30/10/2024
Przepisy dotyczące raportowania schematów podatkowych (MDR) wprowadziły wiele zamieszania wśród przedsiębiorców. Niejasności i ogólnikowość regulacji sprawiają, że orientacja w przepisach MDR wymaga ciągłej aktualizacji wiedzy. Jednym z kluczowych aspektów jest zrozumienie, kogo nie dotyczy procedura MDR. W tym artykule szczegółowo omówimy, czym jest procedura MDR, kiedy jest wymagana, a przede wszystkim, które podmioty są z niej wyłączone. Wiedza ta jest niezbędna, aby uniknąć potencjalnych sankcji i działać zgodnie z prawem.

- Kto Musi Posiadać Procedurę MDR?
- Kogo Nie Dotyczy Procedura MDR? Wyjątki i Wyłączenia
- Elementy Procedury MDR
- Wdrożenie Procedury MDR i Konsekwencje Braku Wdrożenia
- Schematy Podatkowe – Kluczowe Pojęcia
- Raportowanie Schematów Podatkowych – Proces i Obowiązki
- Podsumowanie
- FAQ – Najczęściej Zadawane Pytania
Kto Musi Posiadać Procedurę MDR?
Procedura MDR, czyli wewnętrzna procedura przeciwdziałania niewywiązywaniu się z obowiązków przekazywania informacji o schematach podatkowych, jest obowiązkowa dla większości podmiotów pełniących funkcję Promotora. Obowiązek ten został wprowadzony w Polsce 1 stycznia 2019 roku i dotyczy przede wszystkim przedsiębiorców prowadzących działalność w formie spółek kapitałowych (z ograniczoną odpowiedzialnością, akcyjnych) lub osobowych (jawnych, komandytowych, partnerskich, komandytowo-akcyjnych), których przychody lub koszty przekroczyły w roku poprzedzającym rok obrotowy równowartość 8 milionów złotych. Kryterium finansowe ustalane jest na podstawie prowadzonych ksiąg rachunkowych.
Obowiązki Promotora w Zakresie MDR
Zgodnie z definicją zawartą w Ordynacji Podatkowej, Promotorem jest osoba fizyczna, prawna lub jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, która opracowuje, udostępnia, oferuje lub wdraża uzgodnienie mogące mieć wpływ na powstanie lub niepowstanie obowiązku podatkowego. Najczęściej w roli Promotorów występują doradcy podatkowi, adwokaci, radcy prawni, a także pracownicy banków i innych instytucji doradczych.
Definicja Promotora jest jednak szeroka i potencjalnie każdy podmiot może zostać uznany za Promotora, nawet jeśli nie jest to jego zamiarem. Jednorazowe udostępnienie uzgodnienia stanowiącego schemat podatkowy w ramach prowadzonej działalności może skutkować uznaniem za Promotora. Dlatego tak istotne jest, aby każdy przedsiębiorca zweryfikował, czy w świetle prawa nie jest uznawany za Promotora i czy nie jest zobowiązany do wdrożenia procedury MDR.
Przepisy nakładają obowiązek posiadania procedury wewnętrznej na podmioty zatrudniające promotorów lub wypłacające im wynagrodzenie. Oznacza to, że firma, która poprzez zatrudnionego doradcę proponuje klientom korzystne rozwiązania podatkowe, nie może uniknąć wdrożenia procedury MDR, nawet jeśli doradztwo nie jest głównym profilem jej działalności.
Kogo Nie Dotyczy Procedura MDR? Wyjątki i Wyłączenia
Ministerstwo Finansów w objaśnieniach z 21 stycznia 2019 roku wprowadziło pewne zawężenie wykładni przepisów dotyczących procedury MDR, wskazując na podmioty, które są z niej wyłączone. Wyłączenie to dotyczy:
- Podmiotów zatrudniających doradców podatkowych, radców prawnych na umowę o pracę, pod warunkiem, że działania tych doradców ograniczają się wyłącznie do działalności danego podmiotu, a uzgodnienia nie są przekazywane „na zewnątrz”.
- Podmiotów nabywających usługi doradcze od podmiotów trzecich, również pod warunkiem, że efekty doradztwa są wykorzystywane wyłącznie w działalności własnej firmy i nie są udostępniane innym podmiotom.
Kluczowe jest tutaj rozróżnienie, czy doradztwo jest świadczone wyłącznie na wewnętrzne potrzeby firmy, czy też uzgodnienia są oferowane innym podmiotom. Jeśli doradztwo ogranicza się do działalności własnej firmy i nie jest komercjalizowane na zewnątrz, obowiązek posiadania procedury MDR nie powstaje.
Natomiast, obowiązek wdrożenia procedury MDR pojawia się, gdy podmiot zatrudnia osoby fizyczne inne niż doradcy podatkowi czy radcy prawni (np. dyrektorów finansowych), które działają jako promotorzy w stosunku do innych podmiotów, na przykład w ramach grupy kapitałowej. W takiej sytuacji, nawet jeśli główna działalność firmy nie jest doradcza, procedura MDR staje się konieczna.
Podsumowując, procedura MDR nie dotyczy:
- Firm, których roczne przychody lub koszty nie przekroczyły 8 milionów złotych.
- Firm, które korzystają z usług doradców podatkowych lub radców prawnych wyłącznie na własne potrzeby, a doradztwo nie jest oferowane na zewnątrz.
- Firm, które zatrudniają doradców podatkowych lub radców prawnych na umowę o pracę i ich działania ograniczają się do działalności wewnętrznej firmy.
Elementy Procedury MDR
Jeśli podmiot jest zobowiązany do wdrożenia procedury MDR, musi ona zawierać elementy wymienione w art. 86l Ordynacji Podatkowej. Konieczne jest określenie:
- Czynności i działań podejmowanych w celu przeciwdziałania niewywiązywaniu się z obowiązku przekazywania informacji o schematach podatkowych.
- Środków stosowanych w celu właściwego wypełniania obowiązków oraz działań podejmowanych w przypadku potencjalnych naruszeń przepisów.
- Sposobu przechowywania dokumentów i informacji związanych z MDR.
- Zasad wykonywania obowiązku raportowania schematów podatkowych Szefowi Krajowej Administracji Skarbowej.
- Zasad upowszechniania wiedzy o przepisach MDR wśród pracowników oraz sposobu zgłaszania nieprawidłowości.
- Zasad kontroli wewnętrznej i audytu, zapewniających przestrzeganie obowiązków wynikających z przepisów MDR i wdrożonej procedury.
- Analizy zmian legislacyjnych w zakresie MDR.
Przed wdrożeniem procedura MDR musi zostać zaakceptowana przez zarząd lub dyrektorów posiadających wiedzę z zakresu prawa podatkowego lub kadrę kierowniczą wyższego szczebla, czyli osoby decyzyjne w kwestii ryzyka nieprzestrzegania przepisów.
Wdrożenie Procedury MDR i Konsekwencje Braku Wdrożenia
Wdrożenie procedury MDR powinno być dostosowane do struktury organizacyjnej danego podmiotu. Podczas kontroli to na firmie spoczywa obowiązek udowodnienia, że wdrożona procedura jest stosowana i skuteczna w przeciwdziałaniu brakowi raportowania.
Brak jest jasno określonego terminu wdrożenia procedury MDR. Jednak podmiot, który nagle stanie się Promotorem, powinien niezwłocznie wdrożyć procedurę, aby uniknąć odpowiedzialności za niedopełnienie obowiązku raportowania.
Kary za Niedopełnienie Obowiązków MDR
Za brak wdrożenia i stosowania procedury MDR, nawet przy wypełnieniu innych obowiązków (raportowania), grozi kara pieniężna do 2 milionów złotych. W przypadku braku procedury MDR i jednocześnie niewypełnienia obowiązku raportowania, kara może wzrosnąć nawet do 10 milionów złotych.
Kary nakłada Szef Krajowej Administracji Skarbowej w drodze decyzji administracyjnej. Przepisy przewidują możliwość odstąpienia od nałożenia kary, biorąc pod uwagę okoliczności naruszenia, wysokość uzyskanej korzyści, historię kar administracyjnych oraz działania podjęte przez podmiot w celu uniknięcia skutków naruszenia prawa.
Schematy Podatkowe – Kluczowe Pojęcia
Aby w pełni zrozumieć, kogo dotyczy procedura MDR, warto przypomnieć sobie definicję schematu podatkowego. Zgodnie z Ordynacją Podatkową, schemat podatkowy to uzgodnienie, które spełnia określone kryteria:
- Kryterium głównej korzyści oraz ogólną cechę rozpoznawczą (oba warunki muszą być spełnione łącznie).
- Szczególną cechę rozpoznawczą (wystarczy spełnienie tylko tego warunku).
- Inną szczególną cechę rozpoznawczą (wystarczy spełnienie tylko tego warunku, bez konieczności spełnienia kryterium głównej korzyści).
Uzgodnienie to z kolei czynność planowana lub zespół czynności planowanych, w których co najmniej jedna strona jest podatnikiem, lub które mogą mieć wpływ na powstanie lub niepowstanie obowiązku podatkowego. Kluczowe elementy uzgodnienia to:
- Co najmniej jedna strona uzgodnienia musi być podatnikiem.
- Uzgodnienie musi mieć lub potencjalnie może mieć wpływ na powstanie lub niepowstanie obowiązku podatkowego.
Kryterium Głównej Korzyści
Kryterium głównej korzyści jest spełnione, gdy racjonalny podmiot, kierujący się legalnymi celami, wybrałby inny sposób działania, niż ten generujący korzyści podatkowe. Korzyść podatkowa musi być główną lub jedną z głównych motywacji do podjęcia danego działania.
Spełnienie kryterium głównej korzyści nie jest jednak jedynym warunkiem uznania uzgodnienia za schemat podatkowy. Dodatkowo musi być spełniona przynajmniej jedna z 11 ogólnych cech rozpoznawczych, szczegółowo opisanych w Ordynacji Podatkowej.

Raportowanie Schematów Podatkowych – Proces i Obowiązki
Raportowanie schematów podatkowych (MDR) to proces przekazywania informacji o schematach podatkowych do Szefa Krajowej Administracji Skarbowej (KAS). Procedura MDR obejmuje weryfikację obowiązku raportowania oraz sam proces raportowania.
Celem raportowania jest zwiększenie przejrzystości w planowaniu podatkowym, zwalczanie nadużyć podatkowych i wzmocnienie współpracy między administracjami podatkowymi państw członkowskich UE.
Weryfikacja Obowiązku Raportowania
Weryfikacja obowiązku raportowania polega na ustaleniu, czy dane uzgodnienie podlega obowiązkowi przekazania informacji do KAS. Proces ten składa się z kilku etapów:
| Etap | Zakres czynności |
|---|---|
| 1. Określenie, czy mamy do czynienia z uzgodnieniem | Sprawdzenie, czy dana czynność lub zespół czynności spełnia definicję uzgodnienia. |
| 2. Ustalenie, czy uzgodnienie spełnia kryterium głównej korzyści | Ocena, czy główną lub jedną z głównych korzyści jest korzyść podatkowa. |
| 3. Sprawdzenie, czy uzgodnienie posiada cechę rozpoznawczą | Analiza katalogu cech rozpoznawczych (ogólnych, szczególnych, innych szczególnych). |
Kto Raportuje Schematy Podatkowe?
Obowiązek raportowania spoczywa na:
- Promotorach schematu podatkowego (doradcy podatkowi, adwokaci, radcy prawni itp.).
- Wspomagających (biegli rewidenci, księgowi itp.).
- Korzystających, czyli podmiotach stosujących schemat podatkowy (osoby fizyczne, osoby prawne).
Procedura MDR określa kolejność raportowania. W pierwszej kolejności informacje przekazuje promotor. Jeśli promotor nie uczestniczy w uzgodnieniu lub uchybi obowiązkowi, odpowiedzialność przechodzi na korzystającego. W określonych sytuacjach raportują również wspomagający.
Raportowanie odbywa się wyłącznie elektronicznie za pomocą formularzy MDR-1, MDR-2, MDR-3, dostępnych na stronie podatki.gov.pl.
Terminy Raportowania
Terminy raportowania schematów podatkowych zależą od roli podmiotu i rodzaju schematu. Dla Promotora i Korzystającego termin wynosi 30 dni od dnia udostępnienia schematu, przygotowania do wdrożenia lub dokonania pierwszej czynności związanej z wdrożeniem (liczy się wcześniejsze zdarzenie).
Dla Wspomagającego terminy są różne i zależą od typu obowiązku informacyjnego. Mogą wynosić 5 dni roboczych lub 30 dni w określonych sytuacjach.
Zakres Informacji w Raportach MDR
Raporty MDR muszą zawierać szeroki zakres danych, w tym:
- Dane identyfikacyjne przekazującego informację i korzystającego.
- Podstawę prawną przekazania informacji.
- Określenie cechy rozpoznawczej schematu.
- Rolę przekazującego informację.
- Informacje o schemacie (rodzaj, streszczenie, opis, cel, przepisy prawa, korzyść podatkowa, wartość aktywa).
- Informacje o czynnościach i etapach wdrożenia schematu.
- Dane kontaktowe.
Sankcje za Niedopełnienie Obowiązków Raportowania
Niedopełnienie obowiązków raportowania schematów podatkowych może skutkować karami finansowymi, w tym grzywną do 720 stawek dziennych. Sąd może również orzec zakaz prowadzenia działalności gospodarczej w przypadku skazania za przestępstwo skarbowe związane z naruszeniem przepisów MDR.
Podsumowanie
Procedura MDR jest istotnym elementem przeciwdziałania agresywnej optymalizacji podatkowej. Chociaż przepisy mogą wydawać się skomplikowane, ważne jest, aby przedsiębiorcy zrozumieli, kogo dotyczą obowiązki MDR, a kogo nie. Weryfikacja obowiązku raportowania i wdrożenie odpowiedniej procedury jest kluczowe dla uniknięcia potencjalnych kar i zapewnienia zgodności z prawem podatkowym.
FAQ – Najczęściej Zadawane Pytania
Czy mała firma musi mieć procedurę MDR?
Zasadniczo nie, jeśli jej roczne przychody lub koszty nie przekroczyły 8 milionów złotych i nie działa jako Promotor w inny sposób (np. nie oferuje doradztwa podatkowego na zewnątrz).
Kiedy powstaje obowiązek raportowania schematu podatkowego?
Obowiązek raportowania powstaje, gdy uzgodnienie spełnia kryterium głównej korzyści oraz co najmniej jedną cechę rozpoznawczą (ogólną, szczególną lub inną szczególną).
Jakie kary grożą za brak procedury MDR?
Kara za brak procedury MDR może wynieść do 2 milionów złotych, a w przypadku braku procedury i niedopełnienia obowiązku raportowania – nawet do 10 milionów złotych.
Czy korzystanie z usług zewnętrznego doradcy podatkowego zwalnia z obowiązku MDR?
Nie, korzystanie z usług zewnętrznego doradcy podatkowego samo w sobie nie zwalnia z obowiązku MDR, jeśli firma spełnia kryteria Promotora lub Korzystającego. Jednak, jeśli doradztwo dotyczy tylko działalności wewnętrznej firmy, a nie jest oferowane na zewnątrz, procedura MDR może nie być wymagana.
Gdzie można znaleźć formularze do raportowania MDR?
Formularze MDR-1, MDR-2, MDR-3 są dostępne na stronie internetowej Ministerstwa Finansów: podatki.gov.pl w zakładce MDR.
Jeśli chcesz poznać inne artykuły podobne do Kto Jest Zwolniony z Procedury MDR?, możesz odwiedzić kategorię Rachunkowość.
