Odwołanie od orzeczenia o niepełnosprawności: czy warto?

Niepełnosprawność to poważny problem, który dotyka coraz większą część społeczeństwa. W wielu przypadkach drastycznie obniża jakość życia i utrudnia codzienne funkcjonowanie – zarówno w życiu rodzinnym, zawodowym, jak i społecznym. Zapewne zgodzicie się z tym stwierdzeniem. Nie wszystkie schorzenia jednak kwalifikują się do uzyskania statusu osoby z niepełnosprawnością. Kiedyś wyznacznikiem przynależności do grupy osób niezdolnych do pracy i samodzielnej egzystencji była decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Obecnie prawnym potwierdzeniem statusu osoby z niepełnosprawnością jest orzeczenie wydawane przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności.

Wiele osób nadal myli pojęcia dotyczące orzecznictwa rentowego w ZUS z orzecznictwem Zespołów ds. Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności, posługując się potocznym określeniem „grupa inwalidzka” – pierwsza, druga albo trzecia. Analogicznym określeniem, zastępującym dawne „grupy inwalidzkie”, są obecnie stopnie niepełnosprawności – znaczny, umiarkowany i lekki. Dzieci do 16 roku życia otrzymują orzeczenie o niepełnosprawności.

Na jakie choroby można otrzymać orzeczenie o stopniu niepełnosprawności?

Podczas badania komisja orzekająca „patrzy” na chorego w ujęciu holistycznym – czyli całościowym. Zwraca szczególną uwagę na stan zdrowia, ale nie pomija też innych aspektów funkcjonowania człowieka, takich jak sfera psychiczna i możliwości pełnienia określonych ról społecznych. Choroba chorobie nierówna, dlatego nie każda dysfunkcja musi być powodem do otrzymania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Dokument taki mogą uzyskać osoby, których ograniczenia sprawiają, że są niezdolne do pracy zarobkowej albo konieczne jest utworzenie stanowiska pracy dostosowanego do ich potrzeb.

Orzeczenie przyznawane jest również chorym, którzy wymagają opieki lub pomocy innych osób ze względu na swoje ograniczenia zdrowotne i mają problemy z wykonywaniem codziennych czynności. Kolejnym kryterium decydującym o przyznaniu orzeczenia jest potrzeba korzystania ze specjalistycznego sprzętu umożliwiającego prawidłowe funkcjonowanie.

Nie istnieje zamknięta lista chorób, na które można otrzymać orzeczenie o niepełnosprawności. Niemniej jednak podstawą do uzyskania tego dokumentu mogą być dysfunkcje wynikające ze schorzeń takich jak:

• Upośledzenie umysłowe – orzeczenie wydawane jest w przypadku, gdy występuje przynajmniej w stopniu umiarkowanym.
• Choroby psychiczne, takie jak zaburzenia psychotyczne (schizofrenia), zaburzenia nastroju (choroba afektywna dwubiegunowa i depresja). W trakcie orzekania w chorobach psychicznych pod uwagę brany jest stopień ich nasilenia, częstość nawrotów, a także możliwość pełnienia ról społecznych.
• Zaburzenia głosu, mowy i choroby słuchu, które powodują utrudnienia w komunikacji werbalnej, np. uszkodzenie krtani, upośledzenie pracy strun głosowych, głuchota oraz zaburzenia związane z niewłaściwym funkcjonowaniem nerwowego ośrodka mowy. Przy dysfunkcji słuchu bierze się pod uwagę, czy aparat słuchowy poprawia słyszenie.
• Choroby narządu wzroku – orzeczenie jest zazwyczaj przyznawane, gdy korekcja wady wzroku okularami nie poprawia ostrości widzenia lub kiedy kąt widzenia nie jest większy niż 30%. Dotyczy to również sytuacji, gdy choroba genetyczna przyczynia się do znacznego pogorszenia widzenia lub całkowitej utraty wzroku.
• Zaburzenia narządu ruchu – wady wrodzone lub rozwojowe będące efektem choroby zwyrodnieniowej, chorób kości, nowotworów narządu ruchu oraz zaburzenia pourazowe, np. utrata kończyny.
• Epilepsja – niezależnie od etapu rozwoju i nasilenia choroby stanowi podstawę do uzyskania orzeczenia.
• Choroby krążenia lub układu oddechowego – powikłania wynikające z przebiegu tych chorób, np. nadciśnienie powodujące konsekwencje narządowe, arytmie serca lub miażdżyca prowadząca do niewydolności II stopnia, nowotwory płuc przyczyniające się do niewydolności oddechowej i choroby obturacyjne.
• Choroby układu pokarmowego – zaburzenia jednego z odcinków dróg pokarmowych, np. choroby przełyku, nowotwory, powikłania po resekcji żołądka, przewlekłe choroby żołądka i jelit, choroby wątroby, zapalenie trzustki lub zapalenie wątroby.
• Choroby układu moczowo-płciowego – nowotwór złośliwy pęcherza lub nerek, niewydolność nerek lub ich zwyrodnienie, mocznica (niezależnie od przyczyny).
• Choroby neurologiczne – ciężkie udary z niedoborami neurologicznymi, guzy Centralnego Układu Nerwowego, encefalopatie, uszkodzenia nerwów, choroby zapalne.

Co decyduje o przyznaniu stopnia niepełnosprawności?

O przyznaniu stopnia niepełnosprawności decyduje kompleksowa ocena stanu zdrowia, funkcjonowania i ograniczeń danej osoby. Komisja orzekająca bierze pod uwagę:

• Dokumentację medyczną: historie chorób, wyniki badań, opinie specjalistów.
• Wywiad z osobą badaną: opis codziennego funkcjonowania, trudności i ograniczeń wynikających z niepełnosprawności.
• Możliwość poprawy stanu zdrowia: rokowania, potencjalne efekty leczenia i rehabilitacji.
• Wpływ niepełnosprawności na życie codzienne: zdolność do pracy, samodzielność, uczestnictwo w życiu społecznym.

Symbole w orzeczeniu o niepełnosprawności

Symbole wypisane na orzeczeniu są związane z zestawieniem chorób i dysfunkcji. Poszczególne symbole odnoszą się do:

• 01-U – upośledzenie umysłowe
• 02-P – choroby psychiczne
• 03-L – zaburzenia głosu, mowy i słuchu
• 04-O – choroby narządu wzroku
• 05-R – upośledzenie narządu ruchu
• 06-E – epilepsja
• 07-S – choroby układu oddechowego i krążenia
• 08-T – choroby układu pokarmowego
• 09-M – choroby układu moczowo-płciowego
• 10-N – choroby neurologiczne
• 11-I – inne
• 12-C – całościowe zaburzenia rozwojowe

W orzeczeniu mogą występować maksymalnie 3 symbole. Osoby z jednoczesną dysfunkcją wzroku i słuchu mają wpisywane 2 symbole: 0-3 L i 0-4 O.

Jak uzyskać orzeczenie o stopniu niepełnosprawności?

Aby uzyskać orzeczenie o stopniu niepełnosprawności, należy złożyć wniosek do Miejskiego lub Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności. Do wniosku należy dołączyć dokumentację medyczną potwierdzającą stan zdrowia. Po złożeniu wniosku zespół wyznacza termin posiedzenia komisji lekarskiej, na którym oceniany jest stan zdrowia i funkcjonowanie osoby wnioskującej.

W przypadku negatywnej decyzji Powiatowego Zespołu, istnieje możliwość odwołania się do Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności. Termin na odwołanie wynosi zazwyczaj 14 dni od dnia doręczenia orzeczenia.

Czy warto odwoływać się od orzeczenia o niepełnosprawności?

Tak, warto odwoływać się od orzeczenia o niepełnosprawności, jeśli uważasz, że decyzja jest niesłuszna i nie odzwierciedla Twojego rzeczywistego stanu zdrowia i ograniczeń. Prawo do odwołania jest ważnym instrumentem, który pozwala na ponowne rozpatrzenie sprawy przez wyższą instancję.

Kiedy warto rozważyć odwołanie?

• Niewłaściwa ocena stanu zdrowia: jeśli uważasz, że komisja lekarska nie wzięła pod uwagę wszystkich istotnych aspektów Twojego stanu zdrowia lub zignorowała ważną dokumentację medyczną.
• Brak uwzględnienia ograniczeń funkcjonalnych: jeśli orzeczenie nie odzwierciedla stopnia, w jakim Twoja niepełnosprawność wpływa na codzienne funkcjonowanie, zdolność do pracy i samodzielność.
• Błędy formalne: jeśli w procesie orzekania doszło do błędów formalnych, np. nieprawidłowości w składzie komisji, naruszenia procedur.

Jak przygotować się do odwołania?

• Dokładnie przeanalizuj orzeczenie: zrozum, jakie argumenty przemawiały za decyzją komisji i gdzie widzisz rozbieżności.
• Zbierz dodatkową dokumentację medyczną: uzupełnij braki, zdobądź nowe opinie specjalistów, wyniki badań, które potwierdzą Twój stan zdrowia i stopień niepełnosprawności.
• Opisz swoje codzienne funkcjonowanie: szczegółowo opisz, jak niepełnosprawność wpływa na Twoje życie codzienne, jakie trudności napotykasz, jakie czynności są dla Ciebie utrudnione lub niemożliwe do wykonania. Im bardziej szczegółowy i konkretny opis, tym lepiej.
• Skonsultuj się z prawnikiem lub doradcą: profesjonalna pomoc może być nieoceniona w przygotowaniu skutecznego odwołania. Prawnik specjalizujący się w sprawach niepełnosprawności może pomóc w analizie sprawy, przygotowaniu argumentacji prawnej i reprezentacji przed Wojewódzkim Zespołem.

Jak udowodnić niepełnosprawność na posiedzeniu komisji?

Na posiedzeniu komisji orzekającej ważne jest, aby:

• Przedstawić kompletną dokumentację medyczną: historię choroby, wyniki badań, opinie lekarzy specjalistów. Upewnij się, że dokumentacja jest aktualna i odzwierciedla Twój obecny stan zdrowia.
• Opisać szczegółowo swoje dolegliwości: nie tylko wymienić choroby, ale przede wszystkim opisać, jak te choroby wpływają na Twoje codzienne funkcjonowanie. Mów o konkretnych trudnościach, ograniczeniach, bólu, zmęczeniu.
• Być szczerym i otwartym: komisja ma za zadanie obiektywnie ocenić Twój stan zdrowia. Nie ukrywaj żadnych dolegliwości, ale też nie koloryzuj.
• Zadawać pytania: jeśli czegoś nie rozumiesz, nie wahaj się pytać członków komisji. Upewnij się, że rozumiesz proces orzekania i jakie są Twoje prawa.

O terminie posiedzenia zostaniesz poinformowany pisemnie w ciągu miesiąca od złożenia kompletnego wniosku (lub do 2 miesięcy w sprawach skomplikowanych). Jeśli nie możesz przyjść na posiedzenie z powodu choroby lub wypadku, usprawiedliw swoją nieobecność w ciągu 14 dni, a zostanie wyznaczony nowy termin. W przeciwnym razie sprawa nie zostanie rozpatrzona. Jeśli Twój stan zdrowia uniemożliwia udział w posiedzeniu, możesz złożyć wniosek o orzeczenie zaocznie, na podstawie dokumentacji medycznej.

Na orzeczenie

Orzeczenie otrzymasz w ciągu 14 dni kalendarzowych od posiedzenia. Może zostać wysłane pocztą na adres podany we wniosku lub możesz odebrać je osobiście w zespole.

Podsumowanie

Uzyskanie orzeczenia o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności jest ważnym krokiem dla osób zmagających się z różnymi schorzeniami. Orzeczenie to potwierdza status osoby z niepełnosprawnością i uprawnia do korzystania z ulg i uprawnień przewidzianych ustawowo. Pamiętaj, że w przypadku niesłusznej decyzji zawsze masz prawo do odwołania. Nie wahaj się skorzystać z tego prawa, jeśli uważasz, że Twoja sprawa nie została rzetelnie rozpatrzona. Profesjonalne przygotowanie do odwołania i zebranie odpowiedniej dokumentacji medycznej znacząco zwiększają szanse na pozytywne rozpatrzenie sprawy.

Jeśli chcesz poznać inne artykuły podobne do Odwołanie od orzeczenia o niepełnosprawności: czy warto?, możesz odwiedzić kategorię Rachunkowość.