MSRF: Czym są i dlaczego nie są powszechnie stosowane?

Międzynarodowe Standardy Sprawozdawczości Finansowej (MSRF), znane również jako IFRS (International Financial Reporting Standards), stanowią zbiór standardów rachunkowości, które zyskały akceptację i wdrożenie na całym świecie. Ich celem jest ujednolicenie języka sprawozdawczości finansowej, umożliwiając inwestorom i innym interesariuszom łatwiejsze porównywanie wyników finansowych przedsiębiorstw na arenie międzynarodowej. Jednakże, pomimo powszechnego uznania na wszystkich kontynentach, Stany Zjednoczone, posiadające największy rynek kapitałowy na świecie, wciąż niechętnie włączają MSRF do swojego systemu sprawozdawczości finansowej. To „prawie” powszechne wdrożenie budzi pytania o przyczyny tego stanu rzeczy i przyszłość globalnej harmonizacji standardów rachunkowości.

Czym dokładnie są Międzynarodowe Standardy Sprawozdawczości Finansowej (MSRF/IFRS)?

MSRF to kompleksowy zestaw standardów rachunkowości opracowany i publikowany przez Radę Międzynarodowych Standardów Rachunkowości (RMSR), znaną w języku angielskim jako International Accounting Standards Board (IASB). Powstały one w wyniku ponad 30 lat pracy i ewolucji, mając na celu stworzenie wspólnego języka dla sprawozdań finansowych przedsiębiorstw działających na arenie międzynarodowej. Głównym założeniem MSRF jest zapewnienie przejrzystości, porównywalności i wiarygodności informacji finansowych, co jest kluczowe dla podejmowania decyzji inwestycyjnych i ekonomicznych w skali globalnej.

Standardy MSRF opierają się na zasadach, a nie na szczegółowych regułach. Oznacza to, że dają większą swobodę w interpretacji i stosowaniu, wymagając od osób sporządzających sprawozdania finansowe profesjonalnego osądu i rzetelnego przedstawienia sytuacji ekonomicznej przedsiębiorstwa. W przeciwieństwie do podejścia opartego na regułach, MSRF kładą nacisk na istotę ekonomiczną transakcji, a nie tylko na jej formę prawną. Takie podejście ma na celu bardziej wierne odzwierciedlenie rzeczywistości gospodarczej przedsiębiorstwa.

Dlaczego Stany Zjednoczone opierają się pełnemu wdrożeniu MSRF?

Od wielu lat trwają dyskusje i prace nad konwergencją MSRF i amerykańskich zasad rachunkowości US GAAP (Generally Accepted Accounting Principles). Zarówno RMSR, jak i amerykańska Rada Standardów Rachunkowości Finansowej (FASB) deklarowały dążenie do stworzenia jednego, globalnie akceptowanego zestawu standardów. Jednak pomimo tych wysiłków, konwergencja wciąż nie została osiągnięta, a Stany Zjednoczone pozostają znaczącym wyjątkiem w globalnym krajobrazie sprawozdawczości finansowej.

Istnieje kilka kluczowych czynników, które wydają się hamować pełne wdrożenie MSRF w Stanach Zjednoczonych:

Środowisko biznesowe o wysokim ryzyku procesów sądowych

Stany Zjednoczone charakteryzują się wysokim poziomem ryzyka procesów sądowych w środowisku biznesowym. W przypadku problemów finansowych przedsiębiorstw, często w pierwszej kolejności wini się księgowych i audytorów, nawet jeśli ich odpowiedzialność jest tylko pośrednia. W takim otoczeniu, amerykańscy księgowi preferują szczegółowe reguły US GAAP, które oferują większą ochronę przed potencjalnymi roszczeniami sądowymi. MSRF, opierające się na ogólnych zasadach i profesjonalnym osądzie, mogą być postrzegane jako bardziej ryzykowne w tym kontekście.

W środowisku o wysokiej odpowiedzialności zawodowej, zrozumiałe jest, że księgowi w USA oczekują bardzo szczegółowego zbioru reguł, a nie „ogólnych zasad”, które „tylko” deklarują neutralność i wierne przedstawienie, pozostawiając wiele osądowi osób sporządzających sprawozdania. US GAAP, dzięki swojej szczegółowości, oferują większą pewność i mniejsze pole do interpretacji, co jest cenione w klimacie litigacyjnym.

Priorytety FASB

Rada Standardów Rachunkowości Finansowej (FASB) w Stanach Zjednoczonych kontynuuje intensywne prace nad wieloma własnymi projektami, niezwiązanymi z konwergencją z MSRF. Często wydaje nowe wytyczne techniczne, które czasami rozbiegają się z MSRF. Przykładem mogą być szczegółowe standardy US GAAP dotyczące specyficznych branż lub transakcji, które nie mają odpowiedników w MSRF. Te rozbieżności techniczne, nawet jeśli są niewielkie, kumulują się i utrudniają proces konwergencji oraz harmonizacji US GAAP i MSRF.

Nawet wspólne projekty RMSR i FASB, oficjalnie określane jako „projekty konwergencji”, często kończą się rozbieżnymi wytycznymi. Przykładem są różnice w standardach dotyczących rozpoznawania przychodów, leasingu czy instrumentów finansowych. Projekty dotyczące ubezpieczeń również nie doprowadziły do konwergencji w tej ważnej dziedzinie sprawozdawczości.

Polityka

Prawdopodobnie główną przyczyną braku postępów w konwergencji są czynniki polityczne, a nie tylko techniczne. Stany Zjednoczone wydają się niechętne do przekazania RMSR, międzynarodowej organizacji z siedzibą w Londynie (z drugą siedzibą w Tokio), władzy w zakresie ustalania standardów dla krajowych emitentów. Powodem jest ochrona interesów amerykańskich inwestorów. Amerykańska Komisja Papierów Wartościowych i Giełd (SEC) podkreśla, że MSRF brakuje spójnego stosowania, pozwalają na zbyt dużą swobodę osądu i są niedostatecznie rozwinięte w wielu specyficznych obszarach, w których US GAAP mają szczegółowe i akceptowane wytyczne.

SEC w swoim raporcie z 2012 roku podkreśliła, że inwestorzy nie wierzą, że wysoka jakość standardów powinna być kompromitowana w imię ujednolicenia. Innymi słowy, dopóki MSRF nie osiągną – w oczach SEC i hipotetycznego „amerykańskiego inwestora” – wysokiego poziomu ustalonego dla nich przez USA, nie jest prawdopodobne, aby SEC i FASB zrezygnowały ze swojej władzy w zakresie ustalania standardów na rzecz RMSR. Ponadto, nawet jeśli MSRF zostaną ostatecznie zaakceptowane w USA, będą one prawdopodobnie poddawane weryfikacji i ewentualnym zmianom przez FASB, w imię specyficznych potrzeb amerykańskiego inwestora.

Tendencje w postrzeganiu MSRF i zainteresowaniu nimi w USA

Początkowo, w latach 2000-2008, można było zaobserwować pewne zainteresowanie MSRF w USA, a nawet publiczne zachęty i umiarkowany „entuzjazm” w związku z ich stosowaniem. Jednak od 2009 roku MSRF zaczęły tracić poparcie w USA, zarówno publiczne, jak i instytucjonalne.

• 2009 – Nowy przewodniczący SEC wyraża zastrzeżenia dotyczące MSRF w Kongresie.
• 2009 – FASB i FAF odpowiadają na drugi plan działania SEC „poczekaj i zbadaj”.
• 2011 – Personel SEC składa raport o niedociągnięciach MSRF.
• 2012 – SEC publikuje końcowy raport personelu bez przedstawiania rekomendacji w sprawie przyjęcia MSRF.
• 2014 – Były przewodniczący SEC, pan Cox, wyraża ograniczone zainteresowanie MSRF w Stanach Zjednoczonych.

Podsumowanie

Mimo deklarowanego przez SEC zainteresowania jednym, globalnym zestawem standardów rachunkowości, w dokumentach strategicznych amerykańskiego nadzoru finansowego brakuje odniesień do MSRF i RMSR. Wydaje się jednak mało prawdopodobne, aby US GAAP stały się „jedynym zestawem” w przyszłości, biorąc pod uwagę, że większość krajów na świecie przyjęła już MSRF jako ramy sprawozdawczości dla podmiotów interesu publicznego. Logiczne wydaje się, że w globalnie połączonej gospodarce powinien obowiązywać jeden zestaw standardów, odzwierciedlający ekonomiczne realia przedsiębiorstwa niezależnie od kraju jego inkorporacji, a tym zestawem najprawdopodobniej będą MSRF. Jednak czas potrzebny na „dopuszczenie” MSRF do USA i ich obowiązkowe wdrożenie dla krajowych emitentów będzie prawdopodobnie mierzony w dekadach, a nie w latach.

Pytania i odpowiedzi (FAQ)

P: Czym różnią się MSRF od US GAAP?

O: MSRF są standardami opartymi na zasadach, dającymi większą swobodę interpretacji i wymagającymi profesjonalnego osądu. US GAAP są standardami opartymi na regułach, bardziej szczegółowymi i precyzyjnymi, oferującymi mniej swobody interpretacyjnej. MSRF kładą nacisk na istotę ekonomiczną transakcji, podczas gdy US GAAP często bardziej koncentrują się na formie prawnej. Ponadto, US GAAP są bardziej rozwinięte w niektórych specyficznych obszarach, szczególnie w rachunkowości branżowej.

P: Czy Indie stosują MSRF?

O: Indie wprowadziły Indyjskie Standardy Rachunkowości (Ind AS), które są w dużej mierze zharmonizowane z MSRF. Ind AS są jednak dostosowane do specyficznych warunków biznesowych i regulacyjnych w Indiach, zawierając pewne odstępstwa i modyfikacje w stosunku do MSRF.

P: Dlaczego niektóre firmy indyjskie przechodzą z Ind AS na US GAAP?

O: Firmy indyjskie mogą przechodzić na US GAAP z różnych powodów, m.in. w celu pozyskania kapitału na rynku amerykańskim, dostosowania się do wymagań regulacyjnych w USA, ekspansji globalnej, wymagań kontraktowych lub w związku z fuzjami i przejęciami z amerykańskimi firmami. US GAAP są szeroko akceptowane w USA i mogą być wymagane dla firm notowanych na amerykańskich giełdach lub działających w Stanach Zjednoczonych.

Jeśli chcesz poznać inne artykuły podobne do MSRF: Czym są i dlaczego nie są powszechnie stosowane?, możesz odwiedzić kategorię Rachunkowość.