Finansowanie Spółdzielni Socjalnych w Polsce

Spółdzielnie socjalne odgrywają kluczową rolę w polskiej ekonomii społecznej, integrując osoby zagrożone wykluczeniem społecznym i tworząc miejsca pracy. Jednak wiele osób zastanawia się, skąd te podmioty czerpią środki na swoją działalność. W tym artykule szczegółowo omówimy źródła finansowania spółdzielni socjalnych w Polsce, prezentując dostępne dotacje, refundacje i inne formy wsparcia.

Zwolnienie z opłat w Krajowym Rejestrze Sądowym (KRS)

Jednym z pierwszych, a zarazem najprostszych, form wsparcia dla spółdzielni socjalnych jest zwolnienie z opłat sądowych związanych z rejestracją i zmianami wpisu w Krajowym Rejestrze Sądowym. Na mocy ustawy o spółdzielniach socjalnych, spółdzielnie te nie ponoszą opłat za wniosek o wpis, zmiany wpisu oraz za ogłoszenia tych wpisów w Monitorze Sądowym i Gospodarczym. To zwolnienie stanowi istotną pomoc de minimis, ułatwiając rozpoczęcie działalności i formalności związane z funkcjonowaniem spółdzielni.

Warto zaznaczyć, że trwają prace legislacyjne nad rozszerzeniem tego zwolnienia. Planowane zmiany mają objąć wszystkie opłaty sądowe w postępowaniach dotyczących wpisu lub zmian wpisu spółdzielni socjalnej do KRS, w tym opłaty od skarg, zażaleń, apelacji czy skarg kasacyjnych. To znacząco uprościłoby i obniżyło koszty administracyjne dla spółdzielni na każdym etapie postępowania.

Dotacje z Ośrodków Wsparcia Ekonomii Społecznej (OWES)

Dotacje z OWES, finansowane ze środków Unii Europejskiej, są najpopularniejszym i najczęściej wykorzystywanym źródłem wsparcia finansowego dla spółdzielni socjalnych. OWES-y oferują kompleksowy pakiet pomocy, obejmujący:

• Wsparcie finansowe na miejsca pracy: Dotacja, zazwyczaj w wysokości 21-25 tys. zł na jedno nowo utworzone miejsce pracy. Te środki mogą być przeznaczone na wyposażenie stanowiska pracy, zakup narzędzi czy maszyn niezbędnych do prowadzenia działalności.
• Wsparcie pomostowe: Comiesięczna dopłata do kosztów bieżących spółdzielni, wynosząca około 2 tys. zł przez pierwsze 6 miesięcy działalności (maksymalnie do wysokości minimalnego wynagrodzenia). Istnieje możliwość przedłużenia tego wsparcia na kolejne 6 miesięcy, choć w zmniejszonej wysokości. Wsparcie pomostowe ma na celu ułatwienie spółdzielni przetrwanie początkowego, często najtrudniejszego, okresu działalności.
• Doradztwo specjalistyczne: Bezpłatne doradztwo w zakresie biznesowym, prawnym, marketingowym i księgowym. Eksperci z OWES pomagają spółdzielniom w opracowaniu strategii rozwoju, analizie rynku, tworzeniu biznesplanów i rozwiązywaniu bieżących problemów.

Aby ubiegać się o dotację z OWES, należy skontaktować się z ośrodkiem wsparcia ekonomii społecznej działającym w danym regionie. OWES-y regularnie ogłaszają nabory wniosków i oferują pomoc w przygotowaniu dokumentacji aplikacyjnej.

Refundacja składek ZUS z Funduszu Pracy

Refundacja składek ZUS to kolejne istotne narzędzie wsparcia, które oferuje Urząd Pracy ze środków Funduszu Pracy. Spółdzielnia socjalna może otrzymać zwrot części kosztów wynagrodzenia członka lub pracownika pochodzącego z grup defaworyzowanych. Refundacja obejmuje składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe i chorobowe oraz część kosztów pracodawcy odpowiadającą składkom na ubezpieczenia emerytalne, rentowe i wypadkowe. Wsparcie to jest dostępne dla każdej osoby zagrożonej wykluczeniem społecznym zatrudnionej w spółdzielni.

Urząd Pracy może refundować składki ZUS od minimalnego wynagrodzenia za pracę przez okres 24 miesięcy, a następnie w połowie wysokości przez kolejny rok. W pierwszym okresie refundacja może wynieść maksymalnie około 950 zł miesięcznie od jednej osoby. Przy zatrudnieniu kilku osób, to wsparcie może znacząco obniżyć koszty pracy i poprawić płynność finansową spółdzielni.

Niestety, pomimo atrakcyjności tego instrumentu, refundacja składek ZUS nie jest powszechnie wykorzystywana. Dane statystyczne wskazują na znaczne różnice w wykorzystaniu tych środków w poszczególnych województwach. Warto aktywnie dowiadywać się o możliwości refundacji składek ZUS w lokalnym Urzędzie Pracy i składać odpowiednie wnioski.

Dotacje z Funduszu Pracy

Fundusz Pracy oferuje spółdzielniom socjalnym szereg innych dotacji i instrumentów wsparcia, w tym:

• Dotacja na rozpoczęcie działalności w formie spółdzielni socjalnej lub na przystąpienie do już istniejącej spółdzielni. Dotacja jest przeznaczona m.in. dla osób bezrobotnych i może wynieść maksymalnie sześciokrotność przeciętnego wynagrodzenia.
• Dotacja na utworzenie stanowiska pracy w spółdzielni socjalnej. Wysokość dotacji jest analogiczna do dotacji na rozpoczęcie działalności, a wnioskodawcą jest spółdzielnia socjalna.
• Pokrycie kosztów wynagrodzenia osoby bezrobotnej skierowanej przez PUP. Urząd Pracy może pokryć koszty wynagrodzenia osoby niepełnosprawnej w wysokości nie większej niż wynagrodzenie minimalne przez okres do 6 miesięcy, pod warunkiem utrzymania miejsca pracy przez 12 miesięcy.

Te formy wsparcia z Funduszu Pracy mogą pomóc spółdzielniom w rozpoczęciu działalności, tworzeniu nowych miejsc pracy i zatrudnianiu osób bezrobotnych. Warto skontaktować się z lokalnym Urzędem Pracy, aby uzyskać szczegółowe informacje o dostępnych dotacjach i warunkach ich przyznawania.

Dotacje z Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (PFRON)

PFRON oferuje specjalne programy wsparcia dla osób z niepełnosprawnościami, które chcą rozpocząć działalność w formie spółdzielni socjalnej lub przystąpić do już istniejącej spółdzielni. Dotacja z PFRON może wynieść:

• Do sześciokrotności przeciętnego wynagrodzenia przy zobowiązaniu do zatrudnienia na 12 miesięcy.
• Od sześciokrotności do piętnastokrotności przeciętnego wynagrodzenia przy zobowiązaniu do zatrudnienia na 24 miesiące.

Od 2018 roku PFRON wprowadził również dodatkowe instrumenty wsparcia, analogiczne do tych oferowanych przez Fundusz Pracy, czyli dotacje na utworzenie stanowiska pracy i środki na finansowanie kosztów wynagrodzenia osoby niepełnosprawnej. Wysokość tych dotacji jest zbliżona do dotacji na rozpoczęcie działalności.

Wsparcie z PFRON jest kluczowe dla integracji zawodowej osób z niepełnosprawnościami i tworzenia dla nich stabilnych miejsc pracy w spółdzielniach socjalnych. Warto pamiętać, że te instrumenty mają charakter dobrowolny i decyzja o przyznaniu wsparcia zależy od Urzędu Pracy i dostępnych środków.

Niestety, statystyki wskazują na niskie wykorzystanie dotacji z Funduszu Pracy i PFRON. Przyczyną tego stanu rzeczy może być m.in. brak świadomości o dostępnych możliwościach, skomplikowane procedury aplikacyjne lub brak środków w budżetach Urzędów Pracy. Dlatego tak ważne jest aktywne zabieganie o te środki i zgłaszanie zapotrzebowania na nie w Urzędach Pracy.

Klauzule społeczne w zamówieniach publicznych

Klauzule społeczne w zamówieniach publicznych to instrument, który stwarza realne szanse dla spółdzielni socjalnych na uzyskanie zleceń i stabilne dochody. Prawo zamówień publicznych umożliwia zastrzeżenie w ogłoszeniu o zamówieniu, że o ofertę mogą ubiegać się wyłącznie spółdzielnie socjalne i inni wykonawcy, których działalność obejmuje społeczną i zawodową integrację osób z grup marginalizowanych.

Chociaż aspekty społeczne pojawiają się w ponad 20% zamówień publicznych, to klauzule zastrzegające udział wyłącznie dla spółdzielni socjalnych są nadal rzadkością. W 2020 roku zastrzeżenie takie umieszczono w zaledwie 0,31% ogłoszeń. Istnieje duży potencjał do zwiększenia wykorzystania klauzul społecznych i tym samym wsparcia spółdzielni socjalnych poprzez dostęp do rynku zamówień publicznych.

Wybrane wsparcie dla spółdzielni socjalnych w czasie COVID

W okresie pandemii COVID-19 spółdzielnie socjalne mogły skorzystać z dodatkowych form wsparcia, m.in. z zwolnienia z obowiązku opłacenia nieopłaconych należności z tytułu składek ZUS. To narzędzie było dostępne dla wszystkich spółdzielni socjalnych, niezależnie od liczby pracowników, i stanowiło istotną pomoc w utrzymaniu płynności finansowej w trudnym okresie.

Wsparcie dla spółdzielni w zakresie cen gazu

W obliczu wzrostu cen energii, spółdzielnie socjalne mogą korzystać z ochrony taryfowej wynikającej z ustawy o szczególnych rozwiązaniach służących ochronie odbiorców paliw gazowych. Przepisy ustawy wykluczają podwyższanie cen i stawek taryfowych gazu w 2022 roku dla uprawnionych odbiorców, w tym spółdzielni socjalnych. Warunkiem skorzystania z tego wsparcia jest złożenie odpowiedniego oświadczenia u sprzedawcy gazu.

Nowe programy wsparcia w ramach Krajowego Planu Odbudowy

Krajowy Plan Odbudowy przewiduje znaczące środki na wsparcie przedsiębiorstw społecznych, w tym spółdzielni socjalnych. Planowany program resortowy zakłada wsparcie finansowe m.in. na zakup środków trwałych, budowanie potencjału spółdzielni w zakresie deinstytucjonalizacji usług społecznych oraz wzmacnianie ich odporności i rozwoju.

Szczegóły programu są jeszcze w fazie konsultacji, ale założenia wskazują na budżet w wysokości około 200 mln zł i maksymalną wartość wsparcia do 200 tys. zł na jeden podmiot. Program ma objąć wsparciem około 1000 podmiotów ekonomii społecznej. Warto śledzić rozwój tego programu, gdyż może on stanowić znaczące źródło finansowania dla spółdzielni socjalnych w najbliższych latach.

Podsumowanie

Jak widać, system wsparcia finansowego dla spółdzielni socjalnych w Polsce jest rozbudowany i oferuje wiele możliwości. Od zwolnień z opłat w KRS, przez dotacje z OWES, refundacje ZUS, dotacje z Funduszu Pracy i PFRON, po klauzule społeczne i programy wsparcia w ramach Krajowego Planu Odbudowy – spółdzielnie socjalne mogą liczyć na różnorodne formy pomocy finansowej i merytorycznej. Kluczem do sukcesu jest aktywne poszukiwanie informacji, korzystanie z doradztwa OWES i Urzędów Pracy oraz determinacja w aplikowaniu o dostępne środki.

Najczęściej zadawane pytania (FAQ)

Kto może ubiegać się o dotacje dla spółdzielni socjalnej?

O dotacje mogą ubiegać się spółdzielnie socjalne, które spełniają określone kryteria, w zależności od rodzaju dotacji. Zazwyczaj dotacje są skierowane do spółdzielni działających na rzecz integracji społecznej i zawodowej osób zagrożonych wykluczeniem społecznym.

Gdzie szukać informacji o aktualnych naborach wniosków o dotacje?

Informacje o naborach wniosków o dotacje można znaleźć na stronach internetowych Ośrodków Wsparcia Ekonomii Społecznej (OWES), Urzędów Pracy, PFRON oraz Ministerstwa Rodziny i Polityki Społecznej.

Czy spółdzielnia socjalna musi posiadać wkład własny, aby otrzymać dotację?

Wymóg wkładu własnego zależy od konkretnego programu dotacyjnego. Niektóre dotacje nie wymagają wkładu własnego, inne mogą go wymagać w określonej wysokości.

Jak długo trwa proces rozpatrywania wniosku o dotację?

Czas rozpatrywania wniosku o dotację jest różny i zależy od instytucji udzielającej dotacji oraz liczby wniosków. Zazwyczaj proces ten trwa od kilku tygodni do kilku miesięcy.

Czy spółdzielnia socjalna może otrzymać kilka dotacji jednocześnie?

Możliwość łączenia dotacji zależy od regulaminów poszczególnych programów. Należy dokładnie sprawdzić warunki każdego programu, aby upewnić się, czy łączenie dotacji jest możliwe i na jakich zasadach.

Jeśli chcesz poznać inne artykuły podobne do Finansowanie Spółdzielni Socjalnych w Polsce, możesz odwiedzić kategorię Rachunkowość.