Otrzymywanie świadczeń ZUS za granicą

Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) wypłaca świadczenia emerytalno-rentowe osobom uprawnionym, również tym mieszkającym poza granicami Polski. Jeśli jesteś obywatelem polskim lub spełniasz określone warunki i przebywasz na stałe lub czasowo w innym kraju, masz prawo do otrzymywania polskich świadczeń. W tym artykule szczegółowo omówimy, jak otrzymać świadczenie z ZUS mieszkając za granicą, jakie warunki należy spełnić i jakie dokumenty przygotować.

Kto może odbierać świadczenie ZUS za granicą?

Prawo do otrzymywania emerytury, renty z tytułu niezdolności do pracy lub renty rodzinnej z ZUS w kraju zamieszkania przysługuje Ci, jeśli spełniasz jeden z poniższych warunków:

• Mieszkałeś za granicą już w momencie uzyskania prawa do świadczenia.
• Po przyznaniu świadczenia wyjechałeś z Polski na stałe do jednego z państw członkowskich Unii Europejskiej (UE), Europejskiego Stowarzyszenia Wolnego Handlu (EFTA) lub innego państwa umownego, z którym Polska ma podpisaną umowę o zabezpieczeniu społecznym.

Państwa umowne to kraje, z którymi Polska zawarła umowy międzynarodowe w dziedzinie ubezpieczeń społecznych, umożliwiające transfer świadczeń. Należą do nich:

• Państwa członkowskie UE: Austria, Belgia, Bułgaria, Chorwacja, Cypr, Czechy, Dania, Estonia, Finlandia, Francja, Grecja, Hiszpania, Holandia, Irlandia, Litwa, Luksemburg, Łotwa, Malta, Niemcy, Portugalia, Rumunia, Słowacja, Słowenia, Szwecja, Węgry, Włochy.
• Państwa członkowskie EFTA: Islandia, Liechtenstein, Norwegia, Szwajcaria.
• Wielka Brytania.
• Państwa związane z Polską dwustronnymi umowami o zabezpieczeniu społecznym: Australia, Bośnia i Hercegowina, Czarnogóra, Izrael, Kanada (w tym Quebec), Korea Południowa, Macedonia Północna, Mołdawia, Mongolia, Serbia, Turcja, Ukraina, USA, Białoruś.

Wyjątek stanowi umowa polsko-australijska, która umożliwia przekazywanie emerytury lub renty również osobom przebywającym w Australii czasowo.

Jakie świadczenia ZUS mogą być przekazywane za granicę?

ZUS może przekazywać za granicę następujące rodzaje świadczeń:

• Emerytury, w tym emerytury pomostowe.
• Renty rodzinne.
• Renty z tytułu niezdolności do pracy.
• Świadczenia przedemerytalne, w tym zasiłki przedemerytalne i nauczycielskie świadczenia kompensacyjne (jednak świadczenia przedemerytalne mogą być przekazywane tylko do państw członkowskich UE/EFTA).
• Świadczenia kombatanckie (mogą być przekazywane do każdego państwa zamieszkania kombatanta, niezależnie od umów międzynarodowych).

Ważne! Renty socjalne nie mogą być przekazywane za granicę.

Jak złożyć wniosek o przekazywanie świadczenia ZUS za granicę?

Aby otrzymywać świadczenie z ZUS na rachunek bankowy za granicą, należy złożyć odpowiedni wniosek. Możesz to zrobić na kilka sposobów:

1. Wypełnij wniosek EZZ (Wniosek o zmianę danych osoby zamieszkałej za granicą). Formularz ten jest dostępny na stronie internetowej ZUS oraz w placówkach ZUS.
2. Złóż wniosek w innej formie pisemnej, zawierający następujące informacje:
   • Twoje dane identyfikacyjne: imię i nazwisko, data urodzenia, numer PESEL (jeśli posiadasz), seria i numer dokumentu tożsamości (dowód osobisty lub paszport). Jeśli nie masz numeru PESEL, podaj serię i numer dowodu osobistego lub paszportu (może być zagraniczny).
   • Numer świadczenia/numer sprawy w ZUS.
   • Nazwę jednostki ZUS wypłacającej świadczenie.
   • Adres zamieszkania za granicą.
   • Adres do korespondencji (jeśli jest inny niż adres zamieszkania).

Dane rachunku bankowego

W wniosku musisz podać dane Twojego rachunku bankowego prowadzonego za granicą, na który ma być przekazywane świadczenie. W zależności od kraju zamieszkania, wymagane dane różnią się:

Państwa umowne (poza USA)

• Imię i nazwisko właściciela rachunku.
• Pełna nazwa banku.
• Pełny adres banku.
• Numer rachunku bankowego w formacie IBAN (Międzynarodowy Numer Rachunku Bankowego), jeśli bank stosuje standard IBAN przy operacjach zagranicznych.
• Międzynarodowy identyfikator banku w formacie BIC/SWIFT.

IBAN (International Bank Account Number) to międzynarodowy standard numeracji rachunków bankowych. Składa się z kodu kraju, cyfr kontrolnych i numeru rachunku bankowego. BIC/SWIFT (Bank Identifier Code/Society for Worldwide Interbank Financial Telecommunication) to międzynarodowy kod identyfikujący bank.

USA

• Pełna nazwa właściciela rachunku.
• Pełna nazwa banku macierzystego w USA.
• Pełny adres banku macierzystego w USA.
• Kod identyfikacyjny banku macierzystego w USA.
• Numer rachunku bankowego.
• Określenie rodzaju rachunku (checking – bieżący/ savings – oszczędnościowy).

Ważne! W przypadku USA, dane rachunku bankowego powinny być dostosowane do formatu elektronicznego przekazu ACH „DIRECT DEPOSIT”. Ustal to z bankiem prowadzącym rachunek.

Jeśli Twój bank korzysta z banku pośredniczącego (korespondenta), podaj dodatkowo jego nazwę, adres i kod identyfikacyjny.

Do wniosku możesz dołączyć zaświadczenie banku o prowadzeniu rachunku, zawierające wszystkie wymagane dane.

Gdzie złożyć wniosek?

Wniosek możesz złożyć:

• W dowolnej placówce ZUS w Polsce.
• Bezpośrednio w jednostce ZUS wyznaczonej do realizacji umów międzynarodowych (wykaz jednostek dostępny jest na stronie ZUS).
• Pocztą na adres odpowiedniej jednostki ZUS.
• Za pośrednictwem pełnomocnika (nie wymaga notarialnego upoważnienia).

Wypłata świadczenia ZUS za granicę

Świadczenie będzie wypłacane zgodnie z Twoim wnioskiem:

• Na Twój rachunek bankowy w Polsce.
• Na rachunek bankowy w Polsce osoby upoważnionej przez Ciebie, mieszkającej w Polsce.
• Na Twój rachunek bankowy za granicą, w kraju zamieszkania.

Pamiętaj, że świadczenie za granicę może być przekazywane tylko na rachunek bankowy, którego jesteś właścicielem (wyjątek stanowią opiekunowie prawni i osoby sprawujące opiekę nad małoletnimi).

Terminy wypłat i waluta

Świadczenia wypłacane są co miesiąc, w dniu wskazanym w decyzji ZUS jako termin płatności. Dla świadczeń przekazywanych za granicę, terminem wypłaty jest dzień przekazania należności do banku lub instytucji pośredniczącej.

Świadczenie wypłacane jest w walucie kraju zamieszkania lub w innej walucie wymienialnej. Wysokość świadczenia w walucie obcej może się zmieniać ze względu na wahania kursów walut.

ZUS nie ponosi kosztów związanych z przekazywaniem świadczenia za granicę, jednak mogą wystąpić opłaty bankowe związane z prowadzeniem rachunku, zgodnie z umową z Twoim bankiem.

Podatek od świadczenia

Zasady opodatkowania świadczeń ZUS przekazywanych za granicę zależą od umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania, którą Polska ma podpisaną z krajem Twojego zamieszkania.

• W zależności od umowy, świadczenie może być przekazywane w kwocie brutto (bez potrącenia zaliczki na podatek dochodowy w Polsce) lub w kwocie netto (po potrąceniu zaliczki na podatek dochodowy w Polsce).

Szczegółowe informacje na temat opodatkowania uzyskasz w urzędzie skarbowym lub dzwoniąc na infolinię Krajowej Informacji Podatkowej: +48 801-055-055 (z tel. stacjonarnych), +48 22 330-03-30 (z telefonów komórkowych lub z zagranicy).

Wpływ zagranicznych świadczeń na polskie świadczenia

Otrzymywanie emerytury lub renty z innego kraju nie ma wpływu na Twoje prawo do świadczenia z ZUS ani na jego wysokość. Pobieranie zagranicznych świadczeń nie powoduje zawieszenia ani zmniejszenia polskich świadczeń.

Obowiązki informacyjne wobec ZUS

Masz obowiązek informować ZUS o wszelkich zmianach, które mogą mieć wpływ na wypłatę świadczenia, w szczególności o:

• Zmianie numeru rachunku bankowego.
• Zmianie imienia, nazwiska, adresu, kraju zamieszkania.

Jeśli pobierasz emeryturę przed osiągnięciem powszechnego wieku emerytalnego lub rentę, musisz informować ZUS o podjęciu pracy zarobkowej lub osiąganiu przychodów z innych źródeł, zarówno w Polsce, jak i za granicą. Może to wpłynąć na zmniejszenie lub zawieszenie świadczenia. Nie dotyczy to emerytur częściowych.

Na żądanie ZUS, musisz wypełnić i przesłać formularz EMRG „Oświadczenie osoby, która mieszka za granicą o prawie do pobierania polskiej emerytury i renty”. Twój podpis na formularzu powinien być potwierdzony przez właściwy urząd lub osobę upoważnioną w kraju zamieszkania (np. urząd gminy, policjant, notariusz) lub przez polską placówkę dyplomatyczną lub konsularną.

Kontynuacja pracy a prawo do emerytury

Aby ZUS mógł wypłacać Ci emeryturę, musisz rozwiązać wszystkie umowy o pracę, zarówno w Polsce, jak i za granicą (w państwach umownych, z wyjątkiem Australii). Po przejściu na emeryturę możesz podjąć pracę, jednak wysokość Twojego wynagrodzenia może wpływać na wysokość emerytury.

Gdzie uzyskać więcej informacji?

W razie pytań lub wątpliwości, możesz skontaktować się z ZUS na kilka sposobów:

• Centrum Obsługi Telefonicznej ZUS (COT):
• Numer telefonu: (+48) 22 560-16-00 (z telefonów komórkowych i stacjonarnych krajowych i zagranicznych).
• Adres e-mail: [email protected].
• Konsultanci COT są dostępni w dni robocze, od poniedziałku do piątku, w godzinach 7:00–18:00.
• Placówki ZUS w Polsce.
• Jednostki ZUS wyznaczone do realizacji umów międzynarodowych (wykaz na stronie ZUS).
• Departament Rent Zagranicznych ZUS:
• Adres: ul. Szamocka 3,5, 01-748 Warszawa.
• Adres e-mail: [email protected].

Często zadawane pytania (FAQ)

Mamy nadzieję, że ten artykuł pomógł Ci zrozumieć, jak otrzymywać świadczenia ZUS mieszkając za granicą. W razie dodatkowych pytań, zachęcamy do kontaktu z ZUS.

Jeśli chcesz poznać inne artykuły podobne do Otrzymywanie świadczeń ZUS za granicą, możesz odwiedzić kategorię Rachunkowość.