PLL LOT: Bezpieczeństwo i Umowy o Pracę

Polskie Linie Lotnicze LOT, narodowy przewoźnik, od lat cieszą się popularnością wśród pasażerów. Często pojawiają się pytania dotyczące bezpieczeństwa lotów LOT-em oraz warunków zatrudnienia pracowników, szczególnie w kontekście zmieniających się form umów. Ten artykuł ma na celu rzetelne przedstawienie faktów dotyczących tych dwóch kluczowych aspektów działalności PLL LOT.

Czy LOT jest bezpieczny? Wysoki wynik audytu IOSA

Bezpieczeństwo pasażerów jest absolutnym priorytetem dla każdej linii lotniczej. W przypadku PLL LOT, bezpieczeństwo potwierdzone jest międzynarodowymi standardami i pozytywnymi wynikami niezależnych audytów. Warto zwrócić uwagę na audyt IOSA (IATA Operational Safety Audit), przeprowadzany przez Międzynarodowe Zrzeszenie Przewoźników Powietrznych (IATA). Jest to uznawany na całym świecie standard oceny systemów zarządzania bezpieczeństwem w liniach lotniczych.

Jak wynika z dostępnych informacji prasowych, PLL LOT może pochwalić się wyjątkowym osiągnięciem w tym zakresie. Audytorzy IOSA podkreślili, że relatywnie niewielki procent linii lotniczych na świecie osiąga tak wysoki wynik. Co istotne, LOT w 100% spełnił wymagania standardu IOSA, z pełnym wdrożeniem Systemu Bezpieczeństwa Lotniczego SMS (Safety Management System). To czyni LOT pierwszym przewoźnikiem w Polsce z tak zaawansowanym systemem zarządzania bezpieczeństwem. SMS definiowany jest jako systematyczne podejście do zarządzania bezpieczeństwem, obejmujące strukturę organizacyjną, odpowiedzialność, zasady i procedury.

Fakt, że aż 384 linie lotnicze na świecie przeszły audyt IOSA, świadczy o jego rygorystyczności i powszechnym uznaniu. Standardy IOSA bazują na międzynarodowych regulacjach i wymaganiach lotniczych. Były Prezes Zarządu PLL LOT S.A., Marcin Piróg, podkreślił dumę z uzyskania najwyższego możliwego wyniku w audycie IATA, zrzeszającym 240 przewoźników. Zaznaczył, że jest to dowód przynależności LOT-u do grona najbezpieczniejszych linii lotniczych na świecie i zobowiązanie do dalszego doskonalenia standardów i procedur.

Uzyskanie tak dobrego wyniku było jednym z celów strategii LOT-u wprowadzonej w 2011 roku, z założeniem „IOSA – zero niezgodności”. To potwierdza, że dbałość o bezpieczeństwo jest długoterminowym i konsekwentnie realizowanym priorytetem firmy.

Umowy o pracę w PLL LOT: Kontrakty B2B i zmiany w zatrudnieniu

Drugi ważny aspekt działalności PLL LOT dotyczy formy zatrudnienia pracowników, zwłaszcza pilotów i personelu pokładowego. W ostatnich latach doszło do znaczących zmian w tym obszarze, związanych z wprowadzeniem umów cywilnoprawnych, konkretnie kontraktów B2B (business-to-business). Proces ten rozpoczął się w 2014 roku i był związany z restrukturyzacją firmy po otrzymaniu pomocy publicznej w latach 2012-2013. Głównym celem było obniżenie kosztów.

W ramach restrukturyzacji powołano specjalne spółki: LOT Crew (początkowo Lotnik 1), LOT Cabin Crew i LOT Team. LOT Crew zajmuje się zatrudnianiem pilotów, LOT Cabin Crew personelu pokładowego, a LOT Team pracowników biurowych. W 2022 roku działalność szkoleniowa LOT Crew została przeniesiona do Polskiej Akademii Lotniczej. Charakterystyczne jest to, że personel lotniczy (piloci i personel pokładowy) jest zatrudniany głównie na kontraktach B2B przez LOT Crew i LOT Cabin Crew, natomiast pracownicy biurowi przez LOT Team na umowy o pracę.

Kontrakty B2B polegają na zawieraniu umów z osobami prowadzącymi jednoosobową działalność gospodarczą. Dla LOT-u oznacza to oszczędności na ubezpieczeniach społecznych i zdrowotnych oraz innych świadczeniach socjalnych. W uproszczeniu, LOT nie płaci składek ZUS za osoby zatrudnione na B2B, co stanowi znaczną redukcję kosztów. Dodatkowo, umowy B2B dają większą elastyczność w kształtowaniu warunków zatrudnienia, takich jak urlopy czy świadczenia chorobowe.

Z perspektywy osób zatrudnionych na B2B, istnieją zarówno korzyści, jak i wady. Do korzyści można zaliczyć potencjalnie niższe podatki (podatek liniowy) i zryczałtowaną składkę ubezpieczenia społecznego, przynajmniej w krótkim okresie. Jednak kontrakty B2B wiążą się z brakiem płatnego urlopu, urlopu macierzyńskiego, odpłatności za długotrwałe zwolnienia lekarskie i potencjalnie niższą emeryturą w przyszłości. Mimo pewnych zmian podatkowych, kontrakty B2B wciąż mogą być atrakcyjne finansowo dla młodych i zdrowych osób, przynajmniej w krótkiej perspektywie.

Powszechne stosowanie kontraktów B2B w LOT-cie budzi kontrowersje. Krytycy wskazują na negatywny wpływ na finanse publiczne, ponieważ do ZUS i NFZ trafia mniej środków. Zastępowanie umów o pracę kontraktami B2B jest trendem widocznym nie tylko w lotnictwie, ale ma on szczególnie dużą skalę w PLL LOT. Dane z lat 2015-2022 pokazują, że udział umów cywilnoprawnych wśród współpracowników LOT-u wzrósł z zera do ponad 53% wszystkich porozumień. Wśród załóg lotniczych, już w 2018 roku ponad połowa personelu pracowała na B2B, a w 2019 i 2020 roku ten udział przekroczył 2/3 w przypadku personelu pokładowego i pilotów.

Struktura zatrudnienia w LOT: Umowy o pracę vs. B2B (dane z lat 2014-2022)

Poniższa tabela przedstawia zmiany w strukturze zatrudnienia w PLL LOT w latach 2014-2022, uwzględniając pracowników LOT, LOT Team oraz współpracowników na B2B (LOT Crew i LOT Cabin Crew). Należy pamiętać, że dane nie obejmują spółki LOT Travel.

Z danych wynika, że od 2015 do 2019 roku udział pracowników na B2B systematycznie rósł. Pandemia w 2020 roku na krótko zahamowała ten trend, ale w kolejnych latach wzrost umów cywilnoprawnych powrócił. Szczególnie dynamiczne zmiany zaszły wśród załóg lotniczych.

Struktura umów wśród załóg lotniczych (dane z Tabeli 2 opisane tekstowo)

Wśród kapitanów i pierwszych oficerów, na koniec 2022 roku, tylko 214 pilotów pozostało na umowach o pracę. W przypadku personelu pokładowego, liczba stewardes i stewardów na etatach wynosiła 330, co stanowi wzrost w porównaniu z 2021 rokiem, prawdopodobnie związany z powrotem pracowników do latania po okresie pracy na lotnisku. Niemniej jednak, blisko 77% personelu pokładowego zatrudnionych jest na umowach B2B.

Ogólnie rzecz biorąc, udział etatowców wśród załóg lotniczych w LOT-cie spadł z 100% do około 25%. Przy utrzymaniu tego trendu, w przyszłości LOT może całkowicie zrezygnować z umów o pracę dla pilotów i personelu pokładowego. Obecny udział kontraktów B2B w LOT-cie jest unikatowy wśród tradycyjnych przewoźników w Europie, a być może i na świecie.

Perspektywy zmian w zatrudnieniu i argumenty za i przeciw B2B

Czy trend zastępowania umów o pracę kontraktami B2B w LOT-cie ma szansę się zatrzymać? Wydaje się to mało prawdopodobne. LOT będzie bronił tej formy zatrudnienia ze względu na niższe koszty, argumentując to koniecznością spłaty pomocy publicznej i konkurencyjnością na rynku lotniczym. Jednak argument o konkurencyjności jest dyskusyjny, ponieważ nawet Wizz Air, jeden z głównych konkurentów LOT-u, zatrudnia personel pokładowy i część pilotów na umowach o pracę.

Piloci LOT-u na B2B założyli związek zawodowy, ale ich głównym celem jest wywalczenie wpływu na warunki pracy, a niekoniecznie zmiana formy zatrudnienia. Personel pokładowy, gorzej zarabiający, jest bardziej zainteresowany powrotem do umów o pracę, ale ich pozycja negocjacyjna jest słabsza bez wsparcia pilotów.

Sytuacja umów B2B w LOT-cie ma również wymiar polityczny. Niektórzy politycy nie są skłonni ograniczać umów B2B ze względów ideologicznych lub obawy przed niezadowoleniem wyborców. Jedyna nadzieja na zmianę może wiązać się z regulacjami Unii Europejskiej, które potencjalnie mogłyby ograniczyć stosowanie umów cywilnoprawnych w lotnictwie. Jednak proces legislacyjny w UE jest długotrwały i niepewny.

FAQ - Najczęściej zadawane pytania

Czy LOT jest bezpieczną linią lotniczą?

Tak, PLL LOT jest uznawany za bezpieczną linię lotniczą. Potwierdza to m.in. pozytywny wynik audytu IOSA i wdrożony System Bezpieczeństwa Lotniczego SMS.

Dlaczego LOT zatrudnia na umowy B2B?

Wprowadzenie umów B2B było elementem restrukturyzacji LOT-u po otrzymaniu pomocy publicznej. Głównym celem było obniżenie kosztów zatrudnienia.

Czy umowy B2B są korzystne dla pracowników LOT-u?

Umowy B2B mogą być korzystne finansowo w krótkim okresie, szczególnie dla młodych i zdrowych osób. Jednak wiążą się z brakiem świadczeń socjalnych i potencjalnie niższą emeryturą.

Czy personel pokładowy i piloci LOT-u mogą liczyć na umowy o pracę w przyszłości?

Obecnie trend wskazuje na dalsze zwiększanie udziału umów B2B w LOT-cie. Zmiana tego trendu jest mało prawdopodobna bez interwencji regulacyjnej na poziomie krajowym lub unijnym.

Jakie są konsekwencje umów B2B dla finansów publicznych?

Powszechne stosowanie umów B2B powoduje mniejsze wpływy do ZUS i NFZ, co ma negatywny wpływ na finanse publiczne.

Podsumowanie

PLL LOT to linia lotnicza z wysokimi standardami bezpieczeństwa, potwierdzonymi międzynarodowym audytem IOSA. Jednocześnie, charakterystyczną cechą LOT-u jest wysoki udział umów cywilnoprawnych (B2B) w zatrudnieniu, szczególnie wśród pilotów i personelu pokładowego. Choć umowy B2B przyniosły LOT-owi oszczędności, budzą kontrowersje ze względu na konsekwencje dla pracowników i finansów publicznych. Przyszłość formy zatrudnienia w LOT-cie pozostaje niepewna, a ewentualne zmiany mogą zależeć od czynników ekonomicznych, politycznych i regulacyjnych.

Jeśli chcesz poznać inne artykuły podobne do PLL LOT: Bezpieczeństwo i Umowy o Pracę, możesz odwiedzić kategorię Rachunkowość.