Spadek cen świadectw pochodzenia energii OZE w Polsce

Rynek świadectw pochodzenia energii, zwłaszcza tych zielonych, przeżywa obecnie trudny okres. Po latach stabilnych, a nawet wysokich cen, obserwujemy gwałtowny spadek wartości tych dokumentów. Sytuacja ta budzi niepokój wśród producentów energii z odnawialnych źródeł energii (OZE), dla których sprzedaż certyfikatów stanowiło istotne źródło przychodów. Co stoi za tym nagłym załamaniem i jakie są perspektywy na przyszłość? W niniejszym artykule przyjrzymy się bliżej temu zjawisku, analizując przyczyny spadku cen i jego potencjalne konsekwencje.

Czym są świadectwa pochodzenia energii?

Aby zrozumieć obecną sytuację, warto przypomnieć, czym właściwie są świadectwa pochodzenia energii. Świadectwo pochodzenia to dokument elektroniczny, wydawany przez Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki (URE), który potwierdza, że określona ilość energii elektrycznej została wyprodukowana ze źródeł odnawialnych. Dokument ten stanowi prawo majątkowe, które można sprzedawać na Towarowej Giełdzie Energii (TGE). System świadectw pochodzenia został wprowadzony w 2005 roku, aby wspierać rozwój OZE w Polsce. Działa on w ten sposób, że przedsiębiorstwa energetyczne, które sprzedają energię odbiorcom końcowym, są zobowiązane do przedstawienia do umorzenia określonej liczby świadectw pochodzenia lub uiszczenia opłaty zastępczej. To stwarza popyt na certyfikaty i generuje dodatkowe przychody dla producentów zielonej energii.

Wyróżnia się różne rodzaje świadectw pochodzenia, w zależności od źródła energii:

• Zielone certyfikaty – dla energii z wiatru, wody, słońca, geotermii, biomasy, biogazu, współspalania.
• Błękitne certyfikaty – dla energii ze spalania biogazu rolniczego.

Dlaczego ceny zielonych certyfikatów spadają?

Główną przyczyną drastycznego spadku cen zielonych certyfikatów jest ograniczenie tzw. obowiązku OZE przez Ministerstwo Klimatu i Środowiska. W 2023 roku obowiązek ten został zmniejszony z 18,5% do 12%, a od początku 2024 roku ma spaść aż do 5%. Obowiązek OZE to procentowy udział energii z odnawialnych źródeł, który przedsiębiorstwa energetyczne muszą umorzyć w postaci świadectw pochodzenia. Zmniejszenie tego obowiązku oznacza mniejszy popyt na certyfikaty, co w naturalny sposób prowadzi do spadku ich cen.

Dodatkowo, na rynek wpływa nadpodaż certyfikatów. Wprowadzenie systemu świadectw pochodzenia w przeszłości zachęciło do inwestycji w OZE. Jednak, przy zmniejszonym obowiązku OZE, podaż certyfikatów przewyższa popyt, co dodatkowo pogłębia spadek cen. Szacuje się, że nadpodaż certyfikatów wzrośnie z 7,5 TWh do 24 TWh.

Efekt tych zmian jest widoczny w notowaniach Towarowej Giełdy Energii. Jeszcze w sierpniu 2023 roku cena zielonych certyfikatów wynosiła około 130 zł/MWh, by we wrześniu spaść do około 66 zł/MWh. Dla porównania, w pierwszym kwartale 2023 roku ceny oscylowały wokół 200 zł/MWh, a rekordowa cena została osiągnięta w 2021 roku i wynosiła ponad 300 zł/MWh.

Historyczne ceny zielonych certyfikatów

Poniższa tabela przedstawia przykładowe ceny zielonych certyfikatów na przestrzeni czasu, ilustrując skalę spadku:

Jak widać, spadek cen jest znaczący i ma poważne konsekwencje dla sektora OZE.

Kto może otrzymać świadectwo pochodzenia i jak je uzyskać?

Świadectwa pochodzenia energii przysługują przedsiębiorcom, którzy wytwarzają energię elektryczną z odnawialnych źródeł energii. Warunkiem jest wytwarzanie energii w instalacji OZE, która rozpoczęła produkcję energii elektrycznej po raz pierwszy przed 1 lipca 2016 roku, a maksymalny okres wsparcia w systemie świadectw wynosi 15 lat.

Aby uzyskać świadectwo pochodzenia, należy złożyć wniosek do Prezesa URE za pośrednictwem operatora systemu elektroenergetycznego, do którego przesyłana jest energia. Proces krok po kroku wygląda następująco:

1. Złożenie wniosku o wydanie świadectwa pochodzenia do operatora systemu elektroenergetycznego.
2. Operator systemu potwierdza dane dotyczące ilości wytworzonej energii i przekazuje wniosek do Prezesa URE w ciągu 14 dni.
3. Prezes URE analizuje wniosek i w przypadku spełnienia wymagań, wydaje świadectwo pochodzenia w formie elektronicznej.
4. Świadectwo jest przekazywane do Rejestru Świadectw Pochodzenia prowadzonego przez TGE.

Do wniosku należy dołączyć szereg dokumentów, m.in. wniosek o wydanie świadectwa pochodzenia, dokumenty potwierdzające spełnienie kryteriów zrównoważonego rozwoju (w przypadku biopłynów), potwierdzenie uiszczenia opłaty skarbowej (17 zł za świadectwo) oraz ewentualne pełnomocnictwo.

Termin na załatwienie sprawy przez URE wynosi 45 dni od dnia przekazania kompletnego wniosku przez operatora systemu. W praktyce, cały proces może trwać około 2 miesiące.

Wpływ ujemnych cen energii na świadectwa pochodzenia

Warto pamiętać, że świadectwo pochodzenia energii nie przysługuje dla energii elektrycznej wytworzonej w godzinach, w których ceny energii na rynku dnia następnego były ujemne przez co najmniej sześć kolejnych godzin. Jest to istotne ograniczenie, zwłaszcza w kontekście rosnącej liczby instalacji OZE i coraz częstszych przypadków ujemnych cen energii na giełdzie.

W przypadku wystąpienia ujemnych cen, wytwórcy energii są zobowiązani do skorygowania wniosków o wydanie świadectw pochodzenia, pomniejszając je o ilość energii wytworzonej w godzinach z ujemnymi cenami. Nieskorygowanie wniosku może skutkować wezwaniem do korekty przez Prezesa URE i wydłużeniem procesu wydawania świadectw.

FAQ - Najczęściej zadawane pytania

Kto umarza świadectwa pochodzenia?

Przedsiębiorstwa energetyczne zajmujące się wytwarzaniem lub sprzedażą energii odbiorcom końcowym (nie przemysłowym) mają obowiązek umarzania świadectw pochodzenia.

Gdzie można sprawdzić aktualne ceny świadectw pochodzenia?

Ceny świadectw pochodzenia są notowane na Towarowej Giełdzie Energii (TGE). Aktualne notowania można znaleźć na stronie internetowej TGE.

Czy ceny świadectw pochodzenia mogą jeszcze spaść?

Tak, Polskie Stowarzyszenie Energetyki Odnawialnej ocenia, że dalsze obniżenie obowiązku OZE może doprowadzić do kolejnych spadków cen świadectw pochodzenia.

Czy istnieją alternatywne formy wsparcia dla OZE?

Tak, oprócz systemu świadectw pochodzenia, istnieją inne mechanizmy wsparcia, takie jak system aukcyjny czy system Feed-in Premium. Jednak, w kontekście spadających cen certyfikatów, ich efektywność może być dyskusyjna.

Podsumowanie

Spadek cen świadectw pochodzenia energii, w szczególności zielonych certyfikatów, jest poważnym problemem dla sektora OZE w Polsce. Główną przyczyną jest zmniejszenie obowiązku OZE, co doprowadziło do nadpodaży certyfikatów i spadku ich wartości. Sytuacja ta stawia pod znakiem zapytania rentowność wielu instalacji OZE, które polegały na przychodach ze sprzedaży certyfikatów. Przyszłość rynku świadectw pochodzenia energii zależy od dalszych decyzji regulacyjnych i ewentualnego wprowadzenia nowych mechanizmów wsparcia dla odnawialnych źródeł energii. Producenci energii z OZE powinni uważnie monitorować sytuację na rynku i dostosowywać swoje strategie do zmieniających się warunków.

Jeśli chcesz poznać inne artykuły podobne do Spadek cen świadectw pochodzenia energii OZE w Polsce, możesz odwiedzić kategorię Rachunkowość.