Opłaty za audyt: Przewodnik dla firm na każdym etapie rozwoju

Sezon audytów rocznych to czas wzmożonego stresu dla zespołów finansowych w całym kraju. Od gromadzenia faktur, przez pobieranie bilansów próbnych, po odpowiadanie na niekończące się zapytania audytorów - walidacja rocznej działalności finansowej w zaledwie 1-2 miesiące to ogromne zadanie.

Chaos jest szczególnie wyraźny w firmach na wczesnym etapie rozwoju, gdzie powszechne są procesy manualne i brak dedykowanego pionu finansowego. Z biegiem czasu, w miarę dojrzewania firm, ich kontrole wewnętrzne i zespoły finansowe ulegają wzmocnieniu. Istnieje nie tylko bezpośrednia korelacja między dojrzałością firmy a jakością wewnętrznej funkcji finansowej, ale także odpowiadający jej wzrost wymagań i kosztów audytu.

Wyraźnym trendem jest to, że firmy przechodzą na audytora z Big Five po osiągnięciu określonego poziomu dojrzałości i złożoności. Może to wynikać z decyzji zarządu, chęci systematycznego procesu audytu lub uznania wartości marki audytorskiej o znanej nazwie, jaką może wnieść do firmy. W każdym razie audytorzy z Big Five są preferowanym wyborem dla firm zbliżających się do IPO.

Tradycyjnie firmy audytorskie Big Four (EY, Deloitte, KPMG i PwC) były uważane za liderów globalnego zawodu audytora, co jest prawdą również w Polsce. Jednak w ostatnich latach Walker Chandiok & Co stale rosła pod względem liczby zleceń audytorskich i jest obecnie uważana za jedną z czołowych firm audytorskich w Polsce, skutecznie przekształcając Big Four w Big Five.

Podczas gdy obecny sezon audytowy dobiega końca, proces powoływania nowego audytora i ustalania oczekiwań na kolejny rok finansowy dopiero się rozpoczyna.

W tym artykule zbadamy szacunkowe opłaty za audyt dla firm na różnych etapach ich cyklu życia, przeanalizujemy ścieżki kilku wybranych firm i etapy, na których przeszły one na audytora z Big Five, oraz przedstawimy przegląd składu firm audytorskich Big Five na rynku notowanym.

Opłaty za audyt dla firm na wczesnym etapie rozwoju

Opłaty za audyt mogą być złożonym tematem, zwłaszcza dla firm na wczesnym etapie rozwoju. Nie ma standardowej stawki, która ma zastosowanie w zależności od etapu cyklu życia firmy, a opłaty są zazwyczaj określane jako procent przychodów. Jednak we wczesnych fazach wzrostu przychody mogą być stłumione, nieregularne lub nieistniejące. W takich przypadkach oparcie opłat za audyt na przychodach może nie dać dokładnego wglądu w przyszłe koszty.

Audytorzy zazwyczaj stosują następujący wzór do oceny opłat za audyt:

Opłata audytora = Opłata podstawowa (+) Premia za opłatę audytową (+) Premia za zlecenie

• Opłata podstawowa: Opłata podstawowa jest wprost proporcjonalna do skali działalności firmy i godzin pracy szacowanych przez audytora. Krajowa Rada Biegłych Rewidentów (KRBR) zaleca minimalne opłaty w zależności od wielkości firmy, ale służą one jedynie jako wytyczne.
• Premia za opłatę audytową: Premia za opłatę audytową, zwana również "premią sygnalizacyjną", jest związana z reputacją i kompetencjami audytora. Audytorzy z Big Five zazwyczaj pobierają wyższe opłaty, ponieważ odbiorcy sprawozdań finansowych szukają pewności u uznanych marek audytorskich. Premia ta może wynosić od 100% do 500% tego, co pobrałby mały lub średni audytor.
• Premia za zlecenie: Premia za zlecenie jest określana przez złożoność wymaganych procedur audytowych, na którą wpływa środowisko regulacyjne i unikalne aspekty działalności.

W oparciu o powyższe parametry możemy zapewnić firmom na wczesnym etapie rozwoju pewne ramy odniesienia co do oczekiwanej opłaty audytora na każdym etapie ich wzrostu.

Opłaty omówione poniżej to opłaty podstawowe pobierane przez audytorów ustawowych i nie obejmują premii za opłatę audytową i zlecenie.

Nowo zarejestrowane firmy

W momencie rejestracji każda firma jest zobowiązana do powołania audytora w ciągu 30 dni od daty rejestracji i uzyskania zgody Zarządu na takie powołanie. Okres podlegający przeglądowi dla pierwszego audytu będzie ograniczony do okresu przejściowego (okres od rejestracji do końca roku finansowego) lub dłuższego, w zależności od daty rejestracji firmy.

Tabela poniżej przedstawia okres wymagany do audytu w zależności od daty rejestracji firmy.

Audyt za rok rejestracji skupi się na dokumentacji zgodności wymaganej do rejestracji i weryfikacji stosunkowo niewielkiej liczby transakcji. Ponieważ operacje są nadal na stosunkowo niewielką skalę, firmy mogą skorzystać z tego okresu przestoju, aby skonsultować się z audytorem w sprawie najlepszych praktyk dotyczących konfiguracji wewnętrznych procesów księgowych i poszukiwania rozwiązań wszelkich zawiłości księgowych.

Firmy audytorskie często udzielają rabatu firmom w ich pierwszym roku audytu lub w roku zmiany audytora, aby zdobyć zlecenie. Zazwyczaj opłata za audyt dla nowo zarejestrowanych firm waha się od 5 000 PLN do 15 000 PLN, niezależnie od segmentacji rynku (B2B/B2C).

Pre-Series A / Series A

Jest to zazwyczaj etap, na którym firmy rozpoczynają monetyzację, z rosnącą bazą klientów, wieloma fakturami/transakcjami i znacznym wzrostem liczby pracowników i wydatków, co wszystko pociąga za sobą większy zakres weryfikacji i procedur audytowych.

Na tym etapie zazwyczaj widzimy rozróżnienie w opłatach za audyt dla firm z segmentów rynku B2C i B2B. Firmy B2C generalnie mają większą skalę pod względem transakcji/fakturowania, a co za tym idzie, wymagają wyższych opłat.

Dla firmy B2C osiągającej przychody od 1 mln PLN do 5 mln PLN zakres opłat za audyt na tym etapie wynosi zazwyczaj od 30 000 PLN do 60 000 PLN. Dla firmy B2B o podobnej skali przychodów zakres ten może wynosić od 20 000 PLN do 50 000 PLN.

Series B / Series C

Na tym etapie firmy znalazły dopasowanie produktu do rynku i znacznie wzrosły pod względem przychodów. Ten wzrost wiąże się ze zwiększoną złożonością struktury organizacyjnej, konsolidacją kont spółek zależnych, segmentacją przychodów, klasyfikacją wydatków, kontrolami wewnętrznymi, systemami informatycznymi i wymogami audytu podatku dochodowego. W rezultacie procedury audytowe wymagane do odpowiedniej oceny sprawozdań finansowych firmy będą bardziej rozległe.

Ze względu na złożoność i zwiększony zakres audytu opłaty dla firm na etapie wzrostu zazwyczaj wahają się od 60 000 PLN do 200 000 PLN.

Po Series C zaczynamy obserwować trend w firmach oparty na parametrach przychodów i opłat audytorskich. Trend ten staje się bardziej widoczny w następnej sekcji.

Podróż firmy w kierunku zmiany audytora

Powołanie właściwego audytora na odpowiednim etapie wzrostu firmy nie jest proste i nie ogranicza się do firm audytorskich z Big Five. Jednak możemy lepiej zrozumieć proces selekcji, przyglądając się podróży firmy w kierunku zmiany audytora na przykładzie kilku firm, które odniosły sukces w swojej drodze od założenia do IPO.

Paytm

One97 Communications, podmiot macierzysty Paytm, zaczynał jako skromna strona internetowa do doładowań telefonów komórkowych, zanim stał się wiodącą indyjską firmą fintech.

Zgodnie z najwcześniejszymi dostępnymi informacjami z MCA (Ministry of Corporate Affairs), w roku finansowym 2004-05 One97 powołała DG & Co, średniej wielkości firmę audytorską, na swojego audytora. DG & Co pełniła funkcję audytora One97 przez cztery lata, w tym czasie wynagrodzenie audytora wynosiło średnio 0,03% przychodów lub 3 punkty bazowe.

Chociaż 3 punkty bazowe mogą wydawać się wysokie dla firmy na wczesnym etapie rozwoju, należy zauważyć, że korelacja między wynagrodzeniem audytora a przychodami jest często wypaczona we wczesnych etapach cyklu życia firmy. Pod względem rzeczywistego kosztu wynagrodzenie audytora wynosiło średnio około 15 000 PLN.

W roku finansowym 2008-09 One97 przeszła na audytora z Big Five, SR Batliboi & Co (EY). Ta zmiana była prawdopodobnie spowodowana zwiększoną złożonością modelu biznesowego i procedur kontroli wewnętrznej Paytm, a także pierwotnym planem Paytm wejścia na giełdę w listopadzie 2010 r. (który został później odłożony na półkę). EY pozostała audytorem Paytm przez 10 lat, w tym czasie przychody Paytm wzrosły o około 37 razy, a wynagrodzenie audytora wzrosło o około 12 razy, osiągając średnio 0,09% (9 punktów bazowych) przychodów. Pod względem rzeczywistego kosztu wynagrodzenie wahało się od 90 000 PLN do 1,1 mln PLN.

W roku finansowym 2018-19 Paytm przeszła na innego audytora z Big Five, Price Waterhouse. Ta zmiana była najprawdopodobniej spowodowana wymogami regulacyjnymi, ponieważ Companies Act 2013 ogranicza audytorów do maksymalnie dwóch kadencji po pięć lat każda.

Od roku finansowego 2022-23 Price Waterhouse nadal pozostaje audytorem Paytm, uzyskując wynagrodzenie w wysokości około 0,02% (2 punkty bazowe) przychodów, co jest mniej więcej zgodne z porównywalnymi podmiotami notowanymi na giełdzie.

Tracxn

Tracxn, jedna z pięciu najlepszych na świecie platform SaaS do analizy rynku dla firm prywatnych i firma portfelowa 3one4, została wprowadzona na giełdę w październiku 2022 r.

IPO firmy było wyjątkowe pod dwoma względami:

• Firma nie pozyskała żadnych pieniędzy poprzez bezpłatną emisję akcji w IPO, notowanie było w całości OFS [Offer for Sale].
• Firma jest notowana przy ARR w wysokości około 10 mln USD, podczas gdy rynki zazwyczaj mają znacznie wyższe oczekiwania co do przychodów.

Te unikalne cechy IPO Tracxn zazwyczaj mogły być postrzegane jako czynniki zniechęcające do udziału inwestorów. Nie wpłynęło to jednak na nastroje rynkowe, a firma została subskrybowana ponad 2-krotnie w stosunku do pierwotnej oferty. Dzięki znaczącej bazie klientów zagranicznych (~70%) i dużemu potencjałowi wzrostu ze względu na stosunkowo niską wycenę, rynki pochłonęły dostępną alokację.

Tracxn zmienił audytora zewnętrznego tylko raz od momentu powstania w roku finansowym 2012-13. MDA & Co., audytor z siedzibą w Bangalore, została powołana na pierwszego audytora firmy. W początkowych latach wynagrodzenie audytora zostało ustalone na 2 000 PLN, co jest typowe dla firmy na etapie seed.

Gdy Tracxn zwiększył monetyzację i przekroczył 7 mln PLN w roku finansowym 2015-16, przeszedł na audytora z Big Five, Price Waterhouse. Price Waterhouse pozostaje audytorem Tracxn przez cały okres IPO i do dnia dzisiejszego. Przy szacowanym ~8-krotnym wzroście przychodów od roku finansowego 2015-16 opłaty za audyt wynosiły średnio ~0,2% lub 20 punktów bazowych.

Wynagrodzenie audytora Tracxn jest znacznie wyższe niż w przypadku Paytm i innych firm notowanych na giełdzie. Nie jest to jednak uczciwe porównanie, ponieważ większość starszych podmiotów notowanych na giełdzie ma znacznie większą skalę pod względem przychodów.

Termin przejścia na audytora „Big Five”

Przyjrzyjmy się kilku firmom, które niedawno weszły na giełdę, i etapowi, na którym przeszły na audytora Big Five w ramach przygotowań do swoich odpowiednich IPO.

Średnio firmy te przeszły na audytora „Big Five” po okresie 6 lat od momentu ich rejestracji.

Skład audytorów na rynku notowanym

Według raportu Prime Infobase, na dzień 31 marca 2023 r. firmy audytorskie Big Five przeprowadziły 310 z 498 audytów firm Nifty-500 (szczegóły audytora nie były dostępne dla dwóch firm). Oznacza to, że Big Five audytowało dwie na trzy firmy w tej kategorii.

Rozszerzając zakres na wszystkie firmy notowane na NSE, Big Five audytowało 551 z 1 869 firm, czyli około 30% wszystkich zleceń. Przy 809 firmach audytorskich obejmujących 1 869 firm w latach 2022-23 średnia liczba audytów przeprowadzonych na firmę audytorską wyniosła 2,31. Big Five, z drugiej strony, audytowało średnio ~111 firm każda.

Na podstawie tych danych można śmiało stwierdzić, że audytorzy z Big Five są preferowanym wyborem dla firm notowanych na giełdzie.

Dla założycieli i kadry kierowniczej wyższego szczebla zmiany audytorów i optymalizacja opłat mogą nie być regularnymi priorytetami i słusznie. Jednak terminowe planowanie nadchodzącego cyklu audytowego może usprawnić operacje, poprawić postrzeganie przez interesariuszy i znacząco zmniejszyć stres.

Ten artykuł ma na celu rozwianie niektórych niepewności związanych z sezonami audytowymi i pomoc w podejmowaniu świadomych decyzji w celu usprawnienia procedur biznesowych.

Współautorzy:

Nandita Pai, Aman Soni, Prethesh Jain

ZASTRZEŻENIE

Jeśli chcesz poznać inne artykuły podobne do Opłaty za audyt: Przewodnik dla firm na każdym etapie rozwoju, możesz odwiedzić kategorię Audyt.