PWP i Fotowoltaika: Kiedy Wyłącznik PPOŻ?

W ostatnim czasie, wprowadzenie wymogu uzgadniania projektów instalacji fotowoltaicznych (PV) z rzeczoznawcami ds. ochrony przeciwpożarowej, przyniosło wiele korzyści, ale także pewne niejasności. Jednym z problemów jest interpretacja przepisów dotyczących Przeciwpożarowego Wyłącznika Prądu (PWP) w kontekście instalacji fotowoltaicznych, a szczególnie stosowania automatycznych rozłączników DC.

Czym jest Przeciwpożarowy Wyłącznik Prądu (PWP) i kiedy go stosujemy?

Obowiązek stosowania PWP reguluje "rozporządzenie WT" (Warunki Techniczne, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, § 183). Przepis ten mówi:

§ 183. 1. Przeciwpożarowy wyłącznik prądu, odcinający dopływ prądu do wszystkich obwodów, z wyjątkiem obwodów zasilających instalacje i urządzenia, których funkcjonowanie jest niezbędne podczas pożaru, należy stosować w strefach pożarowych o kubaturze przekraczającej 1000 m³ lub zawierających strefy zagrożone wybuchem.

2. Przeciwpożarowy wyłącznik prądu powinien być umieszczony w pobliżu głównego wejścia do obiektu lub złącza i odpowiednio oznakowany.

Kluczowe jest zrozumienie kilku aspektów:

• Strefa pożarowa to nie zawsze cały budynek. Może być to wydzielona część budynku lub, w pewnych przypadkach, suma kubatur kilku obiektów.
• Obowiązek stosowania PWP dotyczy obiektu, a nie samej instalacji fotowoltaicznej.
• Budynki mieszkalne jednorodzinne są zwolnione z obowiązku stosowania PWP (zgodnie z "rozporządzeniem ppoż" w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów).

Problemy z PWP w kontekście instalacji fotowoltaicznych

Niektórzy rzeczoznawcy ds. ppoż. błędnie interpretują przepisy, nakazując stosowanie automatycznych rozłączników DC dla każdej instalacji PV, niezależnie od specyfiki obiektu. Wynika to prawdopodobnie z przyzwyczajenia do uzgadniania projektów obiektów, które tradycyjnie podlegały obowiązkowi PWP (przed zmianami przepisów).

PWP to rozbudowana instalacja, składająca się z:

• Urządzenia uruchamiającego (przyciski PWP).
• Urządzenia wykonawczego (rozłączniki/wyłączniki).
• Urządzenia sygnalizującego (lampki).

Zadaniem PWP jest odcięcie zasilania w strefie pożarowej. Uruchomienie PWP (np. przyciskiem przy wejściu do budynku) powinno spowodować odcięcie napięcia we wszystkich standardowych obwodach wewnątrz strefy pożarowej.

Analizując instalację fotowoltaiczną, rozróżniamy stronę AC (przemiennoprądową) i DC (stałoprądową).

Strona AC: Zadziałanie PWP odcina zasilanie AC falownika. Falownik, dzięki zabezpieczeniu antywyspowemu, przestaje generować napięcie i oddawać energię do sieci.

Strona DC: Falownik nadal jest zasilany od strony DC. Trasa kablowa DC od falownika, przez rozdzielnicę, aż do modułów PV na dachu pozostaje pod napięciem. Moduły PV naturalnie generują napięcie, ale znajdują się na zewnątrz strefy pożarowej i nie podlegają bezpośrednio działaniu PWP.

Problematyczny jest odcinek strony DC znajdujący się wewnątrz strefy pożarowej. Zgodnie z § 183, ten odcinek musi zostać odłączony po uruchomieniu PWP. Temu właśnie służą automatyczne rozłączniki DC.

Rozłączniki DC powinny być umieszczone:

• Na zewnątrz strefy pożarowej.
• W miejscu zgodnym z instrukcją montażu (chronionym przed słońcem).
• W miejscu dostępnym i serwisowalnym.
• W miejscu, gdzie awaria rozłącznika nie spowoduje rozprzestrzenienia ognia (z dala od materiałów łatwopalnych).

Automatyczny rozłącznik DC rozłącza obwód DC automatycznie po zaniku zasilania AC.

Kiedy stosowanie automatycznych rozłączników DC jest obowiązkowe?

Automatyczne rozłączniki DC są wymagane, gdy spełnione są wszystkie poniższe warunki:

1. Obiekt nie jest budynkiem mieszkalnym jednorodzinnym.
2. Obiekt ma strefę pożarową o kubaturze przekraczającej 1000 m³ lub zawiera strefę zagrożoną wybuchem.
3. Część strony DC instalacji PV (trasa kablowa lub falownik) znajduje się wewnątrz strefy pożarowej.
4. Wykorzystywany jest falownik bez optymalizacji na poziomie modułów (np. bez optymalizatorów mocy lub mikroinwerterów).

W związku z tym, jeśli:

• Cała trasa DC (wraz z falownikiem) znajduje się na zewnątrz budynku.
• Instalacja PV jest naziemna, a falownik znajduje się pod modułami.

Nie ma obowiązku stosowania automatycznych rozłączników DC.

Błędne praktyki wdrażania rozłączania DC

Częstym błędem jest montowanie automatycznych rozłączników DC z dodatkowymi przyciskami PWP dedykowanymi tylko dla fotowoltaiki. Jest to nieprawidłowe i mylące. Przyciski PWP są przeznaczone dla infrastruktury PWP, która odłącza wszystkie obwody w obiekcie (poza obwodami urządzeń ppoż.).

Należy rozróżnić:

• Budowę infrastruktury PWP (etap budowy obiektu).
• Dostosowanie instalacji PV do infrastruktury PWP (etap montażu PV).

Instalator PV powinien dostosować się do wymogów obiektu i zapewnić rozłączenie napięcia DC wewnątrz strefy pożarowej w przypadku zadziałania PWP (niezależnie od tego, czy PWP już istnieje, czy dopiero będzie instalowany).

Warianty prawidłowego podłączenia:

a) Budynek z wyłącznikiem PWP i przyciskiem PWP:

• Instalację PV wpinamy w obwody "zwykłe" (nie ppoż.), które zostaną wyłączone po zadziałaniu PWP.
• Z rozdzielnicy AC PV prowadzimy jedną fazę do zasilania automatycznego rozłącznika DC (dodatkowy wyłącznik nadprądowy).

b) Budynek z wymogiem PWP, ale bez przycisków PWP:

• Głównym wyłącznikiem przeciwpożarowym jest zabezpieczenie przedlicznikowe (oznaczamy je na planie).
• Pozostałe elementy instalacji jak w wariancie a).
• Nie montujemy dodatkowych przycisków PWP tylko dla PV.

Błędem jest również stosowanie ręcznych rozłączników DC, które nie są zintegrowane z infrastrukturą PWP obiektu.

Magazyny energii a PWP

Szczególną uwagę należy zwrócić na magazyny energii. Powinny one posiadać wejście sygnałowe EPO (Emergency Power Off), umożliwiające awaryjne wyłączenie magazynu sygnałem z PWP obiektu. Wiele magazynów energii dostępnych na polskim rynku nie posiada takiego wejścia. W takim przypadku, rozwiązanie techniczne należy skonsultować z dostawcą magazynu energii.

Podsumowanie

Stosowanie przeciwpożarowego wyłącznika prądu w instalacjach fotowoltaicznych jest regulowane przepisami dotyczącymi bezpieczeństwa pożarowego budynków. Automatyczne rozłączniki DC są wymagane tylko w określonych przypadkach, gdy obiekt spełnia kryteria kubaturowe lub zagrożenia wybuchem, a trasa DC instalacji PV przebiega wewnątrz strefy pożarowej. Należy unikać błędnych praktyk, takich jak montowanie dedykowanych przycisków PWP dla PV, i integrować rozłączanie DC z systemem PWP obiektu lub głównym zabezpieczeniem. W przypadku magazynów energii kluczowe jest zapewnienie możliwości ich awaryjnego wyłączenia za pomocą sygnału EPO z systemu PWP.

Jeśli chcesz poznać inne artykuły podobne do PWP i Fotowoltaika: Kiedy Wyłącznik PPOŻ?, możesz odwiedzić kategorię Rachunkowość.