05/07/2021
Wiele organizacji pozarządowych, w tym stowarzyszeń, zastanawia się nad formami zatrudnienia osób współpracujących. Jednym z najczęściej pojawiających się pytań jest możliwość zatrudnienia na podstawie umowy zlecenie. Odpowiedź jest jednoznaczna: tak, stowarzyszenie może zatrudniać na umowę zlecenie i jest to jedna z popularniejszych form współpracy w sektorze NGO.
Umowy cywilnoprawne w stowarzyszeniach – popularny wybór
W działalności stowarzyszeń i fundacji, które stanowią znaczną część sektora organizacji pozarządowych, dominują tzw. umowy cywilnoprawne. Są to przede wszystkim umowa zlecenie oraz umowa o dzieło. Umowy te charakteryzują się większą elastycznością w porównaniu do tradycyjnej umowy o pracę i często są preferowane w projektach o określonym czasie trwania lub przy współpracy z ekspertami zewnętrznymi.
Umowa zlecenie – elastyczność i powszechność
Umowa zlecenie jest szczególnie popularna w stowarzyszeniach ze względu na swoją elastyczność i możliwość dopasowania do specyfiki projektów. Organizacje pozarządowe często realizują projekty o charakterze czasowym, na przykład szkolenia, warsztaty, wydarzenia kulturalne czy programy edukacyjne. W takich przypadkach umowa zlecenie okazuje się idealnym rozwiązaniem. Jest to forma zatrudnienia, którą najczęściej stosuje się w przypadku:
- Szkoleniowców i trenerów prowadzących warsztaty i kursy.
- Opiekunów grup podczas wyjazdów lub wydarzeń.
- Specjalistów realizujących konkretne zadania w ramach projektu.
Charakterystyczną cechą umowy zlecenie jest jej krótkoterminowy charakter i duża swoboda w zakresie organizacji pracy. Zleceniobiorca zobowiązuje się do wykonania określonej czynności prawnej dla zleceniodawcy, a sposób realizacji zlecenia jest zazwyczaj mniej rygorystyczny niż w przypadku umowy o pracę.
Umowa o dzieło – rzadsza, ale specyficzna forma współpracy
Umowa o dzieło pojawia się w stowarzyszeniach nieco rzadziej niż umowa zlecenie, ale jest stosowana w konkretnych sytuacjach. Kluczowym elementem umowy o dzieło jest osiągnięcie konkretnego, z góry określonego rezultatu – tzw. „dzieła”. To „dzieło” musi mieć charakter indywidualny i unikatowy. Przykłady dzieł w kontekście działalności stowarzyszeń mogą obejmować:
- Stworzenie unikatowej grafiki, ilustracji lub logo.
- Napisanie artykułu, tekstu, publikacji.
- Wykonanie strony internetowej lub aplikacji.
- Opracowanie projektu architektonicznego lub planu działania.
W odróżnieniu od umowy zlecenie, w umowie o dzieło istotny jest efekt końcowy, a nie sam proces wykonywania. Wynagrodzenie jest zazwyczaj wypłacane po wykonaniu i zaakceptowaniu dzieła.
Umowa o pracę – stabilność, ale mniej popularna w NGO
Umowa o pracę, choć zapewnia największą stabilność zatrudnienia, jest stosunkowo najrzadziej wybieraną formą zatrudnienia w organizacjach pozarządowych, w tym w stowarzyszeniach. Wynika to z większych kosztów i formalności związanych z zatrudnieniem na umowę o pracę, a także z charakteru działalności wielu NGO, które opierają się na projektach i współpracy z różnymi specjalistami na zasadach zleceń.
Umowa o pracę jest bardziej odpowiednia w przypadku, gdy stowarzyszenie potrzebuje pracownika na stałe, do wykonywania powtarzalnych obowiązków, w ramach struktury organizacyjnej. Przykładowo, na umowę o pracę mogą być zatrudnieni:
- Księgowi i specjaliści ds. finansowych.
- Koordynatorzy projektów i programów.
- Pracownicy biura i administracji.
Należy pamiętać, że umowa o pracę wiąże się z szeregiem obowiązków pracodawcy, takich jak odprowadzanie składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne, zaliczek na podatek dochodowy oraz przestrzeganie przepisów prawa pracy.
Obowiązki stowarzyszenia jako zleceniodawcy
Zatrudnienie na podstawie umowy zlecenie, choć elastyczne, również wiąże się z pewnymi obowiązkami dla stowarzyszenia jako zleceniodawcy. Kluczowe aspekty, o których należy pamiętać, to:
Zgłoszenie do ZUS i odprowadzanie składek
Każdorazowo, gdy stowarzyszenie zawiera umowę zlecenie, musi pamiętać o obowiązkach względem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS). W większości przypadków zleceniobiorcę należy zgłosić do ubezpieczeń społecznych (emerytalnego, rentowych, chorobowego, wypadkowego) oraz ubezpieczenia zdrowotnego. Od wypłacanego wynagrodzenia należy odprowadzić odpowiednie składki ZUS. Obowiązek zgłoszenia i odprowadzania składek zależy od statusu zleceniobiorcy na rynku pracy (np. czy jest studentem, emerytem, czy ma inne źródła dochodu).
Zaliczka na podatek dochodowy
Stowarzyszenie jako płatnik ma również obowiązek pobierania i odprowadzania zaliczki na podatek dochodowy od wynagrodzenia wypłacanego zleceniobiorcy. Wysokość zaliczki zależy od obowiązujących przepisów podatkowych i dochodu zleceniobiorcy.
Pracownicze Plany Kapitałowe (PPK)
W niektórych przypadkach, w zależności od spełnienia określonych warunków, stowarzyszenie może być zobowiązane do wdrożenia Pracowniczych Planów Kapitałowych (PPK) i objęcia nimi zleceniobiorców. PPK to system długoterminowego oszczędzania, współfinansowany przez pracodawcę, pracownika i państwo.
Działalność gospodarcza a zatrudnienie w stowarzyszeniu
Warto podkreślić, że możliwość zatrudniania pracowników, w tym na umowę zlecenie, nie jest uzależniona od tego, czy stowarzyszenie prowadzi działalność gospodarczą, czy nie. Stowarzyszenie może zatrudniać pracowników zarówno w ramach działalności statutowej nieodpłatnej, jak i odpłatnej, a także w ramach działalności gospodarczej, jeśli taką prowadzi.
Podsumowanie
Podsumowując, stowarzyszenie jak najbardziej może zatrudniać na umowę zlecenie. Jest to popularna i elastyczna forma współpracy w sektorze organizacji pozarządowych, szczególnie przy realizacji projektów. Należy jednak pamiętać o obowiązkach związanych z zatrudnieniem, takich jak zgłoszenie do ZUS, odprowadzanie składek i zaliczki na podatek dochodowy. Wybór formy zatrudnienia powinien być zawsze dopasowany do specyfiki działalności stowarzyszenia i charakteru współpracy z daną osobą.
Jeśli chcesz poznać inne artykuły podobne do Umowa zlecenie w stowarzyszeniu: czy to możliwe?, możesz odwiedzić kategorię Rachunkowość.