Strata z lat ubiegłych: jak ją rozliczyć?

Początki działalności gospodarczej bywają trudne i często zamiast zysków przedsiębiorcy notują straty. Strata z lat ubiegłych to sytuacja, z którą mierzy się wielu właścicieli firm, zarówno jednoosobowych działalności, jak i spółek. Czy można coś z nią zrobić? Dobra wiadomość jest taka, że polskie prawo podatkowe przewiduje możliwość odliczenia strat z poprzednich lat w okresach, gdy firma zaczyna przynosić dochody. W tym artykule wyjaśnimy, czym dokładnie jest strata z lat ubiegłych, jak ją rozliczyć i jakie obowiązują w tym zakresie przepisy.

Gdzie znaleźć informacje o wysokości straty z lat ubiegłych?

Zanim przejdziemy do zasad odliczania straty, warto wiedzieć, gdzie znaleźć informację o jej wysokości. Strata podatkowa powstaje wtedy, gdy w danym roku podatkowym koszty uzyskania przychodów przewyższają sumę osiągniętych przychodów. Informację o poniesionej stracie znajdziesz w zeznaniach rocznych za poprzednie lata.

Jeśli rozliczasz się na zasadach ogólnych i składasz PIT-36, kwotę straty do odliczenia znajdziesz na drugiej stronie deklaracji, w części E.1, w polach dotyczących strat z pozarolniczej działalności gospodarczej (pole numer 90 w wersji 31 formularza). Natomiast podatnicy rozliczający się podatkiem liniowym i składający PIT-36L, kwotę straty znajdą na pierwszej stronie deklaracji, w części E, w polu 31 (w wersji 20 formularza), które dotyczy straty z pozarolniczej działalności gospodarczej.

Ważne ograniczenie: źródło straty

Kluczowe jest, aby pamiętać, że strata z działalności gospodarczej może być odliczona tylko od dochodów z tego samego źródła, czyli również z działalności gospodarczej. Nie można pomniejszyć straty z działalności o dochody z innych źródeł, takich jak umowa o pracę, emerytura, renta czy wynajem prywatny. Przykładowo, jeśli prowadzisz firmę i masz stratę, ale jednocześnie pracujesz na etacie i osiągasz dochody z umowy o pracę, nie możesz pomniejszyć tych dochodów o stratę z firmy.

Zasady rozliczania straty z lat ubiegłych w zeznaniu rocznym

Art. 9 ust. 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych reguluje kwestię rozliczania strat. Zgodnie z tym przepisem, podatnik, który poniósł stratę, ma prawo odliczyć ją od dochodu w ciągu pięciu kolejnych lat podatkowych. Istotne są tutaj dwa kluczowe aspekty:

1. Pięcioletni termin: Stratę można rozliczać przez 5 lat, licząc od roku, w którym została poniesiona. Po upływie tego terminu prawo do odliczenia przepada.
2. To samo źródło dochodu: Strata musi być odliczana od dochodów z tego samego źródła, z którego powstała, czyli w naszym przypadku – z działalności gospodarczej.

Sposób odliczania straty różni się w zależności od tego, kiedy strata powstała:

Strata powstała do 2018 roku

Dla strat poniesionych do 2018 roku obowiązują starsze zasady. Jednorazowo w jednym roku podatkowym można odliczyć maksymalnie 50% straty z każdego z pięciu poprzednich lat, w których ona wystąpiła. Oznacza to, że jeśli miałeś straty w kilku latach przed 2019 rokiem, w danym roku możesz odliczyć 50% straty z każdego z tych lat, o ile mieszczą się one w pięcioletnim okresie odliczenia.

Strata powstała od 2019 roku

W przypadku strat poniesionych od 2019 roku (czyli strat wykazanych w zeznaniach rocznych składanych od 2020 roku) przepisy są nieco bardziej elastyczne. Masz dwie opcje:

1. Odliczenie do 50% straty: Podobnie jak w przypadku strat do 2018 roku, możesz jednorazowo odliczyć maksymalnie 50% straty z każdego z pięciu poprzednich lat.
2. Jednorazowe odliczenie do 5 000 000 zł: Możesz również jednorazowo obniżyć dochód uzyskany z tego źródła w jednym z najbliższych kolejno po sobie następujących pięciu lat podatkowych o kwotę nieprzekraczającą 5 000 000 zł. Jeśli strata jest większa niż 5 000 000 zł, nieodliczona kwota może być rozliczana w kolejnych latach z pięcioletniego okresu, ale kwota odliczenia w każdym z tych lat nie może przekroczyć 50% wysokości tej straty.

Warto zauważyć, że limit 5 000 000 zł jest bardzo wysoki i dotyczy głównie dużych przedsiębiorstw. Dla większości małych i średnich firm istotniejsze będzie ograniczenie do 50% straty w danym roku.

Przykład rozliczenia straty

Aby lepiej zrozumieć zasady rozliczania straty, przeanalizujmy przykład:

Przykład 1.

Pan Jan Nowak prowadzi działalność gospodarczą i osiągnął następujące wyniki:

• 2018 rok: strata 3000 zł
• 2019 rok: dochód 20000 zł
• 2020 rok: strata 1000 zł
• 2021 rok: dochód 12000 zł

W rozliczeniu za 2021 rok (składanym w 2022 roku) pan Jan może odliczyć stratę z lat ubiegłych. Zgodnie z przepisami, może odliczyć:

• Stratę z 2018 roku: Maksymalnie 50% straty, czyli 1500 zł (50% z 3000 zł).
• Stratę z 2020 roku: Maksymalnie 50% straty, czyli 500 zł (50% z 1000 zł), ale może też odliczyć całą stratę 1000 zł, ponieważ strata z 2020 roku powstała po 2019 roku i obowiązują nowe zasady. W tym przypadku, bardziej korzystne jest odliczenie całej straty z 2020 roku (1000 zł), ponieważ mieści się to w limicie 50% straty z 2018 roku (1500 zł) i nie przekracza limitu 5 000 000 zł.

W sumie pan Jan może odliczyć w 2021 roku 1500 zł (z 2018 roku) + 1000 zł (z 2020 roku) = 2500 zł straty. Pozostałe 50% straty z 2018 roku (1500 zł) pan Jan może odliczyć w kolejnych latach, o ile w latach 2022-2023 osiągnie dochód z działalności gospodarczej.

Jak wykazać odliczenie straty w zeznaniu rocznym?

W zeznaniu PIT-36 (dla zasad ogólnych) kwotę odliczanej straty z lat ubiegłych należy wpisać na stronie czwartej, w części F, w polu numer 198. Należy podać źródło straty oraz kwotę. W deklaracji PIT-36L (dla podatku liniowego) informacje o odliczanej stracie umieszcza się na pierwszej stronie, w części F, w polu numer 39, również podając źródło i kwotę straty.

Rozliczenie straty w zaliczkach na podatek dochodowy

Przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych nie precyzują, czy stratę z lat ubiegłych można rozliczać dopiero w zeznaniu rocznym, czy również w trakcie roku podatkowego, przy obliczaniu zaliczek na podatek dochodowy. Interpretacje organów podatkowych wskazują, że możliwe jest pomniejszanie dochodu o stratę już na etapie obliczania zaliczek. Takie stanowisko zajął Dyrektor Izby Skarbowej w Łodzi w interpretacji indywidualnej z dnia 9 sierpnia 2011 r. (sygn. IPTPB1/415-42/11-2/ASZ). Stwierdzono w niej, że podatnik ma wybór, czy rozliczyć stratę w trakcie roku (zaliczkowo), czy dopiero w zeznaniu rocznym.

Co ważne, nawet jeśli podatnik odliczy stratę w zaliczkach, a ostatecznie w danym roku podatkowym ponownie poniesie stratę i nie będzie miał dochodu do odliczenia, nie traci prawa do odliczonej kwoty straty. Będzie mógł ją rozliczyć w kolejnych latach podatkowych, oczywiście w ramach pięcioletniego okresu odliczenia.

Strata a zawieszenie lub zamknięcie działalności

Co się dzieje ze stratą, gdy przedsiębiorca zawiesi lub zamknie działalność gospodarczą? W takim przypadku pięcioletni termin na rozliczenie straty biegnie nadal, nawet w okresie zawieszenia lub zamknięcia firmy. Jeśli po zamknięciu działalności przedsiębiorca ponownie ją otworzy lub wznowi po zawieszeniu, zachowuje prawo do rozliczenia straty na tych samych zasadach, jakie obowiązywałyby, gdyby działalność była prowadzona bez przerwy. Oznacza to, że okres zawieszenia czy zamknięcia działalności nie przerywa biegu pięcioletniego terminu na odliczenie straty.

Podsumowanie

Strata z lat ubiegłych to ważny element systemu podatkowego, który pozwala przedsiębiorcom na zmniejszenie obciążenia podatkowego w okresach, gdy ich firmy zaczynają przynosić zyski po trudniejszych początkach. Kluczowe jest zrozumienie zasad i limitów odliczeń, aby móc legalnie i skutecznie wykorzystać stratę na swoją korzyść. Pamiętaj o pięcioletnim terminie odliczenia, ograniczeniach procentowych i kwotowych, a także o możliwości rozliczania straty już w zaliczkach na podatek dochodowy. W razie wątpliwości warto skonsultować się z księgowym lub doradcą podatkowym.

Jeśli chcesz poznać inne artykuły podobne do Strata z lat ubiegłych: jak ją rozliczyć?, możesz odwiedzić kategorię Rachunkowość.