jeden plik upraszcza proces raportowania. Automatyczna weryfikacja danych przyspiesza kontrole i minimalizuje ryzyko błędów. Długoterminowo, nowy JPK_VAT ma przyczynić się do uszczelnienia systemu podatkowego i zwalczania oszustw VAT.

Podsumowanie

Podsumowując, zakupy bez VAT generalnie nie są wykazywane w JPK_VAT, ponieważ nie wpływają na rozliczenie podatku VAT. Wyjątkiem są podatnicy stosujący procedurę marży, którzy muszą wykazywać zakupy towarów bez VAT w specjalnym polu ZakupVAT_Marza. Ważne jest, aby prawidłowo rozróżniać, które transakcje zakupowe należy uwzględnić w JPK_VAT, a które można pominąć, aby uniknąć błędów i potencjalnych sankcji ze strony organów podatkowych.

FAQ – Najczęściej zadawane pytania

Czy muszę wykazywać w JPK_VAT faktury zakupu usług zwolnionych z VAT?

Nie, faktury zakupu usług zwolnionych z VAT, które nie dają prawa do odliczenia podatku naliczonego, nie powinny być wykazywane w JPK_VAT, chyba że dotyczą procedury marży.

Co z zakupami od osób prywatnych, które nie wystawiają faktur VAT?

Zakupy od osób prywatnych, które nie są podatnikami VAT i nie wystawiają faktur, generalnie nie są wykazywane w JPK_VAT, chyba że dotyczą procedury marży.

Czy zakupy paliwa do samochodu, od którego nie przysługuje odliczenie VAT, wykazuję w JPK_VAT?

Nie, zakupy paliwa do samochodu, od którego nie przysługuje odliczenie VAT (np. 50% odliczenia dla samochodów osobowych używanych do celów mieszanych), wykazuje się w JPK_VAT tylko w części podlegającej odliczeniu. Część zakupu paliwa, od której nie przysługuje odliczenie, nie jest wykazywana.

Gdzie w JPK_VAT wykazuje się zakupy w procedurze marży?

Zakupy towarów w procedurze marży wykazuje się w części ewidencyjnej JPK_VAT w polu ZakupVAT_Marza.

Jeśli chcesz poznać inne artykuły podobne do Zakupy bez VAT a JPK_VAT: Co trzeba wiedzieć?, możesz odwiedzić kategorię VAT.