Jak księgować podatek odroczony?

Podatek odroczony jest zagadnieniem, które może wydawać się skomplikowane, jednak jego prawidłowe ujęcie w księgach rachunkowych jest kluczowe dla rzetelnego przedstawienia sytuacji finansowej przedsiębiorstwa. W niniejszym artykule przyjrzymy się bliżej zasadom księgowania podatku odroczonego, opierając się na aktualnych przepisach i wytycznych.

Czym jest podatek odroczony?

Podatek odroczony wynika z przejściowych różnic pomiędzy wartością aktywów i pasywów wykazaną w księgach rachunkowych a ich wartością podatkową. Mówiąc prościej, pewne transakcje są ujmowane w rachunkowości w innym czasie niż dla celów podatkowych. Te różnice w czasie powodują powstanie podatku odroczonego, który dzieli się na aktywa z tytułu odroczonego podatku dochodowego oraz rezerwę na podatek odroczony.

Różnice przejściowe i trwałe

Kluczowe dla zrozumienia podatku odroczonego jest rozróżnienie różnic przejściowych i trwałych. Różnice przejściowe, jak sama nazwa wskazuje, są tymczasowe i z czasem się odwracają. Przykładem może być amortyzacja bilansowa i podatkowa. Metody amortyzacji mogą się różnić, co prowadzi do różnic w odpisach amortyzacyjnych w danym okresie, ale w dłuższej perspektywie suma odpisów amortyzacyjnych będzie taka sama. Różnice trwałe natomiast nigdy się nie odwracają i nie generują podatku odroczonego. Przykładem różnicy trwałej mogą być koszty niestanowiące kosztów uzyskania przychodów.

Aktywa i rezerwy z tytułu podatku odroczonego

Zgodnie z ustawą o rachunkowości, jednostki będące podatnikami podatku dochodowego od osób prawnych (o ile nie są zwolnione) są zobowiązane do tworzenia rezerwy oraz ustalania aktywów z tytułu odroczonego podatku dochodowego.

• Aktywa z tytułu odroczonego podatku dochodowego powstają w wyniku ujemnych różnic przejściowych, strat podatkowych możliwych do odliczenia w przyszłości oraz ulg podatkowych, które można wykorzystać w przyszłości. Oczekuje się, że w przyszłości różnice te spowodują zmniejszenie podstawy opodatkowania i tym samym niższy podatek dochodowy do zapłaty.
• Rezerwa na podatek odroczony tworzona jest w przypadku dodatnich różnic przejściowych. Oczekuje się, że w przyszłości różnice te spowodują zwiększenie podstawy opodatkowania i wyższy podatek dochodowy do zapłaty.

Jak księgować podatek odroczony?

Ustalenie i ewidencja podatku odroczonego następuje na koniec okresu sprawozdawczego, czyli zazwyczaj na dzień bilansowy. Podatek odroczony, zarówno aktywa jak i rezerwa, ujmowany jest w księgach rachunkowych na koncie 87 "Podatek dochodowy od osób prawnych". Saldo tego konta na dzień bilansowy przenoszone jest na wynik finansowy.

Istnieją dwa główne sposoby księgowania podatku odroczonego:

1. Metoda pełnego rozliczenia: Polega na wyksięgowaniu dotychczasowych aktywów i rezerw z tytułu podatku odroczonego (np. z poprzedniego roku) i zaksięgowaniu nowo ustalonych aktywów i rezerw na dzień bilansowy. Można to zrobić na początku roku obrotowego (np. 1 stycznia) lub na koniec roku przed zamknięciem ksiąg.
2. Metoda zmiany salda: W tym przypadku księguje się jedynie zmianę salda aktywów i rezerw z tytułu podatku odroczonego. Nie wyksięgowuje się sald z poprzedniego okresu, a jedynie koryguje się je o różnicę wynikającą z aktualizacji obliczeń.

Obie metody są poprawne, jednak metoda zmiany salda jest zazwyczaj prostsza i szybsza w zastosowaniu, szczególnie gdy zmiany w podatku odroczonym nie są znaczące. W praktyce często stosuje się metodę zmiany salda, regularnie weryfikując i aktualizując obliczenia.

Przykład księgowania (metoda zmiany salda)

Załóżmy, że na koniec 2017 roku jednostka ustaliła aktywa z tytułu odroczonego podatku dochodowego w wysokości 10 000 PLN i rezerwę na podatek odroczony w wysokości 5 000 PLN. Na koniec 2018 roku, po aktualizacji obliczeń, aktywa z tytułu podatku odroczonego wynoszą 12 000 PLN, a rezerwa na podatek odroczony 7 000 PLN.

W księgach rachunkowych za 2018 rok należy zaksięgować następujące operacje:

1. Zwiększenie aktywów z tytułu odroczonego podatku dochodowego: 2 000 PLN (12 000 PLN - 10 000 PLN)
2. Zwiększenie rezerwy na podatek odroczony: 2 000 PLN (7 000 PLN - 5 000 PLN)

Zapisy księgowe:

Zwiększenie aktywów z tytułu odroczonego podatku dochodowego:

Dt Konto 27-0 "Aktywa z tytułu odroczonego podatku dochodowego" 2 000 PLN
Ct Konto 87 "Podatek dochodowy od osób prawnych" 2 000 PLN

Zwiększenie rezerwy na podatek odroczony:

Dt Konto 87 "Podatek dochodowy od osób prawnych" 2 000 PLN
Ct Konto 83-0 "Rezerwa na podatek odroczony" 2 000 PLN

Prezentacja w bilansie

W bilansie sporządzanym zgodnie z ustawą o rachunkowości, podatek odroczony prezentowany jest w następujący sposób:

• Aktywa z tytułu odroczonego podatku dochodowego wykazywane są w aktywach, zazwyczaj w pozycji "Aktywa z tytułu odroczonego podatku dochodowego", która znajduje się w aktywach trwałych lub aktywach obrotowych, w zależności od przewidywanego terminu ich realizacji. Najczęściej prezentuje się je w aktywach trwałych jako składnik aktywów finansowych.
• Rezerwa na podatek odroczony wykazywana jest w pasywach, w pozycji "Rezerwa na podatek odroczony", która znajduje się w rezerwach na zobowiązania. Jest to rezerwa długoterminowa, ponieważ dotyczy przyszłych okresów.

Warto zaznaczyć, że szczegółowe zasady prezentacji mogą zależeć od specyfiki jednostki i przyjętej polityki rachunkowości.

Podsumowanie

Prawidłowe księgowanie podatku odroczonego jest istotne dla zapewnienia rzetelności i wiarygodności sprawozdań finansowych. Zrozumienie różnic przejściowych, zasad tworzenia aktywów i rezerw oraz metod księgowania pozwala na właściwe ujęcie tego elementu w księgach rachunkowych. Regularna aktualizacja obliczeń i świadomość wpływu podatku odroczonego na wynik finansowy to kluczowe aspekty prawidłowej rachunkowości.

Najczęściej zadawane pytania (FAQ)

Czy podatek odroczony zawsze wpływa na wynik finansowy?

Tak, podatek odroczony jest ujmowany na koncie 87 "Podatek dochodowy od osób prawnych", które wpływa na wynik finansowy.

Czy małe firmy muszą tworzyć podatek odroczony?

Obowiązek tworzenia podatku odroczonego dotyczy jednostek będących podatnikami podatku dochodowego od osób prawnych, o ile nie korzystają ze zwolnień określonych w ustawie o rachunkowości. Kryteria zwolnień mogą się różnić, dlatego warto to zweryfikować.

Jak często należy aktualizować obliczenia podatku odroczonego?

Obliczenia podatku odroczonego należy aktualizować na koniec każdego okresu sprawozdawczego, czyli zazwyczaj na dzień bilansowy.

Jeśli chcesz poznać inne artykuły podobne do Jak księgować podatek odroczony?, możesz odwiedzić kategorię Księgowość.