Fundacja Batorego: Historia, Cele i Programy

Fundacja im. Stefana Batorego to znacząca polska organizacja pozarządowa, która od momentu swojego powstania odgrywa kluczową rolę w umacnianiu demokracji, rozwoju społeczeństwa obywatelskiego i wspieraniu wartości demokratycznych w Polsce i regionie Europy Środkowo-Wschodniej. Jej działalność obejmuje szerokie spektrum obszarów, od edukacji obywatelskiej po wsparcie praw człowieka i kultury demokratycznej. Fundacja, założona przez George’a Sorosa i grupę polskich działaczy opozycyjnych, jest symbolem niezależności i zaangażowania w budowanie lepszej przyszłości dla Polski.

Historia Fundacji Batorego

Fundacja Batorego została zarejestrowana w maju 1988 roku, w przełomowym okresie transformacji ustrojowej w Polsce. Jej korzenie sięgają lat 80., kiedy to George Soros, amerykański finansista i filantrop, nawiązał współpracę z liderami polskiej opozycji demokratycznej. Celem było wsparcie przemian demokratycznych i gospodarczych w kraju. Początkowo Fundacja skupiała się na przygotowaniu kadr dla nowej rzeczywistości – demokracji i gospodarki rynkowej. Angażowała się w reformy ustrojowe, a znaczną część swojego budżetu przeznaczała na dofinansowanie działań innych instytucji.

Lata 1994–1998 to okres dynamicznego rozwoju Fundacji. Jej budżet wzrósł niemal trzykrotnie, a zespół powiększył się do 60 osób. Rozszerzono zakres działalności o nowe, istotne społecznie obszary, takie jak równouprawnienie kobiet, przeciwdziałanie przemocy domowej i wobec dzieci, opieka paliatywna i ruch hospicyjny. W tym czasie Fundacja ukształtowała swój profil jako organizacja grantodawcza, koncentrując się na przekazywaniu dotacji osobom prywatnym, organizacjom pozarządowym i instytucjom.

W latach 1999–2002 Fundacja skoncentrowała się na zadaniach związanych z integracją Polski z Unią Europejską. Powstały programy takie jak Program Europejski, Edukacji Prawnej i Przeciw Korupcji. Z powodu nowych wyzwań programowych i ograniczonych środków, Fundacja zrezygnowała z bezpośredniego wsparcia przedsiębiorstw, zmniejszyła dotacje na szkolnictwo wyższe i stypendia, a w kulturze skupiła się na inicjatywach lokalnych.

W 2002 roku Fundacja została uhonorowana tytułem „Organizacja Pozarządowa Roku” Forum Ekonomicznego, co potwierdziło jej znaczącą rolę w sektorze pozarządowym. Od 2003 roku priorytetami stały się: wzmacnianie społeczeństwa obywatelskiego, propagowanie swobód obywatelskich i zasad państwa prawa oraz rozwój współpracy międzynarodowej. Fundacja zaczęła długofalowo finansować strategiczne projekty i wzmacniać instytucjonalnie trzeci sektor.

Do końca 2008 roku Fundacja Batorego przekazała ponad 430 dotacji o łącznej wartości ponad 56 milionów złotych, z czego 11 milionów złotych trafiło do 10 organizacji budujących kapitały wieczyste. Wspierała tworzenie funduszy lokalnych, Sieci Wspierania Organizacji Pozarządowych SPLOT oraz Centrów Wolontariatu.

Od 2006 roku, pod hasłem „Masz głos, masz wybór”, Fundacja angażuje się w działania mające na celu zwiększenie partycypacji obywatelskiej. Współorganizowała kampanie profrekwencyjne w wyborach samorządowych, parlamentarnych i europejskich, prowadziła monitoring obietnic wyborczych.

W 2018 roku powołano think-tank forumIdei, którego celem jest analiza wyzwań społecznych i politycznych, promowanie dialogu i proponowanie rozwiązań dla budowy Polski demokratycznej i praworządnej. Forum łączy działania eksperckie i rzecznicze realizowane wcześniej w ramach programów Fundacji.

W ciągu 30 lat działalności Fundacja Batorego wydała imponującą kwotę 609 milionów złotych, przekazując ponad 17 tysięcy dotacji i 6,5 tysiąca stypendiów, a także finansując działania prowadzone samodzielnie.

Misja i Cele Fundacji Batorego

Misją Fundacji im. Stefana Batorego jest budowa otwartego i demokratycznego społeczeństwa, w którym obywatele są świadomi swoich praw i obowiązków, aktywnie uczestniczą w życiu publicznym i angażują się w sprawy swojej wspólnoty lokalnej, kraju oraz społeczności międzynarodowej. Fundacja dąży do wzmocnienia demokracji, społeczeństwa obywatelskiego i współpracy międzynarodowej, kierując się zasadami przejrzystości, otwartości i równego dostępu.

Główne cele Fundacji, zgodnie z jej statutem, to:

• Poprawa jakości polskiej demokracji poprzez wspieranie inicjatyw zwiększających partycypację obywatelską, przejrzystość życia publicznego i debatę publiczną.
• Wzmacnianie roli instytucji obywatelskich w życiu publicznym poprzez wsparcie rozwoju organizacji pozarządowych, budowanie ich wiarygodności i zwiększanie wpływu na sferę publiczną.
• Rozwijanie współpracy i solidarności międzynarodowej, szczególnie w regionie Europy Środkowo-Wschodniej, dążąc do zbliżenia między państwami UE i krajami Partnerstwa Wschodniego.

Fundacja realizuje te cele poprzez udzielanie dotacji organizacjom pozarządowym, realizację własnych projektów, kampanii społecznych, działań eksperckich i rzeczniczych, monitoring instytucji publicznych oraz organizację debat i konferencji. Współpracuje z instytucjami krajowymi i zagranicznymi, jest członkiem europejskich i międzynarodowych organizacji filantropijnych i obywatelskich.

Programy Fundacji Batorego

Fundacja Batorego realizuje swoje cele poprzez różnorodne programy, które dzielą się na programy grantowe i operacyjne.

Programy Grantowe

Programy grantowe są podstawową formą działalności Fundacji, polegającą na przekazywaniu środków finansowych organizacjom i inicjatywom społecznym, które realizują cele statutowe Fundacji.

• Aktywni Obywatele – Fundusz Krajowy: Program o budżecie 30 milionów EUR, realizowany w latach 2019-2024, ma na celu wzmocnienie społeczeństwa obywatelskiego, aktywności obywatelskiej i upodmiotowienie grup zagrożonych wykluczeniem. Jest finansowany ze środków Mechanizmu Finansowego Europejskiego Obszaru Gospodarczego i Norweskiego Mechanizmu Finansowego.
• Fundusz Praw Kobiet: Program uruchomiony w 2020 roku, wspiera organizacje i inicjatywy działające na rzecz ochrony praw kobiet i udzielania im pomocy.
• Dla Białorusi: Program wspiera inicjatywy obywatelskie na Białorusi, dążące do budowy społeczeństwa otwartego i przygotowania demokratycznych przemian.
• Fundusz Solidarnościowy Działaj Dalej: Program uruchomiony w 2020 roku w odpowiedzi na pandemię koronawirusa, wspierał organizacje społeczne w rozwiązywaniu problemów związanych z pandemią, koncentrując się na obszarach priorytetowych Fundacji, takich jak prawa człowieka, równość, praworządność i ochrona środowiska.

Programy Operacyjne

Programy operacyjne to działania realizowane bezpośrednio przez Fundację lub we współpracy z partnerami, mające na celu pogłębianie wiedzy, inicjowanie debaty publicznej i wdrażanie konkretnych rozwiązań.

• forumIdei: Think tank Fundacji Batorego, który wspiera aktywnych obywateli wiedzą i analizami, działa na rzecz demokratycznego państwa prawa i odpowiedzialnej debaty publicznej. Zajmuje się m.in. samorządnością, funkcjonowaniem partii politycznych, sprawiedliwością społeczną, transparentnością administracji i przyszłością Polski w UE.
• Masz Głos, Masz Wybór: Program mający na celu zainteresowanie obywateli sprawami lokalnymi i zachęcenie ich do uczestnictwa w życiu publicznym, w tym do świadomego udziału w wyborach. W ramach programu działa ogólnopolska akcja Masz Głos, kampanie profrekwencyjne i monitoring wyborów.
• Przeciwdziałanie uzależnieniom: Program regionalny, działający w Europie Środkowo-Wschodniej, Azji Centralnej i Kaukazie, szkoli specjalistów w dziedzinie profilaktyki i leczenia uzależnień oraz upowszechnia polskie doświadczenia w terapii i profilaktyce uzależnień i reedukacji sprawców przemocy domowej.
• ECFR Warszawa: Warszawskie biuro Europejskiej Rady Spraw Zagranicznych, które ma na celu włączanie polskich środowisk politycznych i eksperckich do ogólnoeuropejskiej debaty o polityce zagranicznej UE, ze szczególnym uwzględnieniem polityki wobec wschodnich sąsiadów Polski.

Finansowanie i Zarządzanie Fundacją

Fundacja Batorego jest finansowana ze środków własnych, dotacji i darowizn od instytucji prywatnych i rządowych, osób prywatnych oraz z 1,5% podatku dochodowego od osób fizycznych. Fundacja działa jako organizacja non-profit, a nadwyżkę przychodów przeznacza na działalność statutową.

Organami Fundacji są Zarząd i Rada Fundacji.

• Zarząd Fundacji kieruje działalnością Fundacji i reprezentuje ją na zewnątrz. Składa się z co najmniej trzech członków, powoływanych przez Radę Fundacji. Do zadań Zarządu należy m.in. uchwalanie planów finansowych, regulaminów, podejmowanie decyzji we wszelkich sprawach nie przekazanych innym organom, przyjmowanie darowizn i uchwalanie schematu organizacyjnego Biura Fundacji.
• Rada Fundacji jest organem nadzorczym i wytyczającym główne kierunki działalności Fundacji. Składa się z co najmniej pięciu członków, powoływanych przez Radę. Do zadań Rady należy m.in. nadzór nad działalnością Fundacji, wytyczanie kierunków, powoływanie i odwoływanie członków Zarządu, ocena pracy Zarządu i podejmowanie decyzji o likwidacji Fundacji.

Statut Fundacji Batorego

Fundacja im. Stefana Batorego działa na podstawie statutu, który określa jej cele, zadania, strukturę organizacyjną i zasady działania. Statut jest publicznie dostępny i stanowi podstawowy dokument regulujący działalność Fundacji. Fundacja jest zarejestrowana w Krajowym Rejestrze Sądowym jako niezależna, niedochodowa organizacja pozarządowa o statusie organizacji pożytku publicznego.

Statut Fundacji określa, że celem Fundacji jest popieranie wszechstronnego rozwoju społeczeństwa polskiego, a zwłaszcza działalności społecznej, informacyjnej, kulturalnej, naukowej i oświatowej na rzecz rozwoju rynku i demokracji w Polsce oraz zbliżenia narodów i państw Europy Środkowej i Wschodniej.

Statut precyzuje również zadania Fundacji, obejmujące m.in.: upowszechnianie zasad demokratycznego państwa prawa, ochronę praw i swobód obywatelskich, wspieranie rozwoju społeczności lokalnych i organizacji pozarządowych, wyrównywanie szans grup słabszych, współpracę międzynarodową, programy badawcze i stypendialne.

Często Zadawane Pytania

Fundacja im. Stefana Batorego jest ważnym aktorem na polskiej scenie społecznej, przyczyniając się do wzmacniania demokracji, społeczeństwa obywatelskiego i wartości demokratycznych. Jej działalność, oparta na solidnych fundamentach historycznych i statutowych, ma trwały wpływ na rozwój Polski i regionu.

Jeśli chcesz poznać inne artykuły podobne do Fundacja Batorego: Historia, Cele i Programy, możesz odwiedzić kategorię Rachunkowość.