Audytor a kontroler - czy to to samo?

Pojęcia audytor i kontroler często pojawiają się w kontekście finansów i rachunkowości, co może prowadzić do mylnego przekonania, że opisują one to samo stanowisko. Choć oba zawody wiążą się z analizą i oceną, w rzeczywistości różnią się zakresem obowiązków, perspektywami kariery i miejscem pracy. Czy audytor może być kontrolerem? Aby odpowiedzieć na to pytanie, warto przyjrzeć się bliżej specyfice każdego z tych zawodów, analizując różne typy audytorów i ich rolę w przedsiębiorstwach.

Kim jest audytor? Różne specjalizacje

Definicja słownikowa audytora, jako „księgowego posiadającego uprawnienia do weryfikacji rocznego bilansu firmy”, jest mocno uproszczona. Współczesny audytor to specjalista o szerokich kompetencjach, którego rola wykracza daleko poza prostą weryfikację ksiąg rachunkowych. W zależności od specjalizacji, audytorzy zajmują się różnymi aspektami działalności przedsiębiorstw.

Audytor wewnętrzny

Audytor wewnętrzny działa wewnątrz organizacji i jest jej pracownikiem. Jego głównym zadaniem jest wspomaganie kierownictwa w realizacji celów poprzez systematyczną ocenę i doskonalenie procesów zarządzania ryzykiem, kontroli i ładu korporacyjnego. Audytor wewnętrzny koncentruje się na optymalizacji procesów wewnętrznych firmy, a nie na weryfikacji sprawozdań finansowych dla zewnętrznych interesariuszy.

Zakres obowiązków audytora wewnętrznego:

• Sprawdzanie, czy sprawozdania finansowe są sporządzane zgodnie z przepisami i polityką rachunkowości.
• Analiza kluczowych procesów i zasobów organizacji.
• Uczestnictwo w projektowaniu systemów kontroli wewnętrznej.
• Realizacja projektów due diligence i audytów śledczych.

Perspektywy rozwoju audytora wewnętrznego:

Audytor wewnętrzny może awansować na stanowisko managera ds. audytu wewnętrznego, specjalisty lub kierownika w działach operacyjnych, a także kontrolera finansowego lub specjalisty ds. kontrolingu.

Wynagrodzenie audytora wewnętrznego:

Średnia premia na tym stanowisku wynosi 5% – 15%.

Gdzie może pracować audytor wewnętrzny?

Audytorzy wewnętrzni znajdują zatrudnienie w szerokim spektrum organizacji – od instytucji finansowych po przedsiębiorstwa niefinansowe, w tym średnie i duże firmy prowadzące rachunkowość.

Audytor zewnętrzny (biegły rewident)

Audytor zewnętrzny, znany również jako biegły rewident, jest niezależnym specjalistą, który na zlecenie firmy przeprowadza badanie sprawozdań finansowych. Jego zadaniem jest wyrażenie opinii, czy sprawozdanie finansowe przedstawia rzetelny i jasny obraz sytuacji finansowej przedsiębiorstwa, zgodnie z obowiązującymi przepisami. Audyt zewnętrzny ma na celu zwiększenie wiarygodności sprawozdań finansowych dla zewnętrznych użytkowników, takich jak inwestorzy, kontrahenci i organy regulacyjne.

Zakres obowiązków audytora zewnętrznego:

• Organizacja projektów badania elementów sprawozdania finansowego (np. aktywa trwałe, zapasy, należności).
• Udział w inwentaryzacji zapasów i środków trwałych u klienta.
• Opisywanie procesów pod kątem kontroli wewnętrznych i ryzyka.
• Sprawdzanie poprawności rachunkowej.

Perspektywy rozwoju audytora zewnętrznego:

Audytor zewnętrzny może awansować na stanowisko starszego konsultanta, a następnie managera. Możliwa jest również zmiana specjalizacji na audyt wewnętrzny lub kontroling. Kluczowym krokiem w karierze audytora zewnętrznego jest zdobycie uprawnień biegłego rewidenta.

Wynagrodzenie audytora zewnętrznego:

Średnia premia na tym stanowisku wynosi 5% – 10%.

Gdzie może pracować audytor zewnętrzny?

Audytorzy zewnętrzni zatrudniani są głównie w firmach audytorskich, w tym w tzw. Wielkiej Czwórce (EY, KPMG, PwC, Deloitte) oraz innych przedsiębiorstwach świadczących usługi audytu, takich jak BDO, grupa PKF, Grant Thornton i Mazars.

Audytor IT

Audytor IT to specjalista zajmujący się audytem systemów informatycznych. Jego celem jest ocena efektywności, bezpieczeństwa i zgodności systemów IT z celami biznesowymi organizacji. Audytor IT identyfikuje ryzyka związane z systemami informatycznymi i proponuje rozwiązania optymalizacyjne.

Zakres obowiązków audytora IT:

• Przeglądy efektywności systemów informatycznych (aplikacje, infrastruktura, ochrona danych).
• Ocena ryzyk i zagrożeń dla systemów IT.
• Opracowywanie narzędzi wspomagających audyt IT.
• Proponowanie optymalizacji systemów IT i wspomaganie realizacji celów biznesowych.

Perspektywy rozwoju audytora IT:

Audytor IT może awansować na stanowiska starszego specjalisty, eksperta, a w dalszej perspektywie na managera audytu wewnętrznego.

Wynagrodzenie audytora IT:

Średnia premia na tym stanowisku wynosi 5% – 15%.

Gdzie może pracować audytor IT?

Audytorzy IT znajdują zatrudnienie zarówno w sektorze finansowym (banki, ubezpieczyciele), jak i niefinansowym (linie lotnicze, firmy logistyczne, farmaceutyczne), wszędzie tam, gdzie systemy IT są kluczowe dla działalności.

Audytor SOX

Audytor SOX specjalizuje się w audycie kontroli wewnętrznej zgodnie z amerykańską ustawą Sarbanes-Oxley (SOX). Ustawa SOX dotyczy spółek publicznych notowanych na amerykańskich giełdach i ma na celu wzmocnienie kontroli wewnętrznej i odpowiedzialności za sprawozdawczość finansową.

Zakres obowiązków audytora SOX:

• Planowanie, przeprowadzanie i testowanie kontroli wewnętrznej SOX.
• Przygotowywanie dokumentacji audytowej SOX.
• Współpraca z zarządem w identyfikacji ryzyk biznesowych.
• Koncentracja na obszarach wysokiego ryzyka i rekomendowanie rozwiązań kontrolnych.

Perspektywy rozwoju audytora SOX:

Audytor SOX może awansować na stanowisko starszego audytora, managera ds. SOX lub managera audytu i kontroli wewnętrznej.

Wynagrodzenie audytora SOX:

Średnia premia na tym stanowisku wynosi 5% – 15%.

Gdzie może pracować audytor SOX?

Audytorzy SOX znajdują pracę w jednostkach finansowych, centrach usług wspólnych (SSC) i sektorze outsourcingu procesów biznesowych (BPO), gdzie znajomość ustawy Sarbanes-Oxley jest kluczowa.

Czy audytor może być kontrolerem?

Odpowiadając na pytanie „Czy audytor może być kontrolerem?”, odpowiedź brzmi: tak, w wielu przypadkach audytor może zostać kontrolerem, a nawet jest to naturalna ścieżka kariery, szczególnie dla audytora wewnętrznego i zewnętrznego. Różnice między tymi zawodami stają się mniej wyraźne, gdy spojrzymy na perspektywy rozwoju kariery.

Kontroler, w przeciwieństwie do audytora, skupia się bardziej na planowaniu, monitorowaniu i analizowaniu wyników finansowych przedsiębiorstwa. Kontroling jest procesem wspomagającym zarządzanie, dostarczającym informacji niezbędnych do podejmowania decyzji strategicznych i operacyjnych. Kontrolerzy zajmują się m.in. budżetowaniem, analizą odchyleń, raportowaniem zarządczym i optymalizacją kosztów.

Audytor wewnętrzny, ze względu na swoje zadania związane z oceną procesów wewnętrznych i kontroli, ma naturalne predyspozycje do objęcia stanowiska kontrolera. Jego doświadczenie w analizie ryzyka, identyfikacji obszarów do poprawy i znajomość procesów biznesowych są bardzo cenne w kontrolingu.

Również audytor zewnętrzny, choć skupia się na badaniu sprawozdań finansowych, zdobywa szeroką wiedzę o funkcjonowaniu przedsiębiorstw i ich systemach kontroli wewnętrznej. Przejście z audytu zewnętrznego do kontrolingu jest częstą ścieżką kariery, szczególnie dla osób, które chcą bardziej aktywnie uczestniczyć w procesie zarządzania przedsiębiorstwem.

Audytorzy IT i SOX, z racji swojej specjalizacji, mogą również znaleźć zatrudnienie w kontrolingu, szczególnie w obszarach związanych z systemami informatycznymi, bezpieczeństwem danych i zgodnością z regulacjami. Ich wiedza specjalistyczna jest coraz bardziej cenna w dynamicznie zmieniającym się środowisku biznesowym.

Podsumowanie

Podsumowując, choć audytor i kontroler to różne zawody o odmiennym zakresie obowiązków, istnieje wiele punktów wspólnych i możliwości przejścia z jednego zawodu do drugiego. Audytorzy, szczególnie wewnętrzni i zewnętrzni, mogą z powodzeniem rozwijać swoją karierę w kierunku kontrolingu, wykorzystując swoje umiejętności analityczne, wiedzę o procesach biznesowych i doświadczenie w ocenie ryzyka. Różnica polega głównie na perspektywie – audytorzy często oceniają przeszłość i teraźniejszość, natomiast kontrolerzy koncentrują się na przyszłości i wspomaganiu zarządzania w osiąganiu celów.

Jeśli chcesz poznać inne artykuły podobne do Audytor a kontroler - czy to to samo?, możesz odwiedzić kategorię Audyt.