04/02/2023
W dzisiejszych czasach oprogramowanie jest kluczowym elementem funkcjonowania każdej firmy. Od systemów ERP, przez programy księgowe, aż po aplikacje do zarządzania relacjami z klientami – bez sprawnego software’u trudno wyobrazić sobie efektywne działanie przedsiębiorstwa. Naturalne jest zatem, że kupując oprogramowanie, chcemy mieć pewność jego niezawodności i wsparcia w przypadku problemów. W tym artykule przyjrzymy się bliżej kwestii gwarancji na oprogramowanie, rękojmi oraz alternatywnym rozwiązaniom, takim jak umowy SLA (Service Level Agreement).

Czym jest gwarancja na oprogramowanie?
Gwarancja to dobrowolne zobowiązanie producenta lub dostawcy oprogramowania, które ma na celu zapewnienie klienta o jakości i prawidłowym działaniu produktu. W kontekście oprogramowania, gwarancja różni się nieco od gwarancji na tradycyjne towary, takie jak sprzęt elektroniczny. Oprogramowanie nie jest rzeczą materialną, a dostęp do niego najczęściej uzyskujemy poprzez licencję, a nie zakup. Mimo to, producenci oprogramowania często oferują gwarancje, aby zwiększyć zaufanie klientów i wyróżnić swoją ofertę na rynku.
Zakres gwarancji na oprogramowanie
Zakres gwarancji na oprogramowanie jest zawsze określony w warunkach gwarancji, które powinny być jasno i precyzyjnie opisane. Warto dokładnie zapoznać się z tym dokumentem przed zakupem oprogramowania, aby wiedzieć, czego możemy oczekiwać w okresie gwarancyjnym. Zazwyczaj gwarancja obejmuje:
- Usuwanie błędów oprogramowania: Producenci zobowiązują się do naprawiania usterek i nieprawidłowości w działaniu programu, które wynikają z wad samego oprogramowania.
- Wsparcie techniczne: W ramach gwarancji często oferowane jest wsparcie techniczne, np. pomoc telefoniczna, mailowa lub zdalna, w rozwiązywaniu problemów związanych z użytkowaniem oprogramowania.
- Aktualizacje oprogramowania: Niektórzy producenci w ramach gwarancji udostępniają aktualizacje oprogramowania, które mogą zawierać poprawki błędów, nowe funkcje lub dostosowanie do zmieniających się przepisów prawa.
Warto pamiętać, że zakres gwarancji może być różny w zależności od producenta i rodzaju oprogramowania. Niektóre gwarancje mogą być bardzo szerokie, obejmując np. dostosowanie oprogramowania do specyficznych potrzeb klienta, podczas gdy inne mogą być ograniczone tylko do usuwania podstawowych błędów.
Okres gwarancji na oprogramowanie
Okres gwarancji na oprogramowanie również jest ustalany przez producenta i zazwyczaj wynosi określony czas, np. 12 miesięcy od daty zakupu licencji. Warto sprawdzić w warunkach gwarancji, czy zakup dodatkowych modułów lub funkcji oprogramowania wpływa na długość okresu gwarancyjnego. Często producenci zastrzegają, że dokupienie kolejnych elementów nie wydłuża standardowego okresu gwarancji.

Co ważne, jeżeli w okresie gwarancyjnym oprogramowanie zostanie wymienione na nowe lub istotnie naprawione, okres gwarancji biegnie od nowa od momentu dostarczenia klientowi wymienionego lub naprawionego produktu. W przypadku naprawy tylko części oprogramowania, np. modułu, gwarancja na tę część również biegnie od nowa.
Gwarancja a rękojmia – czym się różnią?
Często pojęcia gwarancji i rękojmi są mylone, jednak warto zrozumieć, że są to dwa różne instrumenty prawne chroniące konsumenta. Rękojmia to ustawowa odpowiedzialność sprzedawcy za wady fizyczne lub prawne rzeczy, regulowana przepisami Kodeksu cywilnego. Dotyczy ona wad, które istniały w chwili zakupu towaru lub powstały później, ale z przyczyn tkwiących w rzeczy sprzedanej.
W przypadku oprogramowania sytuacja jest bardziej skomplikowana, ponieważ oprogramowanie nie jest traktowane jako „rzecz” w rozumieniu przepisów o rękojmi. Zakup oprogramowania to zazwyczaj nabycie licencji na korzystanie z niego, a nie przeniesienie własności. W związku z tym, w standardowym przypadku zakupu licencji na oprogramowanie, rękojmia nie ma zastosowania do samego oprogramowania. Można natomiast dochodzić roszczeń z tytułu rękojmi w przypadku wad nośnika, na którym oprogramowanie zostało dostarczone (np. płyty CD), ale tylko w odniesieniu do wad samego nośnika, a nie oprogramowania na nim zawartego.

Co zamiast rękojmi? Odpowiedzialność kontraktowa
Skoro rękojmia nie chroni nas w przypadku wadliwego oprogramowania, to czy jesteśmy bezradni? Na szczęście nie. Podstawą dochodzenia roszczeń w przypadku problemów z oprogramowaniem jest odpowiedzialność kontraktowa licencjodawcy. Umowa licencyjna jest umową cywilnoprawną, a licencjodawca ponosi odpowiedzialność za nienależyte wykonanie umowy.
Zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego, licencjodawca jest odpowiedzialny za szkody wynikłe z niewykonania lub nienależytego wykonania umowy. Jeżeli oprogramowanie nie działa prawidłowo, nie spełnia deklarowanych funkcji lub zawiera błędy, możemy domagać się od licencjodawcy naprawienia szkody, np. poprzez usunięcie wad oprogramowania.
Jednak, jak zauważają eksperci, umowy licencyjne często zawierają klauzule „as is” (takie, jakie jest), które ograniczają odpowiedzialność licencjodawcy. Jeśli umowa licencyjna nie precyzuje dokładnych parametrów oprogramowania lub nie gwarantuje konkretnego sposobu działania, dochodzenie roszczeń z tytułu odpowiedzialności kontraktowej może być utrudnione.

Umowa SLA (Service Level Agreement) – alternatywa dla gwarancji?
W praktyce, coraz częściej zamiast klasycznej gwarancji, dostawcy oprogramowania proponują umowy SLA (Service Level Agreement), czyli umowy o gwarantowanym poziomie usług. Umowa SLA to umowa serwisowa, która określa zakres i poziom usług wsparcia technicznego, jakie dostawca oprogramowania zobowiązuje się świadczyć klientowi.
Umowa SLA może być bardziej korzystna dla użytkownika oprogramowania niż tradycyjna gwarancja, ponieważ obejmuje szerszy zakres usług i precyzyjnie określa parametry jakościowe wsparcia. Typowa umowa SLA może zawierać:
- Czas reakcji na zgłoszenie: Określa, w jakim czasie dostawca zobowiązuje się zareagować na zgłoszenie problemu przez klienta.
- Czas rozwiązania problemu: Określa, w jakim czasie dostawca zobowiązuje się usunąć usterkę lub znaleźć rozwiązanie zastępcze.
- Dostępność oprogramowania (uptime): Gwarantuje określony procent dostępności oprogramowania w danym okresie.
- Usługi dodatkowe: Umowa SLA może obejmować również usługi dodatkowe, takie jak aktualizacje oprogramowania, szkolenia, konsultacje czy dostosowanie oprogramowania do zmieniających się przepisów.
W umowie SLA mogą być również określone sankcje za niedotrzymanie parametrów jakościowych, np. kary umowne lub obniżenie opłat za usługi. Dzięki temu, umowa SLA stanowi realne narzędzie egzekwowania jakości usług wsparcia technicznego.
Porównanie gwarancji, rękojmi i umowy SLA
| Cecha | Gwarancja | Rękojmia | Umowa SLA |
|---|---|---|---|
| Podstawa prawna | Dobrowolne oświadczenie producenta | Ustawowa odpowiedzialność sprzedawcy (Kodeks cywilny) | Umowa serwisowa |
| Zakres ochrony | Wady oprogramowania, wsparcie, aktualizacje (zależnie od warunków) | Wady rzeczy (nie dotyczy oprogramowania jako takiego) | Poziom usług wsparcia technicznego, dostępność, czas reakcji, czas rozwiązania problemu, usługi dodatkowe |
| Okres ochrony | Określony przez gwaranta (zazwyczaj 12 miesięcy) | Ustawowy (ograniczony termin na zgłoszenie wad) | Określony w umowie SLA |
| Korzyści dla użytkownika | Dodatkowe uprawnienie, poczucie bezpieczeństwa | Ustawowa ochrona (ograniczona w przypadku oprogramowania) | Gwarantowany poziom usług, precyzyjne parametry jakościowe, sankcje za niedotrzymanie |
| Najlepsze dla oprogramowania? | Tak, jako dodatkowe zabezpieczenie | Nie, nie dotyczy oprogramowania | Tak, najlepsze rozwiązanie zapewniające ciągłość działania i wsparcie |
Najczęściej zadawane pytania (FAQ)
- Czy oprogramowanie zawsze jest objęte gwarancją?
- Nie zawsze. Gwarancja na oprogramowanie jest dobrowolna i zależy od decyzji producenta lub dostawcy. Warto sprawdzić warunki zakupu i dokumentację oprogramowania, aby dowiedzieć się, czy gwarancja jest oferowana i jaki jest jej zakres.
- Ile trwa standardowa gwarancja na oprogramowanie?
- Okres gwarancji jest ustalany przez producenta, ale często wynosi 12 miesięcy od daty zakupu licencji. Należy zawsze sprawdzić konkretne warunki gwarancji.
- Czy mogę skorzystać z rękojmi na wadliwe oprogramowanie?
- Nie, rękojmia dotyczy wad rzeczy, a oprogramowanie nie jest traktowane jako rzecz w rozumieniu przepisów o rękojmi. Rękojmia może dotyczyć nośnika (np. płyty CD), ale nie samego oprogramowania.
- Co jest lepsze: gwarancja czy umowa SLA?
- Umowa SLA jest zazwyczaj bardziej kompleksowym i korzystniejszym rozwiązaniem dla użytkownika oprogramowania, ponieważ precyzyjnie określa poziom usług wsparcia technicznego i gwarantuje ciągłość działania oprogramowania. Gwarancja może być traktowana jako dodatkowe zabezpieczenie, ale często ma węższy zakres niż umowa SLA.
- Na co zwrócić uwagę przy wyborze oprogramowania i gwarancji?
- Przede wszystkim należy dokładnie zapoznać się z warunkami gwarancji lub umowy SLA. Sprawdź zakres ochrony, okres trwania, czas reakcji na zgłoszenia, czas rozwiązania problemów, dostępność aktualizacji i wsparcia technicznego. Porównaj oferty różnych dostawców i wybierz rozwiązanie, które najlepiej odpowiada Twoim potrzebom i oczekiwaniom.
Podsumowanie
Kwestia gwarancji na oprogramowanie jest istotna dla każdego użytkownika, zarówno indywidualnego, jak i biznesowego. Chociaż rękojmia nie ma bezpośredniego zastosowania do oprogramowania, istnieją inne mechanizmy ochrony, takie jak gwarancja producenta, odpowiedzialność kontraktowa licencjodawcy oraz umowy SLA. W praktyce, umowa SLA jest często najskuteczniejszym sposobem zapewnienia sobie wsparcia technicznego i ciągłości działania oprogramowania. Przy wyborze oprogramowania warto zwrócić szczególną uwagę na warunki gwarancji lub umowy SLA, aby mieć pewność, że nasze inwestycje są odpowiednio zabezpieczone i będziemy mogli liczyć na wsparcie w przypadku problemów.
Jeśli chcesz poznać inne artykuły podobne do Gwarancja na oprogramowanie: przewodnik, możesz odwiedzić kategorię Rachunkowość.
