Nowe Standardy Etyczne IFAC dla Rachunkowości

W dynamicznie zmieniającym się świecie rachunkowości, standardy etyczne stanowią fundament zaufania publicznego i profesjonalizmu. Międzynarodowa Federacja Księgowych (IFAC) odgrywa kluczową rolę w kształtowaniu tych standardów, a jej Kodeks Etyki jest powszechnie uznawany za wzorzec dla księgowych na całym świecie. W kwietniu 2018 roku IFAC wprowadził gruntownie przeredagowany i ulepszony Kodeks Etyki dla profesjonalnych księgowych, który wszedł w życie w czerwcu 2019 roku. Ten zaktualizowany kodeks, znany jako „Międzynarodowy Kodeks Etyki dla Profesjonalnych Księgowych (w tym Międzynarodowe Standardy Niezależności)”, wprowadza szereg istotnych zmian i wzmocnień, mających na celu podniesienie poziomu etyki i niezależności w zawodzie księgowego.

Kluczowe obszary zmian w Kodeksie Etyki IFAC

Zrewidowany Kodeks Etyki IFAC koncentruje się na kilku kluczowych obszarach, które mają istotny wpływ na praktykę zawodową księgowych. Do najważniejszych z nich należą:

• Ulepszone ramy koncepcyjne: Kodeks wprowadza rozszerzone ramy koncepcyjne, które pomagają księgowym w identyfikacji, ocenie i reagowaniu na zagrożenia dla zasad etycznych i niezależności.
• Wzmocnione przepisy dotyczące długotrwałej współpracy: Nowe regulacje wzmacniają standardy niezależności w odniesieniu do długotrwałej współpracy personelu z klientami audytu, szczególnie w przypadku podmiotów interesu publicznego.
• Wzmocnione przepisy dotyczące zachęt: Kodeks zaostrza przepisy dotyczące oferowania i przyjmowania zachęt, w tym prezentów i gościnności, zarówno dla księgowych w biznesie (PAIB), jak i księgowych w praktyce publicznej (PAPP).
• Wzmocnione przepisy dla księgowych w biznesie (PAIB): Wprowadzono nowe sekcje dotyczące presji na naruszanie zasad etycznych oraz zrewidowano przepisy dotyczące przygotowywania i prezentacji informacji.
• Wyjaśnienia dotyczące stosowania przepisów PAIB do PAPP: Kodeks precyzuje, w jakich sytuacjach przepisy dotyczące księgowych w biznesie mogą mieć zastosowanie również do księgowych w praktyce publicznej.
• Nowe materiały podkreślające znaczenie osądu zawodowego: Wprowadzono dodatkowe wytyczne, które podkreślają wagę zrozumienia faktów i okoliczności przy podejmowaniu osądów zawodowych.
• Nowe materiały wyjaśniające związek zasad etycznych ze sceptycyzmem zawodowym: Kodeks wyjaśnia, jak przestrzeganie zasad etycznych wspiera stosowanie sceptycyzmu zawodowego podczas audytu i innych usługassurance.

Ulepszone ramy koncepcyjne: Fundament etycznego postępowania

Ramy koncepcyjne stanowią centralny element Kodeksu Etyki IFAC. Są to zbiór zasad, które wszyscy księgowi muszą stosować w celu rozwiązania kwestii etycznych i związanych z niezależnością. Ramy te opierają się na trójstopniowym podejściu, obejmującym identyfikację, ocenę i reagowanie na zagrożenia dla przestrzegania zasad etycznych i, w stosownych przypadkach, niezależności.

W zrewidowanym kodeksie ramy koncepcyjne zostały znacząco ulepszone i doprecyzowane. Szczególnie istotne są zmiany dotyczące definicji „środków ochronnych”, które są teraz definiowane jako „działania, podejmowane pojedynczo lub łącznie, przez księgowego, które skutecznie redukują zagrożenia dla przestrzegania podstawowych zasad do akceptowalnego poziomu”. Kodeks jasno podkreśla, że nie wszystkie zagrożenia można wyeliminować za pomocą środków ochronnych. W niektórych sytuacjach jedynym rozwiązaniem może być odmowa podjęcia się określonej działalności zawodowej lub usługi, lub jej zakończenie.

Ramy koncepcyjne kładą nacisk na to, że zagrożenia są rozwiązywane poprzez:

1. Eliminację okoliczności stwarzających zagrożenia.
2. Stosowanie środków ochronnych, jeśli są dostępne i zdolne do zredukowania zidentyfikowanych zagrożeń do akceptowalnego poziomu.
3. Odmowę lub zakończenie określonej działalności zawodowej lub usługi.

Warto zwrócić uwagę na rozróżnienie między środkami ochronnymi a „warunkami, politykami i procedurami”, które mają charakter rutynowy i mogą wspomagać księgowego w identyfikacji i ocenie zagrożeń, ale nie są środkami ochronnymi samymi w sobie. Kodeks wprowadza również jaśniejsze definicje kluczowych terminów, takich jak „rozsądna i poinformowana strona trzecia (RITP)” i „akceptowalny poziom”. Test RITP polega na ocenie, czy rozsądna i poinformowana strona trzecia, posiadająca odpowiednią wiedzę i doświadczenie, doszłaby do tych samych wniosków co księgowy.

Usługi niezwiązane z audytem (NAS) i niezależność

Kodeks Etyki IFAC szczegółowo reguluje kwestię świadczenia usług niezwiązanych z audytem (NAS) klientom audytu iassurance. Zrewidowane przepisy jeszcze wyraźniej wyjaśniają, jak firmy i sieci firm powinny stosować ramy koncepcyjne w celu zarządzania zagrożeniami dla niezależności, które powstają, gdy usługi NAS są świadczone klientom audytu iassurance.

Kodeks zawiera wyraźne zakazy dotyczące NAS, w tym nadrzędny zakaz przejmowania obowiązków zarządczych podczas świadczenia jakichkolwiek usług NAS klientom audytu. Przepisy rozróżniają, które zakazy NAS mają zastosowanie we wszystkich okolicznościach, a które odnoszą się do audytów podmiotów interesu publicznego (PIE) oraz podmiotów, które nie są PIE.

W kontekście NAS, przykłady działań, które mogą stanowić środki ochronne, są bardziej precyzyjne i lepiej dopasowane do konkretnych kategorii zagrożeń. Kodeks podkreśla, że w niektórych sytuacjach środki ochronne mogą nie być dostępne lub zdolne do zredukowania zagrożeń do akceptowalnego poziomu, a w takich przypadkach firma lub sieć firm musi odmówić świadczenia NAS lub zrezygnować z zlecenia audytu.

Długotrwała współpraca i rotacja partnerów

Zrewidowane przepisy Kodeksu Etyki IFAC wzmacniają standardy niezależności w odniesieniu do długotrwałej współpracy personelu z klientami audytu iassurance. Wprowadzono wzmocniony system rotacji partnerów dla audytów podmiotów interesu publicznego, mający na celu ograniczenie zagrożeń dla niezależności wynikających z nadmiernej bliskości i znajomości z klientem.

Zmiany w przepisach dotyczących długotrwałej współpracy weszły w życie w grudniu 2018 roku i stanowią istotny krok w kierunku wzmocnienia niezależności audytorów, szczególnie w odniesieniu do podmiotów o znaczeniu publicznym.

Zachęty: Ustalanie granic akceptowalności

Kodeks Etyki IFAC wprowadza bardziej przejrzyste i kompleksowe ramy dotyczące zachęt, które pomagają księgowym w ustaleniu granic akceptowalności oferowanych i przyjmowanych zachęt. Centralnym elementem tych ram jest nowy test intencji, który zakazuje oferowania lub przyjmowania zachęt, jeśli istnieje rzeczywista lub postrzegana intencja niewłaściwego wpływania na zachowanie odbiorcy lub innej osoby.

Zrewidowane przepisy dotyczące zachęt uzupełniają przepisy dotyczące nieprzestrzegania przepisów ustawowych i wykonawczych (NOCLAR), które weszły w życie w lipcu 2017 roku. Razem tworzą one kompleksowy system etycznych zabezpieczeń, odnoszących się zarówno do wykroczeń popełnianych przez innych, jak i do potencjalnego udziału księgowych w nieetycznych zachowaniach.

Wzmocnione przepisy dla księgowych w biznesie (PAIB)

Kodeks Etyki IFAC zwraca szczególną uwagę na rolę księgowych w biznesie (PAIB), którzy odgrywają kluczową rolę w łańcuchu sprawozdawczości finansowej i wspierają efektywne zarządzanie w organizacjach. Wzmocnione przepisy dla PAIB mają na celu zapewnienie, że standardy etyczne dla tej grupy zawodowej są odpowiednie i solidne.

Zmiany w przepisach dla PAIB obejmują zakaz:

• Wykorzystywania swobody decyzyjnej przy przygotowywaniu lub prezentowaniu informacji z zamiarem wprowadzenia w błąd lub niewłaściwego wpływania na wyniki umowne lub regulacyjne.
• Ulegania presji ze strony innych, która mogłaby skutkować naruszeniem zasad etycznych, lub wywierania presji na innych, która mogłaby prowadzić do naruszenia zasad etycznych przez nich.

Kodeks zawiera dodatkowe materiały aplikacyjne, które pomagają księgowym w zdystansowaniu się od wprowadzających w błąd informacji oraz w radzeniu sobie z presją na naruszanie zasad etycznych.

Osąd zawodowy i sceptycyzm zawodowy: Kluczowe kompetencje księgowego

Osąd zawodowy i sceptycyzm zawodowy są kluczowymi kompetencjami, które każdy księgowy musi posiadać i stosować w swojej praktyce zawodowej. Zrewidowany Kodeks Etyki IFAC podkreśla znaczenie osądu zawodowego w identyfikacji, ocenie i reagowaniu na zagrożenia dla zasad etycznych i niezależności. Kodeks zawiera nowe materiały, które pomagają księgowym lepiej zrozumieć, co należy brać pod uwagę przy podejmowaniu osądów zawodowych.

Sceptycyzm zawodowy, definiowany jako postawa dociekliwości i krytycznej oceny dowodów, jest niezbędny w audycie i innych usługachassurance. Kodeks wyjaśnia, jak przestrzeganie zasad etycznych wspiera stosowanie sceptycyzmu zawodowego, ilustrując ten związek w kontekście audytu sprawozdań finansowych.

Restrukturyzacja Kodeksu: Większa przejrzystość i użyteczność

Oprócz zmian merytorycznych, Kodeks Etyki IFAC został również restrukturyzowany, aby stać się bardziej przejrzystym i łatwiejszym w użyciu. Wprowadzono szereg zmian strukturalnych, które mają na celu poprawę czytelności i zrozumiałości Kodeksu.

Kluczowe zmiany strukturalne obejmują:

• Wyraźne rozróżnienie między wymaganiami a materiałami aplikacyjnymi. Paragrafy zawierające wymagania są oznaczone literą „R”, a paragrafy zawierające materiały aplikacyjne literą „A”.
• Uproszczenie języka Kodeksu. Unikano powtórzeń, złożonych struktur zdań i archaicznych terminów.
• Wprowadzenie słowniczka terminów, zawierającego definicje kluczowych pojęć używanych w Kodeksie.

Nowa struktura i konwencja redakcyjna Kodeksu podkreślają jego skalowalność i ułatwiają nawigację po jego poszczególnych częściach.

Wskazówki i wsparcie w implementacji: Pomoc w praktycznym zastosowaniu Kodeksu

Aby ułatwić wdrożenie zrewidowanego Kodeksu Etyki IFAC, opracowano Przewodnik po Kodeksie, który pomaga czytelnikom zrozumieć jego cel, strukturę i sposób korzystania z niego. Przewodnik ten ma charakter niewiążący i nie stanowi części Kodeksu, ale jest cennym narzędziem wspomagającym jego praktyczne zastosowanie.

IFAC udostępnia również szereg dodatkowych zasobów i narzędzi, które mają na celu wsparcie w promocji, przyjęciu i skutecznym wdrożeniu Kodeksu. Zasoby te obejmują m.in. podsumowania zmian w Kodeksie, filmy wyjaśniające kluczowe aspekty Kodeksu, prezentacje PowerPoint, tabele korelacji między starym a nowym Kodeksem, oraz dokumenty Q&A.

Podsumowanie: Nowy Kodeks Etyki IFAC – krok naprzód w profesjonalizacji rachunkowości

Zrewidowany Kodeks Etyki IFAC stanowi istotny krok naprzód w profesjonalizacji rachunkowości i audytu. Wprowadzone zmiany i wzmocnienia mają na celu podniesienie poziomu etyki i niezależności w zawodzie księgowego, co jest kluczowe dla utrzymania zaufania publicznego do sprawozdawczości finansowej i rynków kapitałowych.

Nowy Kodeks jest wynikiem szerokich konsultacji z interesariuszami i uwzględnia długotrwałe obawy dotyczące poprzedniej wersji Kodeksu. Jest bardziej przejrzysty, łatwiejszy w użyciu i egzekwowaniu, a jednocześnie bardziej kompleksowy i solidny w swoich wymaganiach etycznych. Wdrożenie nowego Kodeksu stanowi wyzwanie, ale jednocześnie szansę na dalszy rozwój i umocnienie pozycji zawodu księgowego jako zawodu zaufania publicznego.

Jeśli chcesz poznać inne artykuły podobne do Nowe Standardy Etyczne IFAC dla Rachunkowości, możesz odwiedzić kategorię Rachunkowość.