Ulga na złe długi w PIT i CIT: Kiedy faktura staje się złym długiem?

W dynamicznym świecie biznesu, terminowe regulowanie płatności jest kluczowe dla zachowania płynności finansowej przedsiębiorstw. Niestety, opóźnienia w płatnościach, a w najgorszym przypadku ich brak, mogą znacząco wpłynąć na kondycję finansową firmy. W odpowiedzi na te wyzwania, polskie przepisy podatkowe wprowadziły ulgę na złe długi w podatku dochodowym (PIT i CIT). Ma ona na celu wsparcie przedsiębiorców dotkniętych problemem niezapłaconych faktur, a jednocześnie stanowi mechanizm dyscyplinujący dłużników. Niniejszy artykuł szczegółowo omawia istotę, zasady działania oraz warunki stosowania tej ulgi, zarówno po stronie sprzedawcy, jak i nabywcy.

Czym jest Ulga na Złe Długi w PIT i CIT?

Ulga na złe długi to instrument prawny, wprowadzony z myślą o poprawie płynności finansowej przedsiębiorstw. Umożliwia ona wierzycielom (sprzedawcom) pomniejszenie podstawy opodatkowania o wartość nieuregulowanych wierzytelności, a dłużnikom (nabywcom) obliguje do zwiększenia podstawy opodatkowania o wartość nieopłaconych zobowiązań. Podstawą prawną ulgi są przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (PIT) oraz ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (CIT), wprowadzone z dniem 1 stycznia 2020 roku w ramach pakietu ustaw mających na celu ograniczenie zatorów płatniczych. Ulga dotyczy transakcji handlowych, których termin płatności upłynął po 31 grudnia 2019 roku.

Zasady działania Ulgi na Złe Długi

Zgodnie z przepisami, w przypadku braku zapłaty za fakturę w terminie 90 dni od daty upływu terminu płatności określonego na fakturze, rachunku lub w umowie, następują określone konsekwencje podatkowe:

• Po stronie sprzedawcy (wierzyciela): Podstawa opodatkowania podatkiem dochodowym może być zmniejszona o wartość wierzytelności, która nie została uregulowana lub zbyta. Zmniejszenia dokonuje się w zeznaniu podatkowym składanym za rok, w którym upłynęło 90 dni od terminu płatności.
• Po stronie nabywcy (dłużnika): Podstawa opodatkowania podatkiem dochodowym podlega zwiększeniu o wartość zobowiązania, które nie zostało uregulowane. Zwiększenia dokonuje się w zeznaniu podatkowym składanym za rok, w którym upłynęło 90 dni od terminu płatności.

W praktyce, ulga może być uwzględniana już na etapie wyliczania zaliczki na podatek dochodowy za okres, w którym minęło 90 dni od terminu płatności. Jednak ostateczne rozliczenie następuje w zeznaniu rocznym. Ważne jest, że jeśli zobowiązanie/należność zostanie uregulowana przed złożeniem zeznania rocznego, nie wykazuje się jej w zeznaniu, pomimo wcześniejszego przekroczenia terminu 90 dni.

Przykład 1:

Firma Alfa wystawiła firmie Beta fakturę na kwotę 2460 zł (VAT 460 zł), z terminem płatności 1 marca 2024 roku. Firma Beta nie uregulowała płatności do 30 maja 2024 roku. Kiedy firma Alfa może skorzystać z ulgi na złe długi?

Firma Alfa może pomniejszyć podstawę opodatkowania w zaliczce na podatek dochodowy za maj 2024 roku. Jeśli do dnia złożenia zeznania rocznego za 2024 rok płatność nie zostanie uregulowana, firma Alfa dokona pomniejszenia podstawy opodatkowania o kwotę 2000 zł w zeznaniu rocznym.

Warunki Stosowania Ulgi na Złe Długi przez Sprzedawcę

Aby sprzedawca mógł skorzystać z ulgi na złe długi, muszą być spełnione łącznie następujące warunki:

1. Status dłużnika: Dłużnik na ostatni dzień miesiąca poprzedzającego dzień złożenia zeznania podatkowego nie może być w trakcie postępowania restrukturyzacyjnego, upadłościowego lub likwidacji.
2. Czas trwania wierzytelności: Od daty wystawienia faktury (rachunku) lub zawarcia umowy dokumentującej wierzytelność nie mogą upłynąć 2 lata, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym została wystawiona faktura (rachunek) lub zawarta umowa. W przypadku różnicy lat między wystawieniem faktury a zawarciem umowy, liczy się 2 lata od końca roku kalendarzowego późniejszej z tych czynności.
3. Charakter transakcji: Transakcja handlowa musi być zawarta w ramach działalności wierzyciela oraz działalności dłużnika, z których dochody podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym w Polsce.

Niespełnienie któregokolwiek z tych warunków uniemożliwia skorzystanie z ulgi.

Moment Ujęcia Ulgi w Zaliczce i Zeznaniu Rocznym

Ulgę na złe długi można uwzględnić w zaliczce na podatek dochodowy za okres, w którym minęło 90 dni od terminu płatności. Jednocześnie, ulga jest wykazywana w zeznaniu rocznym składanym za rok, w którym upłynęło wspomniane 90 dni.

Podsumowując:

• Ulga może być ujęta (po stronie sprzedawcy) w zeznaniu rocznym, pod warunkiem, że należność nie została uregulowana lub zbyta do dnia złożenia zeznania.
• Ulga musi być ujęta (po stronie nabywcy) w zeznaniu rocznym, pod warunkiem, że zobowiązanie nie zostało uregulowane lub zbyte do dnia złożenia zeznania.

Warto pamiętać, że począwszy od rozliczenia za 2023 rok, formularze PIT/WZ, PIT/WZR, CIT/WZ nie są już załączane do zeznań rocznych PIT i CIT.

Co w przypadku uregulowania płatności po skorzystaniu z ulgi?

Jeśli po roku podatkowym, w którym skorzystano z ulgi, wierzytelność zostanie uregulowana lub zbyta, podatnik jest zobowiązany do korekty rozliczenia podatkowego. Należy:

• Po stronie sprzedawcy: Zwiększyć podstawę opodatkowania lub zmniejszyć stratę o wartość uregulowanej/zbytej wierzytelności.
• Po stronie nabywcy: Zmniejszyć podstawę opodatkowania lub zwiększyć stratę o wartość uregulowanego/zbytego zobowiązania.

Korekty dokonuje się w zeznaniu podatkowym składanym za rok, w którym nastąpiło uregulowanie lub zbycie.

Przykład 2:

Firma Gamma skorzystała z ulgi na złe długi w PIT w zeznaniu rocznym za 2024 rok, pomniejszając podstawę opodatkowania o wartość niezapłaconej faktury. W kwietniu 2025 roku nabywca uregulował całą należność. Czy firma Gamma musi dokonać korekty?

Tak, firma Gamma musi zwiększyć podstawę opodatkowania w zaliczce na podatek dochodowy za kwiecień 2025 roku oraz w zeznaniu rocznym składanym za 2025 rok.

Jak wykazać ulgę na złe długi w deklaracjach podatkowych?

Ulga na złe długi jest wykazywana w odpowiednich sekcjach deklaracji podatkowych. Poniżej krótka instrukcja dla najpopularniejszych formularzy:

• PIT-36: W sekcjach H.2., H.3., H.4. wykazuje się zwiększenia i zmniejszenia straty, natomiast w sekcji H.6. zwiększenia i zmniejszenia podstawy obliczenia podatku.
• PIT-36L: W sekcjach G.2. i G.3. wykazuje się zwiększenia i zmniejszenia straty, a w sekcji G.5. zwiększenia i zmniejszenia podstawy obliczenia podatku.
• PIT-28: Zwiększenie wykazuje się w poz. 144, a zmniejszenie w poz. 157.
• CIT-8: W części E.5. wykazuje się wartość nieuregulowanych wierzytelności (zobowiązań) zmniejszających/zwiększających podstawę opodatkowania/stratę podatkową.

Ulga na złe długi a podmioty powiązane

Ważne jest, że ulga na złe długi nie ma zastosowania do transakcji handlowych dokonywanych pomiędzy podmiotami powiązanymi.

Ulga na złe długi w systemie wFirma.pl

Dla użytkowników systemu wFirma.pl prowadzących księgowość uproszczoną lub księgi rachunkowe, system automatycznie monitoruje terminy płatności i nalicza ulgę na złe długi. Po upływie 90 dni od terminu płatności, system automatycznie dodaje wpis pomniejszający zaliczkę na CIT o niezapłacone wydatki. Informacje o korektach kosztów można znaleźć w sekcji EWIDENCJE » KSIĘGA HANDLOWA » KOREKTY KOSZTÓW (ZATORY PŁATNICZE).

Pytania i odpowiedzi (FAQ)

Czy ulga na złe długi dotyczy tylko faktur VAT?

Nie, ulga dotyczy transakcji udokumentowanych fakturą, rachunkiem lub umową.

Czy muszę skorzystać z ulgi na złe długi jako sprzedawca?

Nie, skorzystanie z ulgi po stronie sprzedawcy jest dobrowolne. Natomiast po stronie nabywcy, zwiększenie podstawy opodatkowania jest obowiązkowe.

Co się stanie, jeśli podstawa opodatkowania jest niższa niż kwota ulgi?

Jeśli kwota ulgi jest wyższa od podstawy opodatkowania, możesz przenieść nieodliczoną wartość ulgi na kolejne 3 lata podatkowe.

Podsumowanie

Ulga na złe długi w PIT i CIT to istotne narzędzie wspierające płynność finansową przedsiębiorstw. Pozwala ona wierzycielom na zmniejszenie obciążenia podatkowego w przypadku braku zapłaty, a jednocześnie mobilizuje dłużników do terminowego regulowania zobowiązań. Zrozumienie zasad i warunków stosowania ulgi jest kluczowe dla prawidłowego rozliczenia podatkowego i uniknięcia potencjalnych problemów z organami skarbowymi. Pamiętaj, że systemy księgowe, takie jak wFirma.pl, mogą znacząco ułatwić proces monitorowania i rozliczania ulgi na złe długi.

Jeśli chcesz poznać inne artykuły podobne do Ulga na złe długi w PIT i CIT: Kiedy faktura staje się złym długiem?, możesz odwiedzić kategorię Księgowość.