29/01/2023
W dzisiejszym cyfrowym świecie, dostępność stron internetowych i aplikacji mobilnych dla wszystkich użytkowników, w tym osób z niepełnosprawnościami, staje się coraz ważniejsza. Wytyczne WCAG (Web Content Accessibility Guidelines), czyli Wytyczne dotyczące Dostępności Treści Internetowych, stanowią międzynarodowy standard, który pomaga twórcom stron internetowych i dokumentów cyfrowych w tworzeniu treści dostępnych dla jak najszerszego grona odbiorców. Te zasady są nie tylko etycznym imperatywem, ale także coraz częściej wymogiem prawnym, również w Polsce, gdzie przepisy dotyczące dostępności cyfrowej odwołują się do WCAG.
Cztery Filary Dostępności WCAG: POUR
WCAG opiera się na czterech kluczowych zasadach, znanych pod akronimem POUR, pochodzącym od pierwszych liter angielskich słów: Perceivable (Postrzegalność), Operable (Funkcjonalność), Understandable (Zrozumiałość) i Robust (Solidność). Te zasady stanowią fundament dla tworzenia dostępnych treści cyfrowych.
1. Postrzegalność (Perceivable)
Pierwsza zasada, postrzegalność, mówi o tym, że każdy element strony internetowej lub dokumentu cyfrowego powinien być prezentowany użytkownikom w sposób, który mogą oni postrzegać za pomocą zmysłów, które posiadają. Oznacza to, że informacje i komponenty interfejsu użytkownika muszą być przedstawione użytkownikom w sposób, który mogą oni odebrać. Dzięki temu osoby z różnymi rodzajami niepełnosprawności, w tym osoby z ograniczeniami wzroku lub słuchu, mogą korzystać z treści cyfrowych.
Alternatywy Tekstowe dla Treści Wizualnych
Dla osób, które nie mogą postrzegać treści wizualnych, takich jak zdjęcia czy grafiki, kluczowe są alternatywy tekstowe. Alternatywy te, znane jako tekst alternatywny (alt text), opisują treść i funkcję elementu wizualnego. Czytniki ekranu, z których korzystają osoby niewidome i słabowidzące, odczytują te teksty alternatywne, umożliwiając im zrozumienie treści obrazów. W ten sposób, obraz staje się dostępny poprzez dźwięk.
Dostępność Treści Dźwiękowych
Podobnie, osoby z ograniczeniami słuchu potrzebują rozwiązań, które umożliwią im postrzeganie treści dźwiękowych. Dla użytkowników słabosłyszących przydatne są napisy do filmów i nagrań audio, które wyświetlają tekstową wersję dialogów i innych istotnych dźwięków. Dla osób głuchych, posługujących się polskim językiem migowym, idealne są tłumaczenia na język migowy, które prezentują treść w wizualnej formie, zrozumiałej dla tej grupy użytkowników.
Dostępność dla Osób Głuchoniewidomych
Osoby głuchoniewidome mogą korzystać z jeszcze bardziej specjalistycznych rozwiązań, takich jak alfabet Braille’a. Monitory brajlowskie, podłączane do komputerów i smartfonów, umożliwiają odczytywanie tekstu za pomocą dotyku, przekształcając go na znaki Braille’a. To pozwala osobom głuchoniewidomym na dostęp do treści cyfrowych w sposób dla nich dostępny.
Elastyczność i Dostosowanie
Ważne jest, aby rozwiązania wspierające postrzegalność były wdrażane w taki sposób, aby użytkownicy mogli z nich korzystać swobodnie, w dowolnym momencie, za pomocą swoich technologii asystujących i urządzeń. Użytkownicy powinni mieć możliwość dostosowania tych rozwiązań do swoich indywidualnych potrzeb. Na przykład, osoby słabowidzące mogą potrzebować powiększenia treści – niektórzy preferują powiększenie do 200%, a inni nawet do 500%. Treść powinna pozostać postrzegalna niezależnie od poziomu powiększenia.
2. Funkcjonalność (Operable)
Zasada funkcjonalności koncentruje się na tym, że komponenty interfejsu użytkownika i nawigacja muszą być funkcjonalne. Oznacza to, że użytkownicy muszą mieć możliwość obsługi interfejsu – interfejs nie może wymagać interakcji, której użytkownik nie może wykonać. Na przykład, cała funkcjonalność strony internetowej powinna być dostępna za pomocą klawiatury, co jest kluczowe dla osób, które nie mogą korzystać z myszy lub touchpada.
Nawigacja Klawiaturą
Nawigacja klawiaturą jest fundamentalnym aspektem funkcjonalności. Użytkownicy powinni mieć możliwość poruszania się po stronie internetowej i interakcji z wszystkimi elementami za pomocą klawisza Tab, Shift+Tab, Enter i strzałek. Focus, czyli wizualne wyróżnienie aktualnie aktywnego elementu, powinien być wyraźnie widoczny, pomagając użytkownikom zorientować się, gdzie aktualnie znajdują się na stronie.
Limity Czasowe
Limity czasowe, na przykład w formularzach internetowych lub sesjach, powinny być dostatecznie długie, aby osoby potrzebujące więcej czasu na interakcję mogły z powodzeniem wykonać zadanie. Użytkownicy powinni mieć możliwość przedłużenia limitu czasu, wyłączenia go lub dostosowania go do swoich potrzeb.
Unikanie Treści Wywołujących Napady Padaczkowe
Treści cyfrowe nie powinny zawierać elementów, które mogą wywoływać napady padaczkowe. Migające światła lub szybko zmieniające się wzory mogą stanowić poważne zagrożenie dla osób z padaczką fotogenną. Należy unikać migotania o częstotliwości przekraczającej 3 Hz, a jeśli jest to nieuniknione, należy ostrzegać użytkowników przed potencjalnym ryzykiem.
3. Zrozumiałość (Understandable)
Zasada zrozumiałości podkreśla, że informacje i sposób działania interfejsu użytkownika muszą być zrozumiałe. Treść powinna być czytelna i jasna, a interfejs użytkownika powinien działać w sposób przewidywalny. Oznacza to, że język, struktura i nawigacja strony internetowej powinny być logiczne i intuicyjne.
Czytelność Języka
Używany język powinien być jasny i zrozumiały. Należy unikać skomplikowanego słownictwa, żargonu i idiomów, które mogą być trudne do zrozumienia dla niektórych użytkowników, szczególnie dla osób z trudnościami w uczeniu się, osób, dla których dany język nie jest językiem ojczystym, oraz osób starszych. Prosty i klarowny język ułatwia zrozumienie treści dla wszystkich.
Przewidywalność Działania
Interfejs użytkownika powinien działać w sposób przewidywalny. Nawigacja powinna być spójna na całej stronie internetowej, a elementy interaktywne powinny zachowywać się zgodnie z oczekiwaniami użytkowników. Unikanie niespodziewanych zmian kontekstu i niejasnych etykiet pomaga użytkownikom łatwiej poruszać się po stronie i korzystać z jej funkcji.
Pomoc i Instrukcje
W razie potrzeby, użytkownikom powinny być dostępne pomoc i instrukcje. Dotyczy to szczególnie skomplikowanych formularzy lub procesów. Teksty pomocnicze, podpowiedzi i komunikaty o błędach powinny być jasne i konkretne, wskazując użytkownikom, jak poprawnie wykonać zadanie i rozwiązać ewentualne problemy.
4. Solidność (Robust)
Czwarta zasada, solidność, mówi o tym, że treść musi być solidna na tyle, aby mogła być interpretowana przez szeroką gamę agentów użytkownika, w tym technologie asystujące. Oznacza to, że strony internetowe i dokumenty cyfrowe powinny być kompatybilne z różnymi przeglądarkami internetowymi, urządzeniami i technologiami wspomagającymi, które użytkownicy mogą wykorzystywać.
Kompatybilność z Technologiami Asystującymi
Kompatybilność z technologiami asystującymi jest kluczowym aspektem solidności. Strony internetowe powinny być tworzone zgodnie z standardami kodowania (np. HTML, CSS, ARIA), aby czytniki ekranu, programy powiększające ekran i inne technologie wspomagające mogły poprawnie interpretować i prezentować treść użytkownikom. Poprawny kod HTML i semantyczna struktura dokumentu są fundamentalne dla zapewnienia tej kompatybilności.
Testowanie i Walidacja
Regularne testowanie dostępności i walidacja kodu są niezbędne, aby upewnić się, że strona internetowa lub dokument cyfrowy jest solidny i dostępny dla wszystkich użytkowników. Istnieją różne narzędzia do testowania dostępności, które mogą pomóc w identyfikacji potencjalnych problemów i weryfikacji zgodności z wytycznymi WCAG.
WCAG a Pliki PDF: Dostępne Dokumenty Dla Wszystkich
Wytyczne WCAG nie dotyczą tylko stron internetowych. Mają one również zastosowanie do dokumentów PDF. PDF (Portable Document Format) jest powszechnie używanym formatem dokumentów cyfrowych, ale nie wszystkie pliki PDF są tworzone z myślą o dostępności. Niedostępny PDF może stanowić poważną barierę dla osób z niepełnosprawnościami, uniemożliwiając im dostęp do ważnych informacji.
Czy Pliki PDF Mogą Być Zgodne z WCAG?
Tak, pliki PDF mogą być zgodne z wytycznymi WCAG! Aby PDF był dostępny, musi spełniać te same zasady POUR, co strony internetowe. Oznacza to, że treść PDF musi być postrzegalna, funkcjonalna, zrozumiała i solidna.
Jak Uczynić PDF Dostępnym?
Aby stworzyć dostępny PDF, należy podjąć szereg działań, w tym:
- Dodanie tekstu alternatywnego do obrazów: Każdy obraz w PDF powinien mieć tekst alternatywny.
- Użycie struktury dokumentu (tagowanie): PDF powinien być poprawnie otagowany, aby czytniki ekranu mogły odczytać strukturę dokumentu i kolejność czytania.
- Zapewnienie odpowiedniego kontrastu kolorów: Tekst i grafika powinny mieć wystarczający kontrast kolorów, aby były czytelne dla osób słabowidzących.
- Ustawienie języka dokumentu: Należy określić język dokumentu, aby czytniki ekranu mogły poprawnie odczytywać tekst.
- Testowanie dostępności PDF: Po utworzeniu PDF, należy go przetestować za pomocą narzędzi do sprawdzania dostępności, aby upewnić się, że spełnia wytyczne WCAG.
Poziomy Zgodności WCAG: A, AA, AAA
WCAG definiuje trzy poziomy zgodności: A, AA i AAA. Poziom A jest najniższy, a AAA najwyższy. Zaleca się, aby strony internetowe i dokumenty PDF osiągały co najmniej poziom AA zgodności, który jest uważany za standardowy poziom dostępności.
Wersje WCAG: 2.0, 2.1, 2.2
Standard WCAG jest stale rozwijany. Obecnie najnowszą wersją jest WCAG 2.2, opublikowana w październiku 2023 roku. Wcześniejsze wersje to WCAG 2.0 i WCAG 2.1. WCAG 2.2 nie zastępuje wcześniejszych wersji, ale rozszerza je o dodatkowe kryteria sukcesu. Dokument lub strona internetowa zgodna z WCAG 2.2 na poziomie AA, jest również zgodna z WCAG 2.1 AA i WCAG 2.0 AA.
Co Się Stanie, Jeśli Twój PDF Nie Jest Zgodny z WCAG?
Jeśli Twój PDF nie jest zgodny z WCAG, prawdopodobnie jest niedostępny dla osób z niepełnosprawnościami. Może to prowadzić do wykluczenia tych osób z dostępu do informacji i usług. Ponadto, w wielu krajach i regionach istnieją przepisy prawne dotyczące dostępności cyfrowej, a niedostępne dokumenty PDF mogą naruszać te przepisy i narażać organizacje na ryzyko prawne, w tym procesy sądowe związane z dostępnością.
Jak Sprawdzić Dostępność PDF?
Istnieją różne narzędzia do sprawdzania dostępności PDF, które mogą pomóc w weryfikacji zgodności z WCAG. CommonLook PDF Validator to przykład takiego narzędzia, które pozwala na szybkie i łatwe sprawdzenie dostępności dokumentu PDF i generowanie raportów certyfikacyjnych.
Pytania i Odpowiedzi (FAQ)
Czy WCAG Dotyczy Plików PDF?
Tak, WCAG dotyczy plików PDF. Wytyczne WCAG mają zastosowanie do wszystkich treści internetowych, w tym dokumentów PDF, aby zapewnić ich dostępność dla osób z niepełnosprawnościami.
Co Oznaczają Zasady POUR?
Zasady POUR to cztery kluczowe zasady WCAG: Postrzegalność, Funkcjonalność, Zrozumiałość i Solidność. Stanowią one fundament dla tworzenia dostępnych treści cyfrowych.
Jaki Poziom Zgodności WCAG Jest Zalecany?
Zalecany poziom zgodności WCAG to co najmniej AA. Jest to standardowy poziom dostępności, który zapewnia dostępność dla większości użytkowników z niepełnosprawnościami.
Jakie Narzędzia Mogą Pomóc w Sprawdzeniu Dostępności PDF?
Istnieje wiele narzędzi do sprawdzania dostępności PDF, takich jak CommonLook PDF Validator, które mogą pomóc w weryfikacji zgodności z WCAG.
Podsumowanie
Zrozumienie i stosowanie czterech zasad WCAG (POUR) jest kluczowe dla tworzenia dostępnych stron internetowych i dokumentów PDF. Dostępność cyfrowa to nie tylko kwestia zgodności z przepisami prawa, ale przede wszystkim odpowiedzialność społeczna i etyczny obowiązek. Tworząc dostępne treści, umożliwiamy wszystkim użytkownikom, niezależnie od ich umiejętności i ograniczeń, pełne uczestnictwo w cyfrowym świecie.
Jeśli chcesz poznać inne artykuły podobne do 4 Zasady WCAG: Dostępność Cyfrowa Dla Wszystkich, możesz odwiedzić kategorię Rachunkowość.