KOWR: Kontrola i Obowiązki Podmiotów Skupujących

Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa (KOWR) jest kluczową instytucją w polskim sektorze rolnym, pełniącą szereg istotnych funkcji regulacyjnych i wspierających. Jego działania mają na celu kształtowanie ustroju rolnego, ochronę gruntów rolnych oraz wsparcie finansowe rolnictwa. W niniejszym artykule przyjrzymy się bliżej zakresowi kontroli KOWR oraz obowiązkom nałożonym na podmioty skupujące produkty rolne.

Co kontroluje KOWR?

Jednym z głównych obszarów działalności KOWR jest kontrola nabywania nieruchomości rolnych. Ustawa o kształtowaniu ustroju rolnego precyzyjnie określa, kto i na jakich zasadach może nabywać grunty rolne o powierzchni 1 ha i większej. W wielu przypadkach, szczególnie gdy nabywcą jest osoba niebędąca rolnikiem indywidualnym lub podmiot niewymieniony w ustawie, konieczne jest uzyskanie zgody Dyrektora Generalnego KOWR. Ta zgoda, wydawana w formie decyzji administracyjnej, jest kluczowym elementem nadzoru nad obrotem ziemią rolną w Polsce.

Kiedy zgoda KOWR jest wymagana?

Zgoda KOWR jest wymagana w przypadku nabycia nieruchomości rolnej o powierzchni 1 ha lub większej przez:

• Osoby niespełniające definicji rolnika indywidualnego.
• Podmioty prawne i inne jednostki organizacyjne, które nie są wymienione w art. 2a ust. 3 pkt 1 ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego (np. kościoły, związki wyznaniowe, jednostki samorządu terytorialnego).
• W sytuacjach innych niż określone w art. 2a ust. 3 pkt 1a-14 ustawy (szczegółowe wyjątki).

Warto podkreślić, że zgoda jest ważna przez rok od dnia uprawomocnienia się decyzji. Nabycie nieruchomości rolnej bez wymaganej zgody może być uznane za nieważne.

Kiedy zgoda KOWR nie jest wymagana?

Istnieją sytuacje, w których nabycie nieruchomości rolnej nie wymaga zgody Dyrektora Generalnego KOWR. Należą do nich m.in.:

• Nabycie przez osobę bliską zbywcy (np. małżonka, dzieci, rodziców, rodzeństwo).
• Nabycie nieruchomości rolnej o powierzchni mniejszej niż 1 ha.
• Nabycie w wyniku zniesienia współwłasności, podziału majątku wspólnego po ustaniu małżeństwa oraz działu spadku.
• Nabycie w toku postępowania egzekucyjnego i upadłościowego.
• Nabycie w wyniku podziału albo łączenia spółek handlowych.
• Nabycie w wyniku przekształcenia przedsiębiorcy albo spółki cywilnej w spółkę handlową.

Szczególnie istotne jest, że nieruchomości rolne o powierzchni od 0,3 ha do 0,9999 ha mogą być nabywane co do zasady przez każdego zainteresowanego bez konieczności uzyskiwania zgody KOWR.

Kto płaci KOWR i na jaki fundusz?

KOWR zarządza Funduszem Ochrony Rolnictwa (FOR). Środki zgromadzone w FOR pochodzą z wpłat dokonywanych przez podmioty skupujące produkty rolne. Obowiązek dokonywania wpłat na FOR spoczywa na podmiotach prowadzących skup, przechowywanie, obróbkę lub przetwórstwo produktów rolnych, które są podatnikami VAT. Należy zaznaczyć, że obowiązek wpłat nie może być przenoszony na producenta rolnego – to podmiot skupujący jest odpowiedzialny za naliczenie i przekazanie środków.

Wysokość wpłat na FOR

Wpłaty na FOR są naliczane kwartalnie i wynoszą 0,125% wartości produktów rolnych bez podatku VAT, nabytych od producentów rolnych. Wartość produktów rolnych ustalana jest na podstawie faktur VAT i faktur VAT RR, uwzględnianych w deklaracjach podatkowych VAT.

Obowiązki podmiotów skupujących – deklaracje i terminy

Podmioty skupujące są zobowiązane do:

• Naliczania wpłat na FOR za okresy kwartalne.
• Dokonywania wpłat na FOR w terminie do ostatniego dnia roboczego miesiąca następującego po zakończeniu kwartału.
• Składania kwartalnych deklaracji o wysokości naliczonych wpłat na FOR do Dyrektora Oddziału Terenowego KOWR, właściwego ze względu na siedzibę podmiotu skupującego, w terminie do 26. dnia miesiąca następującego po zakończeniu kwartału.

Deklaracje można składać bezpośrednio w Oddziale Terenowym KOWR, pocztą (najlepiej za potwierdzeniem odbioru), elektronicznie przez ePUAP lub e-Doręczenia.

Uwagi dotyczące deklaracji i wpłat

• Jeśli kwota naliczonych wpłat za dany kwartał nie przekracza pięciokrotności kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym w administracji, deklaracji za ten kwartał nie składa się.
• Jeżeli kwota należna z tytułu wpłat za dany kwartał nie przekracza dwudziestokrotności kosztów upomnienia, zalicza się ją na poczet wpłat za kolejny kwartał.
• Pierwsze wpłaty na FOR powinny być dokonywane począwszy od II kwartału 2024 r., obejmując okres od 1 stycznia do 31 marca 2024 r.
• W przypadku, gdy w danym kwartale wyliczona kwota wpłaty wynosi zero, podmiot nie jest zobowiązany do składania deklaracji.

Kary pieniężne za niedopełnienie obowiązków

Niedopełnienie obowiązków związanych z deklaracjami i wpłatami na FOR może skutkować nałożeniem kar pieniężnych. Za nieterminowe złożenie deklaracji grozi kara w wysokości 60 zł za każdy dzień opóźnienia, nie więcej jednak niż 10 000 zł. Kary te nakłada Dyrektor Generalny KOWR w drodze decyzji administracyjnej.

Podsumowanie

Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa odgrywa istotną rolę w regulacji rynku rolnego w Polsce. Jego kontrola nad nabywaniem gruntów rolnych ma na celu ochronę ziemi rolniczej i kształtowanie ustroju rolnego. Z kolei Fundusz Ochrony Rolnictwa, zasilany wpłatami podmiotów skupujących, stanowi ważne źródło finansowania działań wspierających sektor rolniczy. Podmioty skupujące muszą być świadome swoich obowiązków związanych z deklaracjami i wpłatami na FOR, aby uniknąć kar i działać zgodnie z obowiązującymi przepisami.

Najczęściej zadawane pytania (FAQ)

Czy muszę składać deklarację do KOWR, jeśli w danym kwartale nie dokonałem skupu produktów rolnych?

Jeśli w danym kwartale wyliczona kwota należnej wpłaty na Fundusz Ochrony Rolnictwa wynosi zero, nie jesteś zobowiązany do składania deklaracji.

Czy jako producent rolny muszę dokonywać wpłat na Fundusz Ochrony Rolnictwa?

Nie, obowiązek dokonywania wpłat na Fundusz Ochrony Rolnictwa dotyczy podmiotów skupujących, a nie producentów rolnych.

Do kiedy muszę złożyć deklarację za IV kwartał 2024 roku?

Deklarację za IV kwartał 2024 roku należy złożyć do 26 stycznia 2025 roku.

Co się stanie, jeśli spóźnię się ze złożeniem deklaracji?

Za nieterminowe złożenie deklaracji grozi kara pieniężna w wysokości 60 zł za każdy dzień opóźnienia, nie więcej jednak niż 10 000 zł.

Czy potrzebuję zgody KOWR na zakup działki rolnej o powierzchni 0,5 ha?

Nie, nabycie nieruchomości rolnej o powierzchni mniejszej niż 1 ha nie wymaga zgody Dyrektora Generalnego KOWR.

Jeśli chcesz poznać inne artykuły podobne do KOWR: Kontrola i Obowiązki Podmiotów Skupujących, możesz odwiedzić kategorię Rachunkowość.