23/01/2023
Prowadzenie działalności gospodarczej w dzisiejszych czasach często wiąże się z transakcjami w walutach obcych. Prawidłowe rozliczenie takich operacji jest kluczowe dla zachowania zgodności z przepisami podatkowymi i rzetelności ksiąg rachunkowych. W tym artykule szczegółowo omówimy, jaki kurs waluty należy stosować w różnych sytuacjach księgowych, w tym przy rozliczaniu kosztów, sporządzaniu bilansu oraz wystawianiu faktur w Krajowym Systemie e-Faktur (KSeF).
Kurs waluty a koszty uzyskania przychodów w podatku dochodowym (CIT)
Dla celów podatku dochodowego od osób prawnych (CIT), koszty poniesione w walutach obcych muszą zostać przeliczone na złote. Zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy o CIT, koszty uzyskania przychodów przelicza się na złote według kursu średniego NBP z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego dzień poniesienia kosztu.
Dzień poniesienia kosztu – klucz do prawidłowego przeliczenia
Dzień poniesienia kosztu definiuje art. 15 ust. 4e ustawy o CIT. Jest to dzień, na który ujęto koszt w księgach rachunkowych na podstawie otrzymanej faktury (rachunku) lub innego dowodu. W przypadku, gdy koszt dokumentowany jest fakturą, za dzień poniesienia kosztu uznaje się dzień wystawienia faktury. Ważne jest, że nie chodzi o datę zapłaty, datę otrzymania faktury, ani datę księgowania, lecz właśnie o datę wystawienia faktury.
Zatem, aby prawidłowo przeliczyć koszt wyrażony w walucie obcej, należy zastosować kurs średni NBP z dnia roboczego poprzedzającego dzień wystawienia faktury.
Różnica daty wystawienia faktury i daty sprzedaży
Często zdarza się, że data wystawienia faktury różni się od daty sprzedaży towaru lub usługi. Dla celów podatku dochodowego, decydująca jest data wystawienia faktury. Data sprzedaży nie ma wpływu na wybór kursu waluty do przeliczenia kosztu.
Przykład 1. Spółka zakupiła towar 28 października. Faktura zakupu została wystawiona 31 października. Płatność za towar jest w euro. Jaki kurs waluty należy zastosować?
W tym przypadku, dla przeliczenia kosztu zakupu towaru na złote, należy zastosować kurs średni NBP z 30 października (ostatni dzień roboczy poprzedzający 31 października, czyli dzień wystawienia faktury). Data 28 października (data zakupu towaru) nie ma znaczenia dla ustalenia właściwego kursu.
Podsumowanie – kurs waluty dla kosztów CIT
Do przeliczenia kosztów poniesionych w walucie obcej dla celów podatku dochodowego od osób prawnych stosuje się średni kurs NBP z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego dzień wystawienia faktury dokumentującej dany koszt. Data transakcji gospodarczej, np. data dostawy towaru, nie jest brana pod uwagę przy wyborze kursu waluty.
Kurs waluty do wyceny bilansowej rozrachunków w walutach obcych
Ustawa o rachunkowości nakłada obowiązek wyceny aktywów i pasywów na dzień bilansowy. Dotyczy to również rozrachunków w walutach obcych, które na dzień bilansowy należy wycenić po kursie średnim NBP obowiązującym na ten dzień (art. 30 ust. 1 pkt 1 ustawy o rachunkowości).
Dzień bilansowy i kurs NBP
W przypadku jednostek, których rok obrotowy pokrywa się z rokiem kalendarzowym, dniem bilansowym jest 31 grudnia. Do wyceny rozrachunków na 31 grudnia stosuje się średni kurs NBP z 31 grudnia. Jeśli 31 grudnia przypada na dzień wolny od pracy, stosuje się kurs średni NBP z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego dzień bilansowy.
Przykład 2. Spółka ma nierozliczone zobowiązanie w euro na dzień 31 grudnia 2023 roku. 31 grudnia 2023 roku to niedziela. Jaki kurs waluty należy zastosować do wyceny bilansowej?
W tym przypadku należy zastosować kurs średni NBP z 29 grudnia 2023 roku (piątek), czyli ostatniego dnia roboczego poprzedzającego 31 grudnia 2023 roku.
Wycena należności i zobowiązań
Na dzień bilansowy jednostka ma obowiązek wycenić:
- Należności w walucie obcej – w kwocie wymaganej zapłaty, z zachowaniem zasady ostrożności.
- Zobowiązania w walucie obcej – w kwocie wymagającej zapłaty.
Kwota wymaganej/wymagającej zapłaty oznacza kwotę wynikającą z dokumentów potwierdzających daną transakcję, przeliczoną na złote po kursie średnim NBP na dzień bilansowy.
Podsumowanie – kurs waluty dla bilansu
Do wyceny bilansowej rozrachunków w walutach obcych na dzień bilansowy stosuje się średni kurs NBP obowiązujący na ten dzień bilansowy lub ostatni dzień roboczy go poprzedzający, jeśli dzień bilansowy przypada na dzień wolny od pracy. Wycenia się zarówno należności, jak i zobowiązania w walutach obcych.
Kurs przeliczeniowy dla faktur sprzedaży w walucie obcej w KSeF (VAT)
W przypadku wystawiania faktur w walucie obcej, szczególnie w kontekście Krajowego Systemu e-Faktur (KSeF), kluczowe jest prawidłowe zastosowanie kursu przeliczeniowego dla celów podatku VAT.
Kurs dla faktur wystawianych w momencie powstania obowiązku podatkowego lub po nim
Jeżeli faktura w walucie obcej jest wystawiana w momencie powstania obowiązku podatkowego VAT lub po nim, sprzedaż przelicza się na złote po średnim kursie NBP z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego moment powstania obowiązku podatkowego. Alternatywnie, podatnik może wybrać przeliczenie według ostatniego kursu wymiany opublikowanego przez Europejski Bank Centralny (EBC) na ostatni dzień poprzedzający dzień powstania obowiązku podatkowego. W przypadku wyboru kursu EBC, waluty inne niż euro przelicza się z zastosowaniem kursu wymiany każdej z nich względem euro.
Przykład 3. Usługa została wykonana 30 października 2023 roku (moment powstania obowiązku podatkowego). Faktura w walucie obcej została wystawiona 10 listopada 2023 roku. Jaki kurs waluty należy zastosować?
Należy zastosować średni kurs NBP z 27 października 2023 roku (ostatni dzień roboczy poprzedzający 30 października).
Kurs dla faktur wystawianych przed powstaniem obowiązku podatkowego
W przypadku, gdy faktura w walucie obcej jest wystawiana przed powstaniem obowiązku podatkowego VAT, przeliczenia na złote dokonuje się po średnim kursie NBP z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego dzień wystawienia faktury, czyli datę przesłania jej do KSeF. Data utworzenia faktury w systemie księgowym nie jest decydująca – istotna jest data przesłania faktury do KSeF, która uznawana jest za dzień wystawienia faktury ustrukturyzowanej.
Przykład 4. Faktura w walucie obcej została utworzona w systemie 15 listopada 2023 roku, a przesłana do KSeF 18 listopada 2023 roku. Obowiązek podatkowy powstał 20 listopada 2023 roku. Jaki kurs waluty należy zastosować?
Należy zastosować średni kurs NBP z 17 listopada 2023 roku (ostatni dzień roboczy poprzedzający 18 listopada, czyli dzień wystawienia faktury w KSeF).
Kurs walutowy wynikający z przepisów o podatku dochodowym
Podatnik ma możliwość wyboru przeliczania kwot na fakturach w walucie obcej na złote według zasad przeliczania przychodu określonego w walucie obcej wynikających z przepisów o podatku dochodowym. Wybierając tę opcję, podatnik jest zobowiązany stosować ją przez co najmniej 12 kolejnych miesięcy.
Zmiany od 1 lipca 2024 roku w KSeF
Od 1 lipca 2024 roku, wraz z obowiązkowym KSeF dla czynnych podatników VAT, przepisy ustawy o VAT zostały doprecyzowane. W przypadku dostaw towarów i usług, dla których obowiązek podatkowy powstaje z chwilą wystawienia faktury, przeliczenia na złote można dokonać według kursu średniego NBP z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego dzień wystawienia faktury (dzień, o którym mowa w art. 106e ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT), pod warunkiem, że faktura ustrukturyzowana została wystawiona nie później niż następnego dnia po tym dniu.
Podsumowanie – kurs waluty dla faktur w KSeF
W przypadku faktur w walucie obcej wystawianych w KSeF, kurs przeliczeniowy zależy od momentu wystawienia faktury względem momentu powstania obowiązku podatkowego. Decydująca jest data przesłania faktury do KSeF. Możliwe jest również stosowanie kursu walutowego wynikającego z przepisów o podatku dochodowym, jednak wymaga to konsekwencji przez co najmniej 12 miesięcy.
Podsumowanie i kluczowe zapamiętania
Prawidłowe stosowanie kursów walut w księgowości jest niezbędne dla rzetelności rozliczeń i zgodności z przepisami. Pamiętaj, że:
- Dla kosztów CIT decydująca jest data wystawienia faktury.
- Dla bilansu na dzień bilansowy stosuje się kurs NBP na ten dzień.
- Dla faktur VAT w KSeF istotna jest relacja daty wystawienia faktury w KSeF do momentu powstania obowiązku podatkowego.
Zawsze warto upewnić się, jaki kurs waluty jest właściwy w danej sytuacji, aby uniknąć błędów i potencjalnych konsekwencji podatkowych. W razie wątpliwości, warto skonsultować się z księgowym lub doradcą podatkowym.
Jeśli chcesz poznać inne artykuły podobne do Jaki kurs waluty stosować w rozliczeniach księgowych?, możesz odwiedzić kategorię Księgowość.