Sp. z o.o. wspólnikiem spółki jawnej i udziały

W świecie biznesu, elastyczność struktur prawnych pozwala przedsiębiorcom na optymalizację swoich działań. Jednym z interesujących, choć rzadziej spotykanych rozwiązań, jest sytuacja, w której spółka z ograniczoną odpowiedzialnością staje się wspólnikiem spółki jawnej. Równie istotne dla przedsiębiorców jest zrozumienie zasad nabywania udziałów w spółce z o.o., kluczowego elementu uczestnictwa w tej formie działalności.

Spółka z o.o. jako wspólnik spółki jawnej – czy to możliwe i opłacalne?

Polskie prawo spółek handlowych nie stawia przeszkód, aby osoba prawna, jaką jest spółka z o.o., mogła wejść w skład spółki jawnej. Spółka jawna, jako spółka osobowa, charakteryzuje się specyficznymi cechami, które warto przeanalizować w kontekście udziału spółki z o.o.

Charakterystyka spółki jawnej z udziałem spółki z o.o.

Spółka jawna wymaga minimum dwóch wspólników i jest typowo kojarzona ze wspólnikami będącymi osobami fizycznymi. Jednakże, wspólnikami mogą być również osoby prawne (np. spółka z o.o.) oraz jednostki organizacyjne posiadające zdolność prawną, jak inne spółki osobowe.

Odpowiedzialność wspólników

Kluczowym aspektem spółki jawnej jest solidarna odpowiedzialność wspólników za zobowiązania spółki. Oznacza to, że wierzyciele mogą dochodzić roszczeń od spółki, jak i bezpośrednio od każdego ze wspólników, całym ich majątkiem. W przypadku, gdy wspólnikiem jest spółka z o.o., jej odpowiedzialność również jest solidarna ze spółką jawną. Jednak istotne jest rozróżnienie charakteru tej odpowiedzialności.

Odpowiedzialność spółki z o.o., nawet jako wspólnika spółki jawnej, jest ograniczona do wysokości kapitału zakładowego. To zasadnicza różnica w porównaniu do odpowiedzialności wspólnika będącego osobą fizyczną, która jest nieograniczona. Należy jednak podkreślić, że nie istnieje możliwość ograniczenia odpowiedzialności wspólnika spółki jawnej będącego osobą fizyczną, w przeciwieństwie np. do komandytariusza w spółce komandytowej.

Opodatkowanie

Spółka jawna jest transparentna podatkowo. To oznacza, że sama spółka nie jest podatnikiem podatku dochodowego. Podatek dochodowy płacą wyłącznie wspólnicy, proporcjonalnie do ich udziału w zysku. W przypadku spółki jawnej z udziałem spółki z o.o., podatnikiem jest również ta spółka z o.o.

Spółka z o.o. rozlicza się z podatku dochodowego od osób prawnych (CIT), którego stawka wynosi 19%. Dochód spółki z o.o. jako wspólnika spółki jawnej jest ustalany proporcjonalnie do jej udziału w zyskach spółki jawnej. Istotnym aspektem jest podwójne opodatkowanie zysków. Jeżeli spółka z o.o. będzie chciała wypłacić zysk swoim wspólnikom (osobom fizycznym), zysk ten zostanie ponownie opodatkowany podatkiem dochodowym od osób fizycznych (PIT).

Aby zminimalizować efekt podwójnego opodatkowania, można rozważyć odpowiednie rozłożenie udziałów w zysku spółki jawnej. Można tak skonstruować umowę spółki jawnej, aby spółka z o.o. uczestniczyła w mniejszej części zysku (który będzie podwójnie opodatkowany), a większa część zysku przypadała wspólnikowi będącemu osobą fizyczną. Ten wspólnik (który może być jednocześnie wspólnikiem spółki z o.o.) będzie opodatkowywał swój dochód z spółki jawnej według skali podatkowej lub 19% podatkiem liniowym.

Prowadzenie księgowości

Zasady prowadzenia księgowości różnią się w zależności od składu wspólników spółki jawnej. Jedynie spółki jawne, w których wszyscy wspólnicy są osobami fizycznymi, mogą prowadzić księgę przychodów i rozchodów (KPiR), i to tylko pod warunkiem, że ich przychody nie przekroczą 1.200.000 euro rocznie.

Spółki jawne, w których choćby jeden wspólnik jest osobą prawną (np. spółka z o.o.), są zobowiązane do prowadzenia ksiąg rachunkowych, czyli tzw. pełnej księgowości, bez względu na wysokość przychodów. Obowiązek prowadzenia pełnej księgowości dotyczy również samej spółki z o.o., będącej wspólnikiem spółki jawnej. W praktyce oznacza to konieczność ponoszenia kosztów prowadzenia dwóch księgowości. Jednak, jeśli spółka z o.o. prowadzi minimalną działalność operacyjną, koszty jej księgowości mogą być niewielkie.

Jednoosobowa spółka z o.o. jako wspólnik spółki jawnej

Przepisy nie wykluczają, aby jednoosobowa spółka z o.o. była wspólnikiem spółki jawnej. Skoro kodeks spółek handlowych dopuszcza tworzenie jednoosobowych spółek z o.o., to taka spółka, jako osoba prawna, może stać się również wspólnikiem spółki jawnej.

Udział jednoosobowej spółki z o.o. w spółce jawnej wiąże się z pewnymi formalnościami. W przypadku czynności między jednoosobową spółką z o.o. a jej jedynym wspólnikiem, w umowie spółkę reprezentuje rada nadzorcza (jeśli została powołana) lub pełnomocnik powołany uchwałą zgromadzenia wspólników. Jeżeli jedyny wspólnik jest jednocześnie jedynym członkiem zarządu, czynność między spółką a tym wspólnikiem wymaga formy aktu notarialnego. Te ograniczenia dotyczą jednak relacji wewnątrz spółki z o.o., a nie relacji spółki jawnej z jej wspólnikiem – spółką z o.o.

Kiedy warto założyć spółkę jawną ze spółką z o.o.?

Konstrukcja spółki jawnej, w której wspólnikiem jest spółka z o.o., może być korzystna z punktu widzenia opodatkowania zysków, choć należy pamiętać o potencjalnym podwójnym opodatkowaniu. Niestety, nie pozwala ona na ograniczenie odpowiedzialności wspólników będących osobami fizycznymi. Taką możliwość daje np. spółka komandytowa, gdzie spółka z o.o. może pełnić rolę komplementariusza.

Za założeniem spółki jawnej z udziałem spółki z o.o. może przemawiać łatwość zakończenia działalności, bez skomplikowanej i kosztownej likwidacji. Spółka z o.o. spółka jawna może być również etapem w procesie przekształcenia spółki jawnej w spółkę komandytową, gdzie spółka z o.o. ma docelowo stać się komplementariuszem. W takim scenariuszu, utworzenie spółki z o.o. i jej tymczasowy udział w spółce jawnej jest krokiem przejściowym.

Nabywanie udziałów w spółce z o.o. – pierwotne i wtórne nabycie

Aby stać się wspólnikiem spółki z o.o., konieczne jest posiadanie udziałów. Istnieją dwa podstawowe sposoby nabycia udziałów:

• Nabycie pierwotne – poprzez objęcie nowo utworzonych udziałów.
• Nabycie wtórne – poprzez zakup istniejących udziałów od dotychczasowego wspólnika.

Te dwa sposoby znacząco się różnią.

Nabycie pierwotne udziałów

Nabycie pierwotne ma miejsce, gdy udziały są tworzone i obejmowane bezpośrednio przez wspólnika w procesie tworzenia spółki lub podwyższenia jej kapitału zakładowego. Jest to transakcja pomiędzy wspólnikiem a samą spółką. Spółka zobowiązuje się do utworzenia nowych udziałów, a wspólnik zobowiązuje się do wniesienia wkładu na rzecz spółki.

Z objęciem udziałów mamy do czynienia zawsze przy zakładaniu spółki. Nie można utworzyć spółki z o.o. bez udziałów i wspólników. Późniejsze utworzenie nowych udziałów jest możliwe poprzez podwyższenie kapitału zakładowego spółki, co wiąże się z odpowiednią procedurą.

Nabycie wtórne udziałów

Nabycie wtórne udziałów to zakup istniejących już udziałów od dotychczasowego wspólnika. Po utworzeniu spółki, udziały mogą być przedmiotem obrotu, choć umowa spółki może wprowadzać ograniczenia lub wymagać zgody spółki na sprzedaż udziałów. Wspólnik może zbyć całość lub część swoich udziałów na rzecz innego podmiotu, który staje się nowym wspólnikiem spółki.

Podstawowa różnica w stosunku do nabycia pierwotnego polega na tym, że transakcja odbywa się między zbywającym wspólnikiem a osobą trzecią, a nie między wspólnikiem a spółką. Nabywca płaci cenę za udziały zbywającemu wspólnikowi. Nie ma konieczności wnoszenia wkładu na rzecz spółki, ponieważ wkłady zostały już wniesione przy pierwotnym objęciu udziałów. Wniesione wkłady stają się własnością spółki i nie podlegają zwrotowi przy zmianie właściciela udziałów.

Warto pamiętać, że zgodnie z art. 16 Kodeksu spółek handlowych, rozporządzanie udziałem nie jest możliwe przed wpisem spółki do rejestru lub przed wpisem podwyższenia kapitału zakładowego.

Wkłady do spółki z o.o.

Jak wspomniano, objęcie udziałów wiąże się z obowiązkiem wniesienia wkładu na rzecz spółki. Czym jest wkład?

Wkład to świadczenie lub prawo o określonej wartości majątkowej, wnoszone przez wspólnika do spółki w zamian za udziały. Może to być przedmiot materialny (np. nieruchomość, samochód, pieniądze, udziały w innej spółce) lub niematerialny (choć w spółce z o.o. z ograniczeniami).

Kodeks spółek handlowych wyróżnia dwa podstawowe rodzaje wkładów:

• Wkład pieniężny – środki pieniężne.
• Wkład niepieniężny (aport) – inne aktywa niż pieniądze.

Istotna różnica występuje między spółkami osobowymi a kapitałowymi (w tym spółką z o.o.). Zgodnie z art. 14 § 1 KSH, przedmiotem wkładu niepieniężnego do spółki z o.o. nie może być prawo niezbywalne ani świadczenie pracy lub usług. W spółce z o.o. wspólnik może wnieść jedynie prawa majątkowe o charakterze zbywalnym.

To ograniczenie wynika z osobowości prawnej spółek kapitałowych. Spółka z o.o. jest odrębnym podmiotem od wspólników i musi posiadać majątek, z którego mogą zaspokoić się wierzyciele. W spółkach osobowych, gdzie wspólnicy odpowiadają całym majątkiem, posiadanie majątku rzeczowego przez spółkę nie jest tak kluczowe.

Moment wniesienia wkładu również się różni. W spółce z o.o. umówiony wkład musi być wniesiony przed zarejestrowaniem spółki lub podwyższenia kapitału zakładowego, aby doszło do pełnego pokrycia nowych udziałów. Wyjątkiem jest wkład pieniężny w spółce zakładanej online, który może być wniesiony w ciągu 7 dni od rejestracji.

Do wniosku o wpis do rejestru dołącza się oświadczenie zarządu o wniesieniu wkładów. Nieprawdziwe oświadczenie może skutkować osobistą odpowiedzialnością członków zarządu.

Jak wnieść wkład do spółki z o.o.?

Wniesienie wkładu to przeniesienie prawa na rzecz spółki. Spółka staje się właścicielem wnoszonego prawa, a wspólnik otrzymuje udziały. Wartość wkładu może być równa lub wyższa od wartości nominalnej udziałów, ale nie niższa.

Wniesienie wkładu pieniężnego jest zazwyczaj proste – przelew na konto spółki lub wpłata gotówki. Wniesienie aportu może być bardziej skomplikowane, ponieważ wymaga zachowania odpowiedniej formy prawnej dla przeniesienia danego prawa. Np. wniesienie nieruchomości wymaga formy aktu notarialnego.

Często pojawia się pytanie, czy w przypadku wnoszenia aportu nieruchomości, konieczne jest sporządzanie odrębnego aktu notarialnego, skoro umowa spółki i oświadczenie o objęciu udziałów są już w formie aktu notarialnego. Opinie prawników są podzielone.

Z jednej strony, art. 155 Kodeksu cywilnego mówi, że umowa zobowiązująca do przeniesienia własności rzeczy oznaczonej co do tożsamości (np. nieruchomości) przenosi własność na nabywcę, chyba że strony postanowią inaczej. Umowa spółki i oświadczenie o objęciu udziałów mogą być uznane za taką umowę zobowiązującą. Z drugiej strony, praktyka sądów wieczystoksięgowych bywa różna i często wymagają one odrębnej umowy aportowej w formie aktu notarialnego.

Dlatego, w przypadku wnoszenia wkładu niepieniężnego, zwłaszcza nieruchomości, zaleca się zawarcie odrębnej umowy aportowej, aby uniknąć problemów w postępowaniu rejestrowym.

Podsumowanie – kluczowe aspekty wkładów i wspólników

Podsumowując, wspólnikiem spółki z o.o. może być zarówno osoba fizyczna, jak i prawna, w tym spółka z o.o. Jedynym ograniczeniem jest brak możliwości założenia spółki z o.o. wyłącznie przez inną jednoosobową spółkę z o.o.

Podstawowym obowiązkiem wspólnika jest wniesienie wkładu na rzecz spółki w zamian za udziały. Wkłady mogą być pieniężne lub niepieniężne (aport). W przypadku wkładów niepieniężnych, zalecane jest zawieranie odrębnej umowy aportowej dla uniknięcia wątpliwości prawnych i problemów rejestrowych. Pamiętajmy, że wkłady niepieniężne w spółce z o.o. mają swoje ograniczenia i muszą mieć charakter zbywalnych praw majątkowych.

Jeśli chcesz poznać inne artykuły podobne do Sp. z o.o. wspólnikiem spółki jawnej i udziały, możesz odwiedzić kategorię Księgowość.