06/06/2023
Zakup samochodu, szczególnie z zagranicy, wiąże się z szeregiem formalności i opłat. Jedną z nich jest akcyza, podatek nakładany na niektóre wyroby, w tym samochody osobowe. W kontekście prowadzenia działalności gospodarczej, przedsiębiorcy często zadają sobie pytanie, czy akcyza stanowi koszt uzyskania przychodu i jak wpływa na rozliczenie podatkowe, zwłaszcza w przypadku wewnątrzwspólnotowego nabycia (WNT). W niniejszym artykule przyjrzymy się bliżej kwestii akcyzy w odniesieniu do samochodów, analizując, czy jest ona kosztem i jak uwzględnia się ją w podstawie opodatkowania WNT.
Akcyza przy nabyciu samochodu osobowego – podstawowe informacje
Zacznijmy od podstaw. W Polsce, nabycie wewnątrzwspólnotowe samochodu osobowego, który nie był wcześniej zarejestrowany w kraju, podlega opodatkowaniu podatkiem akcyzowym. Zgodnie z ustawą o podatku akcyzowym, WNT definiuje się jako przemieszczenie wyrobów akcyzowych, w tym samochodów osobowych, z terytorium innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej na terytorium Polski.
Podatnikiem akcyzy jest osoba fizyczna, prawna lub jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, która dokonuje WNT samochodu osobowego. Po sprowadzeniu samochodu do Polski, podatnik ma obowiązek złożyć deklarację uproszczoną AKC-U/S we właściwym urzędzie skarbowym w terminie 14 dni od powstania obowiązku podatkowego, ale nie później niż w dniu rejestracji pojazdu. Termin zapłaty akcyzy wynosi natomiast 30 dni od dnia powstania obowiązku podatkowego.
Obowiązek podatkowy powstaje z chwilą przemieszczenia samochodu osobowego na terytorium kraju. To istotne, ponieważ data przekroczenia granicy determinuje termin złożenia deklaracji i zapłaty podatku.
Ustalanie podstawy opodatkowania akcyzą
Kluczową kwestią jest ustalenie podstawy opodatkowania akcyzą. Zgodnie z art. 104 ustawy o podatku akcyzowym, w przypadku nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego, podstawą opodatkowania jest kwota, którą nabywca jest zobowiązany zapłacić za samochód.
Ustawodawca nie definiuje wprost pojęcia „kwoty należnej”. Jednak, biorąc pod uwagę moment powstania obowiązku podatkowego, należy przyjąć, że jest to cena transakcyjna obowiązująca w dniu powstania obowiązku podatkowego. Wyrok WSA w Warszawie z 16 października 2019 roku (V SA/Wa 953/19) podkreśla, że podstawą opodatkowania jest „kwota, jaką podatnik jest obowiązany zapłacić” w czasie teraźniejszym, a nie przyszłym.
Co istotne, późniejsze rabaty czy obniżki ceny, które mogą zostać przyznane po dokonaniu WNT, nie wpływają na pierwotnie ustaloną podstawę opodatkowania. Decydujący jest moment powstania obowiązku podatkowego, czyli dzień przemieszczenia samochodu do Polski.
Korekta podstawy opodatkowania przez organ podatkowy
Organy podatkowe mają prawo do weryfikacji zadeklarowanej przez podatnika podstawy opodatkowania. Jeżeli podstawa ta znacząco odbiega od średniej wartości rynkowej samochodu, a podatnik nie potrafi tego uzasadnić, organ może wezwać do korekty deklaracji lub samodzielnie ustalić podstawę opodatkowania.
Średnia wartość rynkowa jest ustalana na podstawie cen rynkowych samochodów danej marki, modelu, rocznika, z uwzględnieniem wyposażenia i stanu technicznego, notowanych na rynku krajowym w dniu powstania obowiązku podatkowego.
Jeżeli podatnik zakupi samochód po cenie znacząco niższej od rynkowej, musi być przygotowany na uzasadnienie tej różnicy. Mogą to być np. uszkodzenia pojazdu, wyprzedaż rocznika, czy inne specyficzne okoliczności transakcji. Brak uzasadnienia może skutkować interwencją organu podatkowego i ustaleniem wyższej podstawy opodatkowania, opartej na średniej wartości rynkowej.
Czy akcyza jest kosztem uzyskania przychodu?
Odpowiedź na pytanie, czy akcyza jest kosztem uzyskania przychodu, jest zazwyczaj twierdząca, ale z pewnymi zastrzeżeniami. Zasadniczo, akcyza zapłacona w związku z nabyciem samochodu firmowego może zostać zaliczona do kosztów uzyskania przychodu, pod warunkiem, że samochód ten jest wykorzystywany w działalności gospodarczej i spełnia ogólne warunki uznania wydatku za koszt podatkowy.
Kosztem uzyskania przychodu są wydatki poniesione w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 23 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (lub odpowiednio art. 16 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych). Akcyza, jako obowiązkowa opłata związana z nabyciem samochodu wykorzystywanego w działalności, generalnie spełnia ten warunek.
Jednak, istotne jest prawidłowe udokumentowanie poniesionego wydatku na akcyzę. Dowodem poniesienia kosztu jest przede wszystkim dowód zapłaty akcyzy, czyli potwierdzenie przelewu lub wpłaty w urzędzie skarbowym. Warto również zachować deklarację AKC-U/S.
Należy pamiętać, że jeżeli samochód jest wykorzystywany również do celów prywatnych, to kosztem uzyskania przychodu może być tylko część akcyzy proporcjonalna do wykorzystania samochodu w działalności gospodarczej. W praktyce, w przypadku samochodów osobowych, często stosuje się ograniczenia w zaliczaniu wydatków, w tym akcyzy, do kosztów uzyskania przychodów, zwłaszcza w kontekście limitów wartości samochodów.
Czy akcyza wchodzi do podstawy WNT?
Kolejne ważne pytanie dotyczy relacji akcyzy do podstawy opodatkowania WNT. Chociaż akcyza jest podatkiem związanym z wewnątrzwspólnotowym nabyciem samochodu, to nie wchodzi ona do podstawy opodatkowania podatkiem VAT z tytułu WNT. Podstawa opodatkowania VAT z tytułu WNT to zasadniczo cena nabycia towaru, bez uwzględniania akcyzy.
Jednak, w kontekście ustalania podstawy opodatkowania akcyzą, o której mowa w art. 104 ustawy o podatku akcyzowym, podstawą jest „kwota, jaką podatnik jest obowiązany zapłacić za samochód osobowy”. Ta kwota może obejmować różne elementy ceny samochodu, ale sama akcyza nie jest elementem tej podstawy. Akcyza jest obliczana i płacona od ustalonej podstawy opodatkowania, która jest zasadniczo ceną samochodu.
Podsumowując, akcyza jest podatkiem odrębnym od VAT i nie jest wliczana do podstawy opodatkowania VAT z tytułu WNT. Natomiast, w kontekście podatku akcyzowego, podstawa opodatkowania to kwota należna za samochód, do której akcyza jest doliczana, a nie wliczana.
Podsumowanie
Akcyza od samochodu osobowego nabytego wewnątrzwspólnotowo jest istotnym podatkiem, który należy uwzględnić przy zakupie pojazdu do firmy. Zazwyczaj stanowi ona koszt uzyskania przychodu, pod warunkiem spełnienia określonych warunków i prawidłowego udokumentowania. Podstawą opodatkowania akcyzą jest kwota należna za samochód, która może być weryfikowana przez organy podatkowe w oparciu o średnie wartości rynkowe.
Pamiętajmy, że terminowe złożenie deklaracji AKC-U/S i zapłata akcyzy są kluczowe dla uniknięcia problemów z urzędem skarbowym. W przypadku wątpliwości dotyczących ustalenia podstawy opodatkowania lub zaliczenia akcyzy do kosztów, warto skonsultować się z doradcą podatkowym.
Najczęściej zadawane pytania (FAQ)
- Czy akcyzę można zapłacić online?
Tak, akcyzę można zapłacić online, przelewem na konto urzędu skarbowego właściwego dla miejsca zamieszkania podatnika. - Jak obliczyć wysokość akcyzy?
Wysokość akcyzy zależy od pojemności silnika samochodu i stawki akcyzy obowiązującej w danym roku. Stawki są zróżnicowane i wynoszą odpowiednio 3,1% dla samochodów o pojemności silnika do 2000 cm3 i 18,6% dla samochodów o pojemności silnika powyżej 2000 cm3. - Co się stanie, jeśli nie zapłacę akcyzy w terminie?
Niezapłacenie akcyzy w terminie skutkuje naliczeniem odsetek za zwłokę oraz może prowadzić do postępowania egzekucyjnego ze strony urzędu skarbowego. - Czy akcyza jest kosztem uzyskania przychodu w całości?
Zazwyczaj tak, ale może to zależeć od sposobu wykorzystywania samochodu w działalności gospodarczej i ewentualnych limitów wartości samochodów osobowych obowiązujących w przepisach podatkowych. - Gdzie znajdę wzór deklaracji AKC-U/S?
Wzór deklaracji AKC-U/S można znaleźć na stronach internetowych Ministerstwa Finansów lub urzędów skarbowych. Dostępne są również formularze elektroniczne.
Jeśli chcesz poznać inne artykuły podobne do Akcyza od samochodu a koszty firmy, możesz odwiedzić kategorię Rachunkowość.