01/11/2021
Środa Wielkopolska, malownicze miasto położone na Równinie Wrzesińskiej, około 40 km od Poznania, jest znana z bogatej historii i cennych zabytków. Nazwa miasta, nietypowo wywodząca się od dnia tygodnia – środy, świadczy o jego dawnej roli jako ważnego centrum handlowego. Przez wieki Środa Wielkopolska była świadkiem kluczowych wydarzeń historycznych, a dziś zachwyca turystów swoim dziedzictwem i urokiem.
Historia Środy Wielkopolskiej
Początki Środy Wielkopolskiej sięgają XIII wieku, kiedy to miasto zostało lokowane na prawie magdeburskim, prawdopodobnie w 1261 roku. Już w XV wieku Środa zyskała status jednego z największych i najbogatszych miast Wielkopolski. Swój rozwój zawdzięczała strategicznemu położeniu na szlakach handlowych oraz prężnie rozwijającemu się rzemiosłu. Od 1454 roku miasto stało się miejscem obrad sejmików szlacheckich, co dodatkowo podkreślało jego znaczenie polityczne i gospodarcze.
Środa w czasach nowożytnych
Mimo burzliwych wydarzeń wojennych w XVII wieku, Środa Wielkopolska utrzymała swoją pozycję i zamożność. W okresie Wiosny Ludów w 1848 roku miasto stało się centrum ważnego oddziału powstańczego pod dowództwem pułkownika Augustyna Brzeżańskiego. Po rozbiorach Polski i krótkim okresie Księstwa Warszawskiego, Środa powróciła do granic kraju dopiero po Powstaniu Wielkopolskim w latach 1918-1919. W dwudziestoleciu międzywojennym miasto odzyskało rolę ośrodka handlowego dla okolicznych terenów rolniczych.
Okupacja i czasy powojenne
Lata II wojny światowej były trudnym okresem w historii Środy Wielkopolskiej, zakończonym wyzwoleniem miasta przez wojska radzieckie 11 lutego 1945 roku. W 1967 roku, aby odróżnić miasto od Środy Śląskiej, do nazwy dodano przymiotnik Wielkopolska. Współcześnie Środa Wielkopolska jest dynamicznie rozwijającym się ośrodkiem przemysłowym i usługowym, pamiętającym jednak o swojej bogatej przeszłości.
Co warto zobaczyć w Środzie Wielkopolskiej?
Środa Wielkopolska oferuje wiele atrakcji dla turystów zainteresowanych historią i zabytkami. Do najważniejszych miejsc, które warto odwiedzić, należą:
Kolegiata Wniebowzięcia NMP
Perłą architektury Środy Wielkopolskiej jest późnogotycki kościół kolegiacki Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny. Wzniesiony w latach 1423-1428, został przebudowany pod koniec XV wieku. Przez trzysta lat w czasach nowożytnych kolegiata gościła sejmiki szlacheckie województw kaliskiego i poznańskiego. Wnętrze świątyni kryje cenne wyposażenie, w tym obraz włoskiego malarza Cathariniego „Madonna z Dzieciątkiem”.
Ratusz i Rynek
Na północ od rynku wznosi się ratusz, w którym obecnie mieści się Urząd Stanu Cywilnego. Centralnym punktem Rynku jest pomnik 700-lecia miasta, wzniesiony w 1967 roku, symbolizujący długą i bogatą historię Środy Wielkopolskiej.
Kościół Najświętszego Serca Jezusa
Przy placu Wiosny Ludów znajduje się neoromański kościół poewangelicki Najświętszego Serca Jezusa, zbudowany w latach 1881-1888. Imponująca architektura kościoła stanowi ciekawy element krajobrazu miejskiego.
Pomnik Jana Henryka Dąbrowskiego
Środa Wielkopolska może poszczycić się pierwszym w Polsce pomnikiem konnym Jana Henryka Dąbrowskiego, autorstwa Roberta Sobocińskiego. Monument odsłonięty w 1997 roku upamiętnia 200-lecie hymnu narodowego i postać generała Dąbrowskiego.
Wielkopolskie Questy
Dla osób lubiących aktywne zwiedzanie, Środa Wielkopolska oferuje edukacyjne gry terenowe z serii Wielkopolskie Questy. Dostępne są dwie trasy: jedna prowadzi po średniowiecznym mieście, a druga po terenach rekreacyjnych dawnych Łazienek.
Znani ludzie związani ze Środą Wielkopolską
Środa Wielkopolska wydała na świat lub gościła wiele wybitnych postaci. Warto wspomnieć o księdzu Augustynie Szamarzewskim (1832-1891), patriocie i społeczniku, który pracował w Środzie jako duszpasterz. Jego działalność miała ogromny wpływ na lokalną społeczność.
Podsumowanie
Środa Wielkopolska to miasto o bogatej historii, malowniczym położeniu i cennych zabytkach. Od średniowiecznych korzeni, poprzez burzliwe dzieje nowożytne, aż po współczesność, Środa Wielkopolska zachowała swój unikatowy charakter i urok. Stanowi atrakcyjny cel turystyczny dla osób pragnących poznać historię Wielkopolski i odkryć piękno polskiego dziedzictwa.
FAQ - Najczęściej zadawane pytania
Skąd pochodzi nazwa Środa Wielkopolska?
Nazwa miasta pochodzi od dnia tygodnia – środy, który w średniowieczu był dniem targowym.
Kiedy Środa Wielkopolska uzyskała prawa miejskie?
Miasto zostało lokowane na prawie magdeburskim prawdopodobnie w 1261 roku.
Jakie są najważniejsze zabytki Środy Wielkopolskiej?
Do najważniejszych zabytków należą kolegiata Wniebowzięcia NMP, ratusz, kościół Najświętszego Serca Jezusa oraz pomnik Jana Henryka Dąbrowskiego.
Gdzie można znaleźć więcej informacji o Środzie Wielkopolskiej?
Więcej informacji można znaleźć w publikacji „Dzieje Środy Wielkopolskiej i jej regionu” pod redakcją Stanisława Nawrockiego oraz na oficjalnej stronie internetowej miasta www.środa.wlkp.pl.
Jeśli chcesz poznać inne artykuły podobne do Środa Wielkopolska: Historia i Atrakcje, możesz odwiedzić kategorię Rachunkowość.