23/02/2024
W dzisiejszym cyfrowym świecie, dostępność stron internetowych i aplikacji mobilnych dla wszystkich użytkowników, w tym osób z niepełnosprawnościami, staje się coraz ważniejsza. W odpowiedzi na tę potrzebę, wprowadzono audyty dostępności cyfrowej, które mają na celu ocenę i poprawę dostępności zasobów online. W tym artykule przyjrzymy się bliżej, czym jest audyt dostępności cyfrowej, dlaczego jest on istotny, a w niektórych przypadkach nawet obowiązkowy, oraz jakie korzyści może przynieść Twojej organizacji.
Czym jest Audyt Dostępności Cyfrowej?
Audyt dostępności cyfrowej to kompleksowa ocena strony internetowej lub aplikacji mobilnej pod kątem jej przystosowania do potrzeb osób z różnymi niepełnosprawnościami. Chodzi o sprawdzenie, czy strona lub aplikacja jest zaprojektowana i wykonana w sposób umożliwiający korzystanie z niej przez osoby z dysfunkcjami wzroku, słuchu, ruchowymi, poznawczymi i innymi. Audyt ma na celu zidentyfikowanie barier dostępności, czyli elementów utrudniających lub uniemożliwiających korzystanie z serwisu przez te osoby. Mówiąc prościej, audyt dostępności cyfrowej to proces sprawdzania, czy Twoja strona internetowa jest przyjazna dla wszystkich.
Czy Audyt Dostępności jest Obowiązkowy?
Tak, w Polsce, dla podmiotów publicznych audyt dostępności cyfrowej, a właściwie sama dostępność cyfrowa, jest obowiązkowa. Obowiązek ten wynika z wdrożenia Dyrektywy Europejskiej do polskiego prawa poprzez Ustawę o dostępności cyfrowej. Zgodnie z tą ustawą, od 23 września 2020 roku każda strona internetowa podmiotu publicznego musi spełniać wymogi dostępności cyfrowej. Od 23 czerwca 2021 roku obowiązek ten rozszerzono również na aplikacje mobilne podmiotów publicznych. Oznacza to, że jeśli reprezentujesz instytucję publiczną, musisz zadbać o dostępność cyfrową swoich stron i aplikacji, a audyt jest kluczowym narzędziem do sprawdzenia i potwierdzenia tej dostępności.
Po Co Wykonywane są Audyty Dostępności Cyfrowej?
Audyty dostępności cyfrowej służą przede wszystkim monitorowaniu stanu dostępności cyfrowej stron internetowych i aplikacji mobilnych podmiotów publicznych w Polsce. Jest to element szerszego monitoringu prowadzonego we wszystkich krajach Unii Europejskiej. Głównym celem jest zapewnienie, że podmioty publiczne realizują obowiązek dostępności cyfrowej i że ich usługi online są dostępne dla wszystkich obywateli, niezależnie od ich sprawności. Audyty pomagają w:
- Identyfikacji barier dostępności: Audyt ujawnia konkretne problemy i błędy na stronie, które utrudniają korzystanie z niej osobom z niepełnosprawnościami.
- Ocena zgodności z przepisami: Audyt sprawdza, czy strona internetowa spełnia wymagania Ustawy o dostępności cyfrowej i standardy WCAG (Web Content Accessibility Guidelines).
- Poprawa jakości usług: Dzięki audytowi można wprowadzić ulepszenia, które nie tylko zwiększą dostępność, ale również poprawią ogólną jakość i użyteczność strony dla wszystkich użytkowników.
- Podnoszenie świadomości: Proces audytu i raport z niego wynikający zwiększają świadomość w organizacji na temat problemów dostępności i konieczności ich rozwiązywania.
Rodzaje Audytów Dostępności Cyfrowej
Wyróżnia się dwa główne rodzaje audytów dostępności cyfrowej: uproszczone i szczegółowe.
Audyty Uproszczone
Audyty uproszczone są wykonywane automatycznie za pomocą specjalistycznych narzędzi. Służą one do szybkiej, ogólnej oceny dostępności dużej liczby stron internetowych. Badania uproszczone testują tylko wybrane kryteria dostępności i nie są tak kompleksowe jak audyty szczegółowe. Wyniki audytów uproszczonych zazwyczaj nie są przekazywane bezpośrednio podmiotom publicznym, ale wykorzystywane są do analiz statystycznych i ogólnego monitoringu stanu dostępności cyfrowej w kraju. Przykładem jest zbiorczy raport z monitoringu uproszczonego za 2020 rok, który daje ogólny obraz sytuacji.
Audyty Szczegółowe
Audyty szczegółowe są znacznie bardziej kompleksowe i precyzyjne. Wykonują je eksperci ds. dostępności cyfrowej we współpracy z użytkownikami z niepełnosprawnościami. Taki audyt obejmuje dogłębną analizę strony internetowej lub aplikacji, testowanie wszystkich kluczowych funkcjonalności i elementów treści pod kątem zgodności z wytycznymi WCAG i Ustawą o dostępności cyfrowej. W ramach audytu szczegółowego, eksperci:
- Przeprowadzają testy manualne z wykorzystaniem różnych technologii wspomagających, takich jak czytniki ekranu, powiększenia ekranu, klawiatury alternatywne.
- Analizują kod źródłowy strony pod kątem poprawności semantycznej i struktury.
- Sprawdzają treści multimedialne (wideo, audio, obrazy) pod kątem dostępności, np. obecności napisów, audiodeskrypcji, tekstów alternatywnych.
- Oceniają formularze i interakcje pod kątem łatwości obsługi i intuicyjności.
Po zakończeniu audytu szczegółowego, właściciel strony internetowej otrzymuje raport z audytu. Raport ten zawiera szczegółowy opis stanu zgodności strony z ustawą, identyfikację znalezionych błędów, przykłady ich występowania oraz rekomendacje dotyczące naprawy. Raport z audytu szczegółowego jest kluczowy dla podmiotów publicznych, ponieważ dostarcza konkretnych informacji o tym, co należy poprawić, aby strona stała się dostępna.
Dlaczego Twoja Strona Została Zbadana?
Strony internetowe podmiotów publicznych do audytu szczegółowego wybierane są z wykazu stron internetowych podmiotów publicznych. Wybór stron do badania jest dokonywany co roku zgodnie z metodologią monitoringu unijnego, która określa liczbę i typy stron, które mają być zbadane w danym roku. Jeśli Twoja strona została wybrana do audytu, oznacza to, że znajduje się w tym wykazie i została losowo wybrana do szczegółowego sprawdzenia dostępności. Nie jest to powód do niepokoju, ale raczej szansa na poprawę dostępności Twojej strony i uczynienie jej bardziej inkluzywną.
Co Zrobić z Raportem z Audytu Szczegółowego?
Otrzymanie raportu z audytu szczegółowego to początek procesu poprawy dostępności Twojej strony. Oto kroki, które warto podjąć:
- Zapoznaj się z raportem: Dokładnie przeczytaj raport i zrozum, jakie błędy zostały zidentyfikowane na Twojej stronie.
- Ustal priorytety: Zwróć szczególną uwagę na kategorie ważności błędów. Błędy krytyczne i istotne powinny być naprawione w pierwszej kolejności, ponieważ mają największy wpływ na dostępność strony i mogą całkowicie uniemożliwiać korzystanie z niej niektórym użytkownikom.
- Zaplanuj działania naprawcze: Na podstawie rekomendacji zawartych w raporcie, opracuj plan naprawy błędów dostępności. Włącz w ten proces osoby odpowiedzialne za rozwój i utrzymanie strony internetowej.
- Sprawdź deklarację dostępności: Upewnij się, czy stan zgodności z ustawą o dostępności cyfrowej, który jest wskazany w raporcie, jest zgodny z aktualną deklaracją dostępności Twojej strony. Jeśli deklaracja nie odzwierciedla rzeczywistego stanu, należy ją zaktualizować po wprowadzeniu poprawek.
- Utwórz deklarację dostępności (jeśli jej nie ma): Jeśli Twoja strona nie posiada jeszcze obowiązkowej deklaracji dostępności, wykorzystaj raport z audytu jako podstawę do jej opracowania. Raport pomoże Ci określić stan zgodności strony i zidentyfikować elementy, które należy uwzględnić w deklaracji. Możesz skorzystać z poradników i wzorów deklaracji dostępności, aby ułatwić sobie to zadanie.
- Wdroż poprawki: Przystąp do wdrażania zaplanowanych poprawek. Może to wymagać zmian w kodzie strony, treściach, multimediach i interakcjach.
- Ponownie przetestuj: Po wprowadzeniu poprawek, warto ponownie przetestować stronę, aby upewnić się, że błędy zostały naprawione i że strona stała się bardziej dostępna. Można skorzystać z narzędzi automatycznych i, jeśli to możliwe, przeprowadzić testy z udziałem użytkowników z niepełnosprawnościami.
- Monitoruj i aktualizuj: Dostępność cyfrowa to proces ciągły. Regularnie monitoruj swoją stronę pod kątem dostępności i aktualizuj ją w miarę potrzeb, zwłaszcza przy wprowadzaniu nowych treści i funkcjonalności.
Najczęściej Zadawane Pytania (FAQ)
Kto musi przestrzegać standardów dostępności cyfrowej?
Obowiązek dostępności cyfrowej dotyczy podmiotów publicznych, takich jak urzędy administracji publicznej, sądy, szkoły, uczelnie, biblioteki, muzea, instytucje kultury, placówki zdrowia, i wiele innych. Dokładny zakres podmiotów publicznych określa Ustawa o dostępności cyfrowej.
Jakie są korzyści z dostępności cyfrowej?
Dostępność cyfrowa przynosi korzyści nie tylko osobom z niepełnosprawnościami, ale wszystkim użytkownikom. Poprawia użyteczność stron internetowych, czyni je bardziej intuicyjnymi i łatwiejszymi w obsłudze dla każdego. Dostępna strona ma również lepsze pozycjonowanie w wyszukiwarkach, dociera do szerszej grupy odbiorców i buduje pozytywny wizerunek organizacji jako odpowiedzialnej i inkluzywnej.
Gdzie mogę znaleźć więcej informacji i zasobów o dostępności cyfrowej?
Wiele informacji i zasobów na temat dostępności cyfrowej można znaleźć na stronach internetowych organizacji zajmujących się dostępnością, na stronach rządowych oraz w materiałach edukacyjnych. Warto zapoznać się z wytycznymi WCAG, Ustawą o dostępności cyfrowej oraz poradnikami i szkoleniami dostępnymi online.
Podsumowanie
Audyt dostępności cyfrowej jest kluczowym narzędziem w procesie tworzenia inkluzyjnych i dostępnych usług online. Dla podmiotów publicznych w Polsce jest to obowiązek wynikający z przepisów prawa. Raport z audytu szczegółowego dostarcza konkretnych informacji o stanie dostępności strony i wskazuje kierunki działań naprawczych. Pamiętajmy, że dostępność cyfrowa to nie tylko wymóg prawny, ale przede wszystkim wyraz odpowiedzialności społecznej i dążenia do tego, aby cyfrowy świat był dostępny dla wszystkich.
Jeśli chcesz poznać inne artykuły podobne do Audyt Dostępności Cyfrowej: Klucz do Inkluzji Online, możesz odwiedzić kategorię Rachunkowość.