Ład korporacyjny a audyt wewnętrzny

Ład korporacyjny to system, za pomocą którego organizacje są kierowane i kontrolowane. Obejmuje on relacje między zarządem, akcjonariuszami i innymi interesariuszami, a także wpływ na strategię i wyniki przedsiębiorstwa. Jest niezwykle istotny, ponieważ analizuje sposób działania decydentów, metody ich monitorowania i rozliczania z podejmowanych decyzji i działań. W tym kontekście, publikowane, zbadane sprawozdania finansowe i powiązane informacje mają kluczowe znaczenie, stanowiąc główne źródło informacji dla akcjonariuszy i innych zainteresowanych stron. Dlatego wiarygodność sprawozdań finansowych, potwierdzona opinią audytora, jest fundamentalna.

Podstawowe zasady ładu korporacyjnego

Wiele organów regulacyjnych, w tym w Wielkiej Brytanii, stosuje kodeks najlepszych praktyk, często określany jako podejście „stosuj lub wyjaśnij” do ładu korporacyjnego. W tym modelu organ regulacyjny publikuje zbiór zasad, do których przestrzegania oczekuje się od dyrektorów spółek giełdowych. W wielu jurysdykcjach ujawnienia dotyczące zgodności z tymi zasadami są wymagane w sprawozdaniach finansowych. Nieprzestrzeganie zasad nie jest oczekiwane, ale w takim przypadku należy jasno ujawnić i wyjaśnić fakty dotyczące niezgodności.

W niektórych jurysdykcjach, takich jak USA, stosuje się bardziej preskryptywne podejście, gdzie wymogi ładu korporacyjnego są określone ustawowo. Zarówno podejście oparte na zasadach, jak i ustawodawcze, są zasadniczo podobne w zakresie poruszanych kwestii. Oba podejścia podkreślają znaczenie zrównoważonej struktury zarządu, potrzebę udziału dyrektorów niewykonawczych oraz solidnych procedur dotyczących powoływania członków zarządu i ich wynagrodzenia. Oba opisują zalety komitetów audytu i potrzebę monitorowania skuteczności kontroli wewnętrznej. Oba wymagają ujawnienia tych i innych kwestii w raporcie rocznym.

Główne zasady brytyjskiego kodeksu ładu korporacyjnego

Kodeks ładu korporacyjnego w Wielkiej Brytanii składa się z pięciu sekcji, z których każda zawiera główne zasady:

Przywództwo

• Każda spółka powinna być kierowana przez efektywny zarząd, który jest zbiorowo odpowiedzialny za długoterminowy sukces spółki i powinien kierować oraz kontrolować jej działalność.
• Powinien istnieć jasny podział obowiązków na szczycie spółki, który zapewni równowagę sił i władzy, tak aby żadna osoba nie miała nieograniczonej władzy decyzyjnej.
• Dyrektorzy niewykonawczy powinni konstruktywnie kwestionować i pomagać w opracowywaniu propozycji dotyczących strategii. Zarząd powinien obejmować zrównoważoną liczbę dyrektorów wykonawczych i niewykonawczych, tak aby żadna osoba lub mała grupa osób nie mogła zdominować procesu podejmowania decyzji przez zarząd.

Efektywność

• Zarząd i jego komitety powinny mieć odpowiednią równowagę umiejętności, doświadczenia, niezależności i wiedzy o spółce, aby umożliwić im skuteczne wykonywanie ich odpowiednich obowiązków i odpowiedzialności.
• Powinna istnieć formalna, rygorystyczna i przejrzysta procedura powoływania nowych dyrektorów do zarządu. Wszyscy dyrektorzy powinni przejść wprowadzenie po dołączeniu do zarządu i powinni regularnie aktualizować i odświeżać swoje umiejętności i wiedzę.
• Wszyscy dyrektorzy powinni być poddawani ponownemu wyborowi w regularnych odstępach czasu, pod warunkiem ciągłego zadowalającego wykonywania obowiązków.

Odpowiedzialność

• Zarząd powinien przedstawiać zrównoważoną i zrozumiałą ocenę sytuacji i perspektyw spółki. W przypadku spółek brytyjskich jest to również wymagane przez ustawę Companies Act 2006, która wymaga, aby dyrektorzy ujawniali przegląd działalności w ramach raportu dyrektorów, który ma być włączony do sprawozdań finansowych.
• Zarząd powinien utrzymywać solidne systemy zarządzania ryzykiem i kontroli wewnętrznej. Zarząd powinien ustanowić formalne i przejrzyste ustalenia dotyczące rozważenia, w jaki sposób powinny być stosowane zasady sprawozdawczości korporacyjnej oraz zarządzania ryzykiem i kontroli wewnętrznej, a także utrzymywania odpowiednich relacji z audytorem spółki.

Wynagrodzenie

• Poziomy wynagrodzenia powinny być wystarczające, aby przyciągnąć, zatrzymać i zmotywować dyrektorów o jakości wymaganej do skutecznego zarządzania spółką, ale spółka powinna unikać płacenia więcej niż jest to konieczne do tego celu. Znaczna część wynagrodzenia dyrektorów wykonawczych powinna być skonstruowana tak, aby powiązać nagrody z wynikami spółki i indywidualnymi wynikami.

Relacje z akcjonariuszami

• Powinien istnieć dialog z akcjonariuszami oparty na wzajemnym zrozumieniu celów. Zarząd jako całość ponosi odpowiedzialność za zapewnienie satysfakcjonującego dialogu z akcjonariuszami. Zarząd powinien wykorzystywać Walne Zgromadzenie Akcjonariuszy do komunikowania się z inwestorami i zachęcania ich do udziału.

Rola komitetów audytu

Komitet audytu jest tak ważną częścią ładu korporacyjnego, że jest przedmiotem odrębnego dokumentu wytycznych w Wielkiej Brytanii – Wytycznych Rady ds. Sprawozdawczości Finansowej dotyczących Komitetów Audytu. Komitet audytu powinien składać się z co najmniej trzech niezależnych dyrektorów niewykonawczych, z których jeden powinien mieć aktualne i odpowiednie doświadczenie finansowe. Komitet ten pełni wiele ról, w tym kilka, które są szczególnie związane z audytorem zewnętrznym.

Przegląd publikowanych informacji finansowych

Komitet audytu powinien monitorować integralność sprawozdań finansowych spółki i wszelkich formalnych ogłoszeń dotyczących wyników spółki. Istotne osądy dotyczące sprawozdawczości finansowej powinny być w szczególności weryfikowane. Oznacza to, że członkowie komitetu powinni dokładnie analizować wszystkie publikowane informacje finansowe, kwestionować i być gotowi do podważenia opinii dyrektora finansowego i audytorów zewnętrznych w przypadku jakichkolwiek spornych kwestii.

Systemy i kontrole

Członkowie komitetu audytu są odpowiedzialni za przegląd wewnętrznych kontroli finansowych i systemów spółki oraz systemów zarządzania ryzykiem, chyba że istnieje oddzielny komitet ds. ryzyka.

Większość dużych spółek posiada funkcję audytu wewnętrznego, w którym to przypadku komitet audytu powinien rozszerzyć swoją rolę monitorującą na tę funkcję, w tym ocenę skuteczności tej funkcji.

W przypadku braku funkcji audytu wewnętrznego, komitet audytu powinien corocznie rozważać, czy istnieje potrzeba audytu wewnętrznego i przedstawić zalecenie zarządowi, a powody braku takiej funkcji powinny być wyjaśnione w odpowiedniej sekcji raportu rocznego.

Zapobieganie oszustwom i ich wykrywanie

Wreszcie, komitet audytu odgrywa rolę w zapobieganiu oszustwom i ich wykrywaniu, ponieważ powinny zostać wprowadzone procedury zgłaszania nieprawidłowości, aby pracownicy spółki mogli zgłaszać obawy dotyczące ewentualnych nieprawidłowości w zakresie sprawozdawczości finansowej.

Audytorzy zewnętrzni – zasady ogólne

Komitet audytu ma szczególne obowiązki w odniesieniu do audytorów zewnętrznych, w tym zalecanie powołania, ponownego powołania i odwołania audytora zewnętrznego, zatwierdzanie opłat płaconych za usługi audytorskie i nieaudytorskie oraz uzgadnianie warunków współpracy z audytorem zewnętrznym. Jedną z kwestii specyficznych dla brytyjskiego dokumentu adaptacyjnego jest to, że po rewizji brytyjskiego kodeksu ładu korporacyjnego w 2012 r., obecnie istnieje wymóg, aby spółki z indeksu FTSE 350 co 10 lat ogłaszały przetarg na audyt zewnętrzny.

Jedną z kluczowych kwestii jest to, że komitet audytu powinien corocznie oceniać niezależność, obiektywizm i skuteczność procesu audytu zewnętrznego, biorąc pod uwagę ramy etyczne obowiązujące w jurysdykcji, w której działa organizacja. Komitet audytu powinien corocznie składać zarządowi sprawozdanie z oceny wraz z zaleceniem, czy zaproponować akcjonariuszom ponowne powołanie audytora zewnętrznego. Sekcja raportu rocznego dotycząca komitetu audytu powinna również omawiać roczną ocenę procesu audytu zewnętrznego przeprowadzoną przez komitet audytu, a także zawierać informacje o stażu pracy obecnej firmy audytorskiej, terminie ostatniego przetargu i wszelkich zobowiązaniach umownych, które ograniczały wybór audytorów zewnętrznych przez komitet audytu.

W odniesieniu do potencjalnych zagrożeń dla obiektywizmu, komitet audytu powinien upewnić się, że audytorzy i ich personel nie mają powiązań finansowych, biznesowych, zawodowych, rodzinnych ani innych osobistych ze spółką, które mogłyby negatywnie wpłynąć na niezależność i obiektywizm audytora. Komitet audytu powinien corocznie uzyskiwać od firmy audytorskiej informacje o politykach i procesach dotyczących utrzymania niezależności i monitorowania zgodności z odpowiednimi wymogami, w tym aktualnymi wymogami dotyczącymi rotacji partnerów i personelu audytorskiego.

Cykl audytu rocznego

Komitet audytu powinien być zaangażowany na wszystkich etapach audytu, aby uzyskać pewność, że audyt zostanie przeprowadzony z należytą jakością. Wytyczne dotyczące Komitetów Audytu w szczególności wymagają, aby miały miejsce następujące działania:

• Na początku każdego rocznego cyklu audytu komitet audytu powinien upewnić się, że istnieją odpowiednie plany audytu. Obejmuje to rozważenie planowanych poziomów istotności i proponowanych zasobów do realizacji planu, z uwzględnieniem również stażu pracy, wiedzy specjalistycznej i doświadczenia zespołu audytorskiego. W praktyce oznacza to, że przed rozpoczęciem jakichkolwiek prac terenowych audytu, firma audytorska powinna spotkać się z komitetem audytu w celu omówienia strategii audytu i planu audytu, wykazując, że standardy audytu i zasady kontroli jakości zostały uwzględnione przy ich opracowywaniu.
• Komitet audytu powinien przeglądać z audytorami zewnętrznymi wyniki ich pracy. W trakcie przeglądu komitet audytu powinien omówić z audytorem zewnętrznym główne kwestie, które pojawiły się w trakcie audytu i zostały następnie rozwiązane, oraz kwestie, które pozostały nierozwiązane; dokonać przeglądu kluczowych osądów księgowych i audytorskich; oraz dokonać przeglądu poziomów błędów zidentyfikowanych podczas audytu, uzyskując wyjaśnienia od kierownictwa i, w razie potrzeby, od audytorów zewnętrznych, dlaczego niektóre błędy mogą pozostać niekorygowane. Komitet audytu powinien przeglądać i monitorować reakcję kierownictwa na ustalenia i zalecenia audytora zewnętrznego. Zatem wszystkie kluczowe ustalenia audytu powinny być udostępniane komitetowi audytu i omawiane z nim w miarę postępu audytu.
• Pod koniec rocznego cyklu audytu komitet audytu powinien ocenić skuteczność procesu audytu, poprzez:
• przegląd, czy audytor spełnił uzgodniony plan audytu i zrozumienie przyczyn wszelkich zmian, w tym zmian w postrzeganych zagrożeniach audytowych i prac podjętych przez audytorów zewnętrznych w celu zaradzenia tym zagrożeniom
• rozważenie solidności i wnikliwości audytorów w ich podejściu do kluczowych osądów księgowych i audytorskich zidentyfikowanych i w odpowiedzi na pytania komitetu audytu
• uzyskanie informacji zwrotnej na temat przebiegu audytu od kluczowych osób zaangażowanych, na przykład dyrektora finansowego i kierownika audytu wewnętrznego
• przegląd i monitorowanie treści listu kierownictwa audytora zewnętrznego (raportu dla osób odpowiedzialnych za zarządzanie), w celu oceny, czy opiera się on na dobrym zrozumieniu działalności spółki i ustalenia, czy zalecenia zostały podjęte, a jeśli nie, to przyczyn, dla których nie zostały podjęte, oraz
• sprawozdanie zarządowi na temat skuteczności procesu audytu zewnętrznego.

Podsumowując, komitet audytu starannie monitoruje przebieg audytu i odgrywa ważną rolę w zapewnieniu jakości i rygoru audytu zewnętrznego sprawozdań finansowych.

Świadczenie usług innych niż audytorskie przez audytorów zewnętrznych

W szczególności komitet audytu powinien opracować i wdrożyć politykę dotyczącą angażowania audytora zewnętrznego do świadczenia usług nieaudytorskich, biorąc pod uwagę odpowiednie zasady i wymogi etyczne. Celem komitetu audytu powinno być zapewnienie, że świadczenie takich usług nie narusza niezależności i obiektywizmu audytora zewnętrznego. Komitet audytu powinien rozważyć:

• czy umiejętności i doświadczenie firmy audytorskiej czynią ją najbardziej odpowiednim dostawcą usługi nieaudytorskiej
• czy istnieją zabezpieczenia w celu wyeliminowania lub zredukowania do akceptowalnego poziomu wszelkich zagrożeń dla obiektywizmu i niezależności w prowadzeniu audytu wynikających ze świadczenia takich usług przez audytora zewnętrznego
• charakter usług nieaudytorskich
• opłaty poniesione lub mające zostać poniesione za usługi nieaudytorskie zarówno za poszczególne usługi, jak i łącznie, w stosunku do opłaty za audyt, oraz
• kryteria, które regulują wynagrodzenie osób wykonujących audyt.

Komitet audytu powinien ustalić i stosować formalną politykę określającą rodzaje usług nieaudytorskich:

• dla których wykorzystanie audytora zewnętrznego jest wstępnie zatwierdzone (tj. zatwierdzenie zostało udzielone z góry w ramach polityki, a nie konkretne zatwierdzenie zlecenia jest wymagane przed jego zawarciem)
• od których wymagane jest szczegółowe zatwierdzenie przez komitet audytu przed ich zawarciem, oraz
• z których audytor zewnętrzny jest wykluczony.

Jedną z usług nieaudytorskich, o której mowa w Wytycznych dotyczących Komitetów Audytu, jest świadczenie audytu wewnętrznego przez audytora zewnętrznego. Jeżeli rozważa się zaangażowanie audytora zewnętrznego do realizacji aspektów funkcji audytu wewnętrznego, komitet audytu powinien rozważyć wpływ, jaki może to mieć na skuteczność ogólnych ustaleń spółki dotyczących kontroli wewnętrznej i postrzeganie inwestorów w tym zakresie.

Wnioski

Ład korporacyjny, a w szczególności komitety audytu, odgrywają kluczową rolę w zapewnieniu jakości i wiarygodności audytu zewnętrznego i sprawozdań finansowych. Zrozumienie zasad ładu korporacyjnego i roli komitetów audytu jest kluczowe dla wszystkich zaangażowanych w proces audytu i sprawozdawczości finansowej.

Jeśli chcesz poznać inne artykuły podobne do Ład korporacyjny a audyt wewnętrzny, możesz odwiedzić kategorię Audyt.