Dywidendy w księgach rachunkowych: Gdzie je znaleźć?

Dywidendy stanowią istotny element w świecie finansów i rachunkowości, szczególnie dla spółek kapitałowych i ich udziałowców. Są one wypłatą zysków spółki na rzecz akcjonariuszy lub udziałowców, proporcjonalną do posiadanych udziałów. Zrozumienie, gdzie dywidendy pojawiają się w księgach rachunkowych, jak są księgowane, i jakie mają implikacje podatkowe, jest kluczowe dla prawidłowego prowadzenia księgowości i rozliczeń.

Czym są dywidendy i skąd pochodzą?

Dywidendy to nic innego jak podział zysku wypracowanego przez spółkę pomiędzy jej właścicieli. Spółki wypłacają dywidendy zazwyczaj w gotówce, choć mogą być one również wypłacane w formie akcji innej spółki lub innych aktywów. Prawo do dywidendy przysługuje akcjonariuszom lub udziałowcom spółki, a decyzja o wypłacie i wysokości dywidendy jest podejmowana przez walne zgromadzenie akcjonariuszy lub zgromadzenie wspólników. Warto zaznaczyć, że wypłata dywidendy jest możliwa tylko, gdy spółka osiągnęła zysk i posiada wystarczające środki na ten cel.

Gdzie dywidendy pojawiają się w sprawozdaniach finansowych?

Dywidendy mają swoje odzwierciedlenie w różnych częściach sprawozdania finansowego spółki. Kluczowe miejsca, w których je znajdziemy to:

• Rachunek zysków i strat: Dla spółki otrzymującej dywidendy, przychody z dywidend są wykazywane jako przychody finansowe. Zazwyczaj znajdziemy je w pozycji „Przychody finansowe” w rachunku zysków i strat. Należy pamiętać, że przychody z dywidend są zazwyczaj ujmowane w kwocie brutto, przed potrąceniem podatku.
• Bilans: W bilansie dywidendy pojawiają się po obu stronach. Po stronie aktywów, należne dywidendy od innych spółek (jeśli spółka jest udziałowcem innej spółki) mogą być wykazane jako należności. Po stronie pasywów, zobowiązania z tytułu dywidend wypłacanych akcjonariuszom lub udziałowcom są prezentowane jako zobowiązania krótkoterminowe (jeśli dywidenda została uchwalona, ale jeszcze niewypłacona). Dodatkowo, wypłacone dywidendy zmniejszają kapitał własny spółki, a konkretnie zyski zatrzymane lub kapitał rezerwowy, w zależności od polityki rachunkowości spółki.
• Rachunek przepływów pieniężnych: W rachunku przepływów pieniężnych, wypłacone dywidendy są klasyfikowane jako wydatki finansowe w ramach działalności finansowej. Natomiast otrzymane dywidendy mogą być klasyfikowane jako wpływy z działalności inwestycyjnej lub finansowej, w zależności od charakteru inwestycji.

Księgowanie dywidend – krok po kroku

Księgowanie dywidend zależy od tego, czy spółka jest wypłacająca dywidendę, czy ją otrzymująca. Poniżej przedstawiamy uproszczony schemat księgowania w obu przypadkach:

Księgowanie dywidendy w spółce otrzymującej dywidendę:

1. Uchwała o podziale zysku i przyznaniu dywidendy: Dzień powzięcia uchwały jest momentem, w którym powstaje prawo do dywidendy i powinna ona zostać ujęta w księgach rachunkowych.
2. Zaksięgowanie należnej dywidendy (kwota brutto):
   • Wn Konto 24 „Pozostałe rozrachunki” (Należności z tytułu dywidend)
   • Ma Konto 75-0 „Przychody finansowe” (Przychody z dywidend)
3. Zaksięgowanie podatku dochodowego od dywidendy (jeśli dotyczy, np. podatek zryczałtowany):
   • Wn Konto 22 „Rozrachunki publicznoprawne” (Rozrachunki z tytułu podatku dochodowego)
   • Ma Konto 24 „Pozostałe rozrachunki” (Zobowiązanie z tytułu podatku od dywidendy)
4. Zaksięgowanie podatku dochodowego w kosztach:
   • Wn Konto 87-0 „Podatek dochodowy od osób prawnych” (Koszt podatku dochodowego)
   • Ma Konto 22 „Rozrachunki publicznoprawne” (Rozrachunki z tytułu podatku dochodowego)
5. Wpływ dywidendy na rachunek bankowy (kwota netto):
   • Wn Konto 13-0 „Rachunek bieżący” (Środki pieniężne na rachunku bankowym)
   • Ma Konto 24 „Pozostałe rozrachunki” (Należności z tytułu dywidend)

Księgowanie dywidendy w spółce wypłacającej dywidendę:

1. Uchwała o podziale zysku i wypłacie dywidendy.
2. Zaksięgowanie zobowiązania z tytułu dywidendy:
   • Wn Konto 82 „Rozliczenie wyniku finansowego” (Zmniejszenie zysku z lat ubiegłych lub kapitału rezerwowego)
   • Ma Konto 24 „Pozostałe rozrachunki” (Zobowiązania z tytułu dywidend)
3. Pobranie i odprowadzenie podatku dochodowego od dywidendy (jeśli dotyczy, np. podatek zryczałtowany).
   • Wn Konto 24 „Pozostałe rozrachunki” (Zobowiązania z tytułu dywidend)
   • Ma Konto 22 „Rozrachunki publicznoprawne” (Rozrachunki z tytułu podatku dochodowego)
4. Zapłata podatku dochodowego:
   • Wn Konto 22 „Rozrachunki publicznoprawne” (Rozrachunki z tytułu podatku dochodowego)
   • Ma Konto 13-0 „Rachunek bieżący” (Środki pieniężne na rachunku bankowym)
5. Wypłata dywidendy na rachunek akcjonariusza/udziałowca (kwota netto):
   • Wn Konto 24 „Pozostałe rozrachunki” (Zobowiązania z tytułu dywidend)
   • Ma Konto 13-0 „Rachunek bieżący” (Środki pieniężne na rachunku bankowym)

Przykład liczbowy księgowania dywidendy otrzymanej

Załóżmy, że spółka XYZ Sp. z o.o. otrzymała w marcu 2023 r. dywidendę od innej spółki kapitałowej w wysokości 150.000 zł. Płatnik podatku pobrał 19% zryczałtowany podatek dochodowy, czyli 28.500 zł. Na rachunek bankowy spółki XYZ wpłynęła kwota netto 121.500 zł.

Dekretacja i księgowanie:

Deklaracje podatkowe związane z dywidendami

W Polsce, w zależności od tego, czy dywidendę wypłaca się osobie prawnej, czy fizycznej, obowiązują różne deklaracje podatkowe:

• CIT-6R: Deklaracja o wysokości zryczałtowanego podatku dochodowego od osób prawnych od dochodów (przychodów) wypłaconych z dywidend i innych przychodów z udziału w zyskach osób prawnych. Jest składana przez płatnika (spółkę wypłacającą dywidendę), jeśli beneficjentem dywidendy jest osoba prawna.
• PIT-8A: Informacja o dochodach z innych źródeł oraz o niektórych dochodach z kapitałów pieniężnych. Spółka wypłacająca dywidendę sporządza PIT-8A i przekazuje go do urzędu skarbowego oraz osobie fizycznej, która otrzymała dywidendę.
• Formularz 1099-DIV: W kontekście amerykańskim, Formularz 1099-DIV, Dividends and Distributions, jest używany do raportowania wypłaconych dywidend i dystrybucji przez płatników w USA. Osoby otrzymujące dywidendy w USA otrzymują ten formularz, jeśli kwota dywidend przekroczy 10 USD. Formularz ten zawiera informacje o różnych rodzajach dywidend, takich jak dywidendy zwykłe, kwalifikowane, zwrot kapitału i dystrybucje z zysków kapitałowych.

Podsumowanie

Dywidendy są ważnym aspektem rachunkowości spółek kapitałowych. Ich prawidłowe księgowanie i ujmowanie w sprawozdaniach finansowych jest kluczowe dla zachowania rzetelności i przejrzystości ksiąg rachunkowych. Zrozumienie, gdzie dywidendy pojawiają się w bilansie, rachunku zysków i strat oraz rachunku przepływów pieniężnych, a także jakie deklaracje podatkowe są z nimi związane, jest niezbędne dla każdego księgowego i przedsiębiorcy.

Najczęściej zadawane pytania (FAQ)

1. Gdzie w bilansie wykazywane jest zobowiązanie z tytułu dywidendy?
   Zobowiązanie z tytułu dywidendy jest wykazywane w pasywach bilansu, najczęściej jako zobowiązania krótkoterminowe, po stronie „Zobowiązania”.
2. Na jakim koncie księgujemy przychody z dywidendy?
   Przychody z dywidendy księgujemy na koncie 75-0 „Przychody finansowe”.
3. Jaki podatek dochodowy obowiązuje od dywidend w Polsce?
   Co do zasady, dochody z dywidend opodatkowane są 19% zryczałtowanym podatkiem dochodowym.
4. Jakie deklaracje podatkowe są związane z dywidendami?
   W Polsce, w zależności od beneficjenta dywidendy, stosuje się deklaracje CIT-6R (dla osób prawnych) i PIT-8A (dla osób fizycznych). W USA stosuje się Formularz 1099-DIV.
5. Czy dywidendy zawsze są wypłacane w gotówce?
   Zazwyczaj tak, ale mogą być również wypłacane w formie akcji innej spółki lub innych aktywów.

Jeśli chcesz poznać inne artykuły podobne do Dywidendy w księgach rachunkowych: Gdzie je znaleźć?, możesz odwiedzić kategorię Księgowość.