Regulacja zawodu księgowego w Polsce

Dyskusja na temat regulacji zawodu księgowego w Polsce trwa od lat, a jej intensyfikacja nastąpiła po deregulacji w 2014 roku. Czy deregulacja zawodu księgowego była korzystna dla rynku? Czy dostęp do usług księgowych powinien być ograniczony certyfikatami i egzaminami? W niniejszym artykule przyjrzymy się argumentom za i przeciw regulacji, analizując opinie ekspertów i przedsiębiorców.

Deregulacja zawodu księgowego – eksperyment, który trwa

Do 2014 roku w Polsce funkcjonował certyfikat uprawniający do usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych, wydawany przez Ministerstwo Finansów. Jak zauważa Jerzy Koniecki, prezes Stowarzyszenia Księgowych w Polsce (SKwP), certyfikat ten, choć miał być gwarantem jakości, okazał się rozwiązaniem niedoskonałym. Certyfikat był przyznawany dożywotnio, a wiedza i kompetencje księgowych nie były weryfikowane na bieżąco. Co więcej, znaczna część osób otrzymała certyfikat na podstawie ukończonych studiów, bez konieczności zdawania egzaminu. W efekcie, posiadanie certyfikatu nie zawsze świadczyło o aktualnej i praktycznej wiedzy.

W 2014 roku nastąpiła całkowita deregulacja zawodu księgowego. Obecnie, usługowe prowadzenie ksiąg rachunkowych może wykonywać praktycznie każdy, kto posiada pełną zdolność do czynności prawnych i nie był skazany za określone przestępstwa. Dr Grzegorz Keler, adwokat w SPCG, określa tę sytuację jako "eksperyment". Deregulacja miała na celu ułatwienie dostępu do zawodu i zwiększenie konkurencji na rynku usług księgowych.

Argumenty za regulacją zawodu księgowego

Wokół potrzeby ponownej regulacji zawodu księgowego narosło wiele argumentów. Zarówno eksperci, jak i przedsiębiorcy wskazują na konieczność zapewnienia bezpieczeństwa obrotu gospodarczego. Błędy w księgowości mogą mieć poważne konsekwencje finansowe dla przedsiębiorstw, a brak odpowiednich kwalifikacji u osób prowadzących księgi rachunkowe zwiększa ryzyko takich błędów.

Jerzy Koniecki podkreśla, że regulacja zawodu jest istotna dla możliwości wyboru dobrego i profesjonalnego księgowego. Przedsiębiorcy, nie będąc specjalistami w dziedzinie rachunkowości, często mają trudności z oceną kompetencji potencjalnego księgowego. Certyfikacja lub inne formy formalnego potwierdzenia kwalifikacji mogłyby ułatwić ten wybór i dać przedsiębiorcom większą pewność, że powierzają swoją księgowość osobie kompetentnej.

Kolejnym argumentem jest rosnąca złożoność przepisów podatkowych i rachunkowych. Współczesny księgowy musi posiadać szeroką wiedzę i stale ją aktualizować. Brak formalnych wymagań merytorycznych może prowadzić do obniżenia standardów świadczonych usług i problemów dla klientów.

Prof. Wojciech Morawski z UMK w Toruniu zwraca uwagę na analogię do innych zawodów zaufania publicznego, takich jak adwokaci czy doradcy podatkowi. "Nikt chyba nie wpadnie na pomysł, żeby adwokatem mógł być każdy po wpisie do rejestru, bez specjalistycznego wykształcenia, egzaminu" – komentuje prof. Morawski, podkreślając paradoks deregulacji zawodu księgowego w kontekście regulacji innych profesji.

Argumenty przeciw regulacji zawodu księgowego

Nie wszyscy jednak są przekonani o potrzebie ponownej regulacji zawodu księgowego. Katarzyna Lorenc, ekspertka BCC, zwraca uwagę na problem braku księgowych na rynku pracy. Jej zdaniem, wprowadzenie dodatkowych wymagań kwalifikacyjnych może jeszcze bardziej utrudnić dostęp do zawodu i pogłębić niedobór specjalistów.

Lorenc podkreśla również, że dostęp do zawodu nie jest całkowicie nieuregulowany. Księgowi zdobywają wiedzę poprzez studia, kursy i szkolenia, a także zdają egzaminy na samodzielnego księgowego czy audytora. Posiadanie takich dyplomów jest dowodem posiadanych umiejętności. Wprowadzenie dodatkowych certyfikatów czy egzaminów może być więc niepotrzebne i stanowić dodatkowe obciążenie dla osób chcących pracować w tym zawodzie.

Ponadto, niektórzy eksperci zwracają uwagę na postępującą automatyzację procesów księgowych. Wraz z rozwojem technologii, część zadań księgowych jest przejmowana przez systemy informatyczne. W związku z tym, wymagania dotyczące kompetencji księgowych mogą ulec zmianie, a konieczność posiadania kompleksowej wiedzy rachunkowo-podatkowej może nie być niezbędna dla każdego księgowego.

Proponowane rozwiązania regulacyjne

W dyskusji o regulacji zawodu księgowego pojawiło się kilka propozycji rozwiązań. Jerzy Koniecki proponuje ustalenie i wprowadzenie zasad certyfikacji. Jednym z rozwiązań jest certyfikacja w ramach Zintegrowanego Systemu Kwalifikacji (ZSK). Obecnie tylko trzy organizacje posiadają uprawnienia do nadawania certyfikatów w ramach ZSK.

Inną opcją jest uznanie certyfikatów nadawanych przez organizacje o renomie i doświadczeniu w zakresie szkoleń księgowych. Rozważany jest także powrót do egzaminów organizowanych przez Ministerstwo Finansów, na wzór egzaminów dla doradców podatkowych.

Prof. Morawski sugeruje także uznawanie ukończenia studiów przygotowujących do wykonywania zawodu księgowego jako formę potwierdzenia kwalifikacji. Podkreśla również istotę samorządu zawodowego, który pilnowałby standardów i weryfikował ciągłe dokształcanie księgowych, podobnie jak ma to miejsce w przypadku doradców podatkowych.

Wpływ regulacji na rynek pracy księgowych

Wprowadzenie regulacji zawodu księgowego może mieć różnoraki wpływ na rynek pracy. Z jednej strony, może to prowadzić do podniesienia jakości usług księgowych i zwiększenia bezpieczeństwa obrotu gospodarczego. Z drugiej strony, może to utrudnić dostęp do zawodu i pogłębić niedobór specjalistów, szczególnie w czasie rosnącego zapotrzebowania na księgowych.

Konieczne jest znalezienie równowagi między potrzebą regulacji a koniecznością zapewnienia dostępu do zawodu i utrzymania konkurencyjności na rynku usług księgowych. Ewentualne rozwiązania regulacyjne powinny być przemyślane i uwzględniać zarówno potrzeby przedsiębiorców, jak i perspektywę samych księgowych.

Podsumowanie

Dyskusja na temat regulacji zawodu księgowego w Polsce jest złożona i wielowymiarowa. Istnieją silne argumenty za i przeciw regulacji. Potrzeba ustalenia jasnych zasad i standardów w zawodzie jest powszechnie dostrzegana, jednak sposób ich wprowadzenia i zakres regulacji pozostają przedmiotem debaty. Przyszłość zawodu księgowego w Polsce będzie zależeć od wyników tej dyskusji i decyzji ustawodawców.

FAQ – Najczęściej zadawane pytania

Czy zawód księgowego jest obecnie regulowany w Polsce?

Nie, od 2014 roku zawód księgowego w Polsce jest deregulowany. Oznacza to, że praktycznie każdy może świadczyć usługi prowadzenia ksiąg rachunkowych, pod warunkiem spełnienia podstawowych wymagań formalnych.

Jakie argumenty przemawiają za regulacją zawodu księgowego?

Główne argumenty to potrzeba zapewnienia bezpieczeństwa obrotu gospodarczego, możliwość wyboru profesjonalnego księgowego oraz rosnąca złożoność przepisów rachunkowych i podatkowych.

Jakie argumenty przemawiają przeciw regulacji zawodu księgowego?

Argumenty przeciw regulacji to obawa przed utrudnieniem dostępu do zawodu i pogłębieniem niedoboru księgowych na rynku pracy, a także istnienie alternatywnych form potwierdzania kwalifikacji i postępująca automatyzacja procesów księgowych.

Jakie rozwiązania regulacyjne są rozważane?

Rozważane są różne rozwiązania, m.in. certyfikacja w ramach ZSK, uznawanie certyfikatów nadawanych przez organizacje branżowe, powrót do egzaminów organizowanych przez Ministerstwo Finansów oraz uznawanie ukończenia studiów przygotowujących do zawodu księgowego.

Czy prawnik może być księgowym w Polsce?

Tak, w obecnej deregulowanej sytuacji prawnik może być księgowym w Polsce, podobnie jak osoby z innym wykształceniem lub bez specjalistycznego wykształcenia księgowego, o ile spełniają wymagania formalne dotyczące zdolności do czynności prawnych i niekaralności. Jednak warto pamiętać, że posiadanie wiedzy i doświadczenia z zakresu rachunkowości jest kluczowe dla prawidłowego wykonywania zawodu księgowego.

Jeśli chcesz poznać inne artykuły podobne do Regulacja zawodu księgowego w Polsce, możesz odwiedzić kategorię Księgowość.