Obowiązek zgłaszania schematów podatkowych: Kto podlega MDR?

Od 1 stycznia 2019 roku w Polsce obowiązują przepisy dotyczące obowiązkowego raportowania schematów podatkowych, znane również jako MDR (Mandatory Disclosure Rules). Celem tych regulacji jest zwiększenie transparentności i efektywności systemu podatkowego poprzez monitorowanie potencjalnie agresywnych optymalizacji podatkowych. Wprowadzenie MDR nałożyło nowe obowiązki na szerokie spektrum podmiotów, a zrozumienie, kogo dokładnie te obowiązki dotyczą, jest kluczowe dla zapewnienia zgodności z prawem i uniknięcia potencjalnych sankcji. Niniejszy artykuł ma na celu wyjaśnienie, kto ma obowiązek zgłaszania schematów podatkowych w Polsce, jakie role w tym procesie odgrywają poszczególne podmioty i jakie terminy obowiązują.

Czym jest schemat podatkowy? Definicja i kryteria

Zanim przejdziemy do określenia, kto ma obowiązek raportowania, warto wyjaśnić, czym właściwie jest schemat podatkowy. Zgodnie z ustawą, schemat podatkowy to uzgodnienie, które spełnia określone kryteria. Te kryteria dzielą się na:

• Kryterium głównej korzyści: Uzgodnienie jest schematem podatkowym, jeśli główną lub jedną z głównych korzyści, którą strona spodziewa się osiągnąć w związku z uzgodnieniem, jest korzyść podatkowa.
• Ogólne cechy rozpoznawcze: Schemat podatkowy musi posiadać przynajmniej jedną ogólną cechę rozpoznawczą. Przykłady ogólnych cech rozpoznawczych to m.in.:
  • Poufność – klauzula poufności dotycząca schematu podatkowego.
  • Wynagrodzenie promotora uzależnione od korzyści podatkowej.
  • Standaryzowana dokumentacja i struktura schematu.
• Szczególne cechy rozpoznawcze: Nawet jeśli kryterium głównej korzyści nie jest spełnione, uzgodnienie może być schematem podatkowym, jeśli posiada szczególną cechę rozpoznawczą. Szczególne cechy rozpoznawcze są bardziej specyficzne i odnoszą się do konkretnych rodzajów transakcji, np. transakcje transgraniczne, transfer aktywów trudno wycenialnych, czy też wykorzystanie rajów podatkowych.
• Inne szczególne cechy rozpoznawcze: Istnieje również kategoria „innych szczególnych cech rozpoznawczych”, która obejmuje dodatkowe, bardziej szczegółowe sytuacje, które mogą wskazywać na potencjalnie agresywną optymalizację podatkową.

Kluczowe jest zrozumienie, że definicja schematu podatkowego jest szeroka i obejmuje różnorodne uzgodnienia, nie tylko te, które są ewidentnie agresywne podatkowo. Dlatego istotne jest dokładne analizowanie transakcji i uzgodnień pod kątem spełnienia kryteriów MDR.

Kto ma obowiązek raportowania schematów podatkowych? Trzy kluczowe role

Obowiązek raportowania schematów podatkowych spoczywa na trzech kategoriach podmiotów: promotorach, korzystających i wspomagających. Każda z tych ról ma swoje specyficzne obowiązki i terminy raportowania.

Promotor – architekt schematu podatkowego

Promotor to osoba fizyczna, prawna lub jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, która opracowuje, oferuje, udostępnia, wdraża lub zarządza wdrażaniem uzgodnienia stanowiącego schemat podatkowy. Promotorem może być zatem firma doradcza, doradca podatkowy, radca prawny, adwokat, a nawet pracownik firmy, który opracowuje schemat podatkowy dla swojego pracodawcy. Najczęściej promotorem jest podmiot zewnętrzny, który specjalizuje się w doradztwie podatkowym i oferuje rozwiązania optymalizacyjne.

Korzystający – beneficjent schematu podatkowego

Korzystający to osoba fizyczna, prawna lub jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, której uzgodnienie jest udostępniane, u której uzgodnienie jest wdrażane, która jest przygotowana do wdrożenia uzgodnienia lub która dokonała czynności służącej wdrożeniu uzgodnienia. Zazwyczaj korzystającym jest przedsiębiorca, który wdraża schemat podatkowy w swojej działalności gospodarczej w celu uzyskania korzyści podatkowej. Korzystającym może być również osoba fizyczna nieprowadząca działalności gospodarczej, jeśli schemat podatkowy dotyczy jej sytuacji podatkowej.

Wspomagający – pomocnik w implementacji schematu podatkowego

Wspomagający to osoba fizyczna, prawna lub jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, która udziela pomocy, wsparcia, porad dotyczących opracowania, wdrożenia do obrotu, organizowania, udostępniania do wdrożenia lub nadzorowania wdrożenia uzgodnienia. Rola wspomagającego jest bardziej pasywna niż promotora. Wspomagający nie musi bezpośrednio opracowywać schematu, ale może pomagać w jego wdrożeniu. Przykładami wspomagających mogą być biura rachunkowe, księgowi, dyrektorzy finansowi, a także banki czy instytucje finansowe, które finansują transakcje stanowiące schemat podatkowy. Ważne jest, że wspomagający musi być świadomy, że udziela pomocy w zakresie uzgodnienia, które może stanowić schemat podatkowy.

Terminy raportowania schematów podatkowych

Terminy raportowania różnią się w zależności od roli podmiotu i momentu udostępnienia lub wdrożenia schematu podatkowego. Poniżej przedstawiamy kluczowe terminy dla poszczególnych ról:

Terminy dla promotora

Promotor ma obowiązek przekazać informację o schemacie podatkowym Szefowi Krajowej Administracji Skarbowej (KAS) w terminie 30 dni od dnia następnego po:

• Udostępnieniu schematu podatkowego,
• Przygotowaniu do wdrożenia schematu podatkowego,
• Dokonaniu pierwszej czynności związanej z wdrażaniem schematu podatkowego,

w zależności od tego, które z tych zdarzeń nastąpi wcześniej. Ponadto, promotor jest zobowiązany do niezwłocznego, pisemnego poinformowania korzystającego o otrzymanym Numerze Schematu Podatkowego (NSP), załączając potwierdzenie nadania NSP. W ciągu 30 dni od poinformowania korzystającego, promotor musi również zawiadomić Szefa KAS o fakcie poinformowania korzystającego, podając datę udostępnienia schematu oraz liczbę poinformowanych podmiotów.

Terminy dla korzystającego

Korzystający, co do zasady, raportuje schemat podatkowy tylko wtedy, gdy promotor nie jest zobowiązany do raportowania (np. promotor korzysta z tajemnicy zawodowej). W takim przypadku, korzystający ma 30 dni na przekazanie informacji o schemacie podatkowym Szefowi KAS od dnia następnego po wystąpieniu jednego z wyżej wymienionych zdarzeń (udostępnienie, przygotowanie do wdrożenia, pierwsza czynność wdrożeniowa). Dodatkowo, korzystający, który w danym okresie rozliczeniowym dokonuje czynności zakwalifikowanych do schematu podatkowego lub uzyskuje z nich korzyść podatkową, ma obowiązek przekazać informację o zastosowaniu schematu podatkowego na formularzu MDR-3. Formularz MDR-3 należy złożyć w terminie złożenia deklaracji podatkowej za dany okres rozliczeniowy i musi zawierać NSP oraz wysokość korzyści podatkowej.

Terminy dla wspomagającego

Obowiązki wspomagającego są aktywowane, gdy nie został on poinformowany o NSP schematu podatkowego lub powziął wątpliwości co do transakcji, czy jest ona lub może być schematem podatkowym. W takiej sytuacji, wspomagający ma obowiązek niezwłocznie, jednak nie później niż w terminie 5 dni roboczych od dnia powzięcia wątpliwości, wystąpić do promotora lub korzystającego o pisemne oświadczenie, że uzgodnienie nie stanowi schematu podatkowego. Jednocześnie, wspomagający musi zawiadomić Szefa KAS o wystąpieniu wątpliwości, podając dzień ich powzięcia oraz liczbę podmiotów, do których wystąpił o oświadczenie. Wspomagający może wstrzymać się z wykonaniem czynności do czasu otrzymania oświadczenia lub potwierdzenia nadania NSP. Jeśli wspomagający udziela pomocy w zakresie schematu podatkowego, ma 30 dni na raportowanie od dnia następnego po udzieleniu pomocy.

Schematy wdrożone przed 1 stycznia 2019 roku

Dla schematów podatkowych, które były wdrażane lub udostępniane przed 1 stycznia 2019 roku, obowiązują specjalne terminy raportowania. W przypadku:

• Schematów transgranicznych, gdzie pierwsza czynność związana z wdrażaniem nastąpiła po 25 czerwca 2018 roku,
• Schematów krajowych, gdzie pierwsza czynność związana z wdrażaniem nastąpiła po 1 listopada 2018 roku,

raportowanie należało dokonać do 30 września 2019 roku.

Podsumowanie

Obowiązek raportowania schematów podatkowych (MDR) jest istotnym elementem polskiego systemu podatkowego. Zrozumienie, kto jest zobowiązany do raportowania, jakie są role poszczególnych podmiotów i jakie terminy obowiązują, jest kluczowe dla zapewnienia zgodności z przepisami i uniknięcia potencjalnych sankcji. W przypadku wątpliwości, czy dane uzgodnienie stanowi schemat podatkowy i czy podmiot jest zobowiązany do raportowania, zawsze warto skonsultować się z doradcą podatkowym. Pamiętajmy, że celem MDR nie jest utrudnianie prowadzenia działalności gospodarczej, lecz zwiększenie transparentności i uczciwości systemu podatkowego.

Najczęściej zadawane pytania (FAQ)

Czy każde uzgodnienie, które przynosi korzyść podatkową, jest schematem podatkowym?

Nie, nie każde uzgodnienie przynoszące korzyść podatkową jest schematem podatkowym. Aby uzgodnienie zostało uznane za schemat podatkowy, musi spełniać dodatkowe kryteria, takie jak kryterium głównej korzyści oraz posiadać ogólną lub szczególną cechę rozpoznawczą.

Czy biuro rachunkowe zawsze jest wspomagającym w kontekście MDR?

Nie zawsze. Biuro rachunkowe staje się wspomagającym, jeśli udziela pomocy, wsparcia lub porad dotyczących opracowania, wdrożenia, udostępnienia lub nadzorowania wdrożenia uzgodnienia, które jest lub może być schematem podatkowym. Rutynowe usługi księgowe, które nie są związane z wdrażaniem schematu podatkowego, nie czynią biura rachunkowego wspomagającym.

Jakie są sankcje za brak raportowania schematów podatkowych?

Sankcje za brak raportowania schematów podatkowych mogą być dotkliwe i obejmują kary finansowe. Wysokość kar zależy od rodzaju naruszenia i może sięgać wysokich kwot. Ponadto, brak raportowania może prowadzić do postępowań karnoskarbowych.

Gdzie należy zgłaszać schematy podatkowe?

Informacje o schematach podatkowych należy zgłaszać Szefowi Krajowej Administracji Skarbowej (KAS) za pośrednictwem dedykowanej platformy elektronicznej.

Czy mogę samodzielnie ocenić, czy moje uzgodnienie jest schematem podatkowym?

Ocena, czy dane uzgodnienie jest schematem podatkowym, może być skomplikowana i wymaga specjalistycznej wiedzy z zakresu prawa podatkowego. W przypadku wątpliwości, zaleca się skorzystanie z pomocy doradcy podatkowego.

Jeśli chcesz poznać inne artykuły podobne do Obowiązek zgłaszania schematów podatkowych: Kto podlega MDR?, możesz odwiedzić kategorię Rachunkowość.